กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

การใช้ยาอย่างสมเหตุผล หมายถึง การใช้ยาโดยมีข้อบ่งชี้ มีประสิทธิผลจริง สนับสนุนด้วยหลักฐานที่เชื่อถือได้ มีราคาเหมาะสม ลดต้นทุนยาที่สั่งเกินความจำเป็น คำนึงถึงปัญหาเชื้อดื้อยา ใช้ยาในกรอบบัญชียาอย่างเป็นขั้นตอน (คู่มือการใช้ยาอย่างสมเหตุผลตามบัญชียาหลักแห่งชาติ) จากการสำรวจสถานการณ์การใช้ยาในชุมชน ปี 2568 พบว่า ประชาชนยังมีพฤติกรรมผิดๆในการหาซื้อยาปฏิชีวนะใช้เองจากร้านค้า หรือมีการเรียกร้องขอใช้ยาปฏิชีวนะจากเจ้าหน้าที่ผู้สั่งจ่ายยาใน รพสต.บ่อย ๆ ในโครงการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล ซึ่งได้กำหนดให้เป็นการพัฒนาระบบบริการสาขาส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล(Rational Drug use : RDU) ใน หน่วยบริการปฐมภูมิและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพระดับตำบลได้กำหนดแนวทาง เครื่องมือและตัวชี้วัด นอกจากนี้ จุดเน้นการใช้ยาอย่างสมเหตุผลในระดับ รพสต. คือ เน้นการสั่งใช้ยาปฏิชีวนะอย่างรับผิดชอบโดยเฉพาะใน ๒ กลุ่มโรคคือ โรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบนและหลอดลมอักเสบเฉียบพลัน (ARI) และโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน (Acute diarrhea : AD) โดยมีเป้าหมาย คือ ใช้ยาปฏิชีวนะน้อยสุดเท่าที่จำเป็น, อัตราใช้ยาปฏิชีวนะไม่มากกว่าเกณฑ์ที่กำหนด คือ ≤ ร้อยละ 20 (จากข้อมูลการใช้ยาปฏิชีวนะของ รพสต.บ้านตรับ ปีงบประมาณ 2568พบว่า อัตราใช้ยาปฏิชีวนะในกลุ่มโรค ARI รพ.สต.อยู่ที่ร้อยละ 3.37 ส่วนโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันอัตราใช้ยาปฏิชีวนะเฉลี่ยอยู่ที่ร้อยละ 3.57 ) ซึ่งก็ผ่านเกณฑ์ มาตรฐานการใช้ยาสมเหตุสมผล แต่ก็มีเป้าหมายที่ซื้อยามารับประทานเองจากร้านขายยาหรือคลินิก โดยกลุ่มประชาชนเอง จากการสำรวจร้านชำในพื้นที่รับผิดชอบของ รพ.สต.บ้านตรับ จำนวน 24 ร้าน พบว่ามีร้านชำที่ขายยาปฏิชีวนะ จำนวน 5ร้าน คิดเป็นร้อยละ 20.38 ทำให้ประชาชนที่ป่วยด้วยโรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบนและหลอดลมอักเสบเฉียบพลันโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน ซื้อยาปฏิชีวนะมารับประทานเอง ด้วยความคิดเดิม ๆ ที่ต้องรับประทานยาปฏิชีวนะแล้วหายจากโรคซึ่งเป้าหมายเหล่านี้ เป็นผลให้ เกิดความไม่ปลอดภัยต่อผู้ใช้ยา ดังนั้นโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านตรับจึงได้จัดทำโครงการรู้เท่าทัน การใช้ยาอย่างสมเหตุสม ปี 2569