กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

ผู้พิการเป็นบุคคลซึ่งมีข้อจำกัดในการปฏิบัติกิจกรรมในชีวิตประจำวันหรือเข้าไปมีส่วนร่วมทางสังคม เนื่องจากมีความบกพร่องทางการเห็น การได้ยิน การเคลื่อนไหว การสื่อสาร จิตใจ อารมณ์ พฤติกรรม สติปัญญา การเรียนรู้ หรือความบกพร่องอื่นใด ประกอบกับมีอุปสรรคในด้านต่าง ๆ และมีความจำเป็นเป็นพิเศษที่จะต้องได้รับความช่วยเหลือด้านหนึ่งด้านใด เพื่อให้สามารถปฏิบัติกิจกรรมในชีวิตประจำวันหรือเข้าไปมีส่วนร่วมทางสังคมได้อย่างบุคคลทั่วไป อย่างไรก็ตามคนพิการหลายต่อหลายท่าน ยังเป็นบุคคลที่มีความสำคัญต่อตนเอง ครอบครัว ชุมชนและสังคม การให้ความสำคัญในการเสริมสร้างสุขภาพกายและเพิ่มพลังใจ การได้ร่วมทำกิจกรรมกับกลุ่มเพื่อน การสนับสนุนให้ผู้พิการสามารถดำรงชีวิตอิสระ มีศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์และเสมอภาคกับบุคคลทั่วไป มีส่วนร่วมทางสังคมอย่างเต็มที่และมีประสิทธิภาพ ภายใต้สภาพแวดล้อมที่ผู้พิการสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์ได้ รู้สึกมีคุณค่า มีกำลังใจที่จะสู้กับสภาพความเป็นจริง นำไปสู่การอยู่ร่วมกับครอบครัว ชุมชน และสังคมได้อย่างมีความสุข ในปัจจุบันสถานการณ์การเข้าถึงสวัสดิการและการดูแลคนพิการในสังคมไทยมีการพัฒนาขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่ปัญหาสำคัญที่ยังคงพบบ่อยคือ "ความเหลื่อมล้ำทางสุขภาพ" และ "ภาวะถดถอยของสภาพร่างกาย" เนื่องจากการจำกัดพื้นที่ในการทำกิจกรรมและการขาดโอกาสในการออกกำลังกายที่เหมาะสมกับสถาพความพิการ ส่งผลให้คนพิการมีความเสี่ยงต่อโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) และภาวะแทรกซ้อนได้ง่ายกว่าบุคคลทั่วไป ขณะเดียวกันผู้ดูแลคนพิการมักต้องแบกรับภาระการดูแลอย่างต่อเนื่อง จนละเลยสุขภาพของตนเอง นำไปสู่ปัญหาทางกายภาพ เช่น โรคปวดกล้ามเนื้อเรื้อรังและภาวะอ่อนเพลียสะสม ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อประสิทธิภาพในการดูแลคนพิการในระยะยาว
นอกจากมิติด้านร่างกายแล้ว สภาวะจิตใจเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่เปราะบางและต้องการการฟื้นฟูอย่างเร่งด่วน โดยพบว่าคนพิการมักเผชิญกับความรู้สึกโดดเดี่ยว ท้อแท้ และขาดความเชื่อมั่นในคุณค่าของตนเอง ขณะที่ผู้ดูแลต้องเผชิญกับภาวะความเครียดสะสม (Caregiver Burnout) จากความกดดันในการแบกรับภาระค่าใช้จ่ายและการดูแลตลอด 24 ชั่วโมง หากไม่ได้รับการดูแลทางจิตวิทยาสังคมที่เหมาะสม สภาวะความเครียดเหล่านี้อาจลุกลามจนกลายเป็นภาวะซึมเศร้า ซึ่งไม่เพียงแต่ทำลายความสุขในครอบครัว แต่ยังเป็นอุปสรรคสำคัญในการพัฒนาศักยภาพและการมีส่วนร่วมในสังคมของคนพิการอย่างมีคุณภาพ
จากความสำคัญดังกล่าว ในปีงบประมาณ 2569 นี้ จึงได้จัดทำโครงการส่งเสริมสุขภาพกาย เพิ่มพลังใจ สร้างความสุขให้ผู้พิการและผู้ดูแลผู้พิการขึ้น เพื่อเป็นกลไกในการบูรณาการการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม โดยมุ่งเน้นการให้ความรู้ด้านการทำกายภาพบำบัดเบื้องต้น การจัดกิจกรรมกลุ่มเพื่อสร้างรอยยิ้ม และการเสริมสร้างดุลยภาพทางจิตใจผ่านกิจกรรมกลุ่มสัมพันธ์ เพื่อให้คนพิการและผู้ดูแลมีพฤติกรรมสุขภาพที่ถูกต้อง มีสภาพจิตใจที่เข้มแข็ง และสามารถอยู่ร่วมกันในสังคมได้อย่างมีความสุขและมีคุณค่า ลดภาระทางสาธารณสุขในระดับชุมชนและสร้างเครือข่ายความช่วยเหลือเกื้อกูลกันอย่างยั่งยืน