กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

งานอนามัยแม่และเด็ก เป็นบริการสุขภาพขั้นพื้นฐานที่สำคัญต่อการดูแล ตั้งแต่การดูแลระหว่างตั้งครรภ์ และการดูแลหลังคลอดเป็นไปอย่างมีคุณภาพ มารดาและทารกปลอดภัยปราศจากภาวะแทรกซ้อนให้ทารกเจริญเติบโตและพัฒนาการองค์รวมทั้งสุขภาวะทางกาย อารมณ์ สังคมและสติปัญญา การที่แม่และทารกจะปลอดภัยจากการตั้งครรภ์และการคลอดนั้นขึ้นกับการบริการสุขภาพและคุณภาพบริการที่ได้รับ
จากสถานการณ์งานอนามัยแม่และเด็กในเขตพื้นที่รับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านบุดี ยังพบปัญหาการฝากครรภ์ครั้งแรกไม่ครบ 8 ครั้งตามเกณฑ์คุณภาพ ซึ่งส่วนหนึ่งมาจากการฝากครรภ์ครั้งแรกช้า เกิน 12 สัปดาห์ ซึ่งส่งผลการคลอดเด็กทารกมีน้ำหนักน้อยกว่า 2,500 กรัม และจะเกิดผลกระทบต่อเนื่องในเด็ก
ด้านพัฒนาการล่าช้า จากการที่สตรีวัยเจริญพันธุ์ขาดความรู้ความเข้าใจในการเตรียมความพร้อมก่อนการตั้งครรภ์ ดังนั้นการเตรียมความพร้อมในหญิงวัยเจริญพันธุ์ ก่อนการตั้งครรภ์ (preconception care) จึงเป็นการจัดบริการแก่สตรีวัยเจริญพันธุ์และคู่สมรส มีเป้าหมายเพื่อให้สตรีมีสุขภาพดี มีผลลัพธ์จากการตั้งครรภ์ที่ดี เนื่องจากสตรีวัยเจริญพันธุ์เป็นช่วงที่อายุมีความพร้อมมากที่สุดต่อการกระทำหน้าที่ที่สมบูรณ์ของสตรี คือการให้กำเนิดบุตร ซึ่งเป็นบทบาทสำคัญในสังคม ไม่เพียงแต่การเตรียมทางด้านร่างกายเท่านั้น ต้องครอบคลุมทั้งด้านสังคม จิตใจ และจิตวิญญาณด้วยการส่งเสริมให้สตรีวัยเจริญพันธุ์และคู่สมรสมีทัศนคติทางบวกก่อนการตั้งครรภ์ เนื่องจากสตรีวัยเจริญพันธุ์ที่ขาดความรู้ความเข้าใจในการเตรียมความพร้อมก่อนการตั้งครรภ์ ส่งผลให้เมื่อมีการตั้งครรภ์ทำให้เกิดการฝากครรภ์ช้า จึงจำเป็นต้องให้ความรู้เพื่อส่งเสริมให้มีการฝากครรภ์ก่อนอายุครรภ์ 12 สัปดาห์ อันเป็นการเตรียมความพร้อมให้กับหญิงตั้งครรภ์มีความรู้และทักษะในการปฏิบัติตัว และสามารถดูแลตนเองและทารกในครรภ์ได้
จากผลการปฏิบัติงาน 3 ปีย้อนหลังที่ผ่านมา (ปีงบประมาณ 2566 - 2568) ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านบุดี พบว่าร้อยละหญิงตั้งครรภ์ได้รับการฝากครรภ์ครั้งแรกก่อนหรือเท่ากับ 12 สัปดาห์ ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 75 ผลงาน ร้อยละ 80, 85.11, 82.98 และร้อยละของทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยกว่า 2,500 ไม่เกินกว่าร้อยละ 7 ผลงานร้อยละ 7.35, 19.61, 7.14 ร้อยละหญิงตั้งครรภ์ที่ได้รับการดูแลก่อนคลอด 5 ครั้ง (ร้อยละ 75) 78.13, 80.43, 80.95 ตามลำดับ และในปีงบประมาณ 2568 จังหวัดยะลา มีมารดาเสียชีวิตจากการคลอด จำนวน 5 ราย ดังนั้น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านบุดี ได้ตระหนักถึงความสำคัญของการดูแลหรือการเตรียมความพร้อมก่อนการตั้งครรภ์ ซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง และเป็นส่วนหนึ่งของงานอนามัยแม่และเด็ก ซึ่งถือเป็นด่านแรกของการดูแลสุขภาพ เพื่อที่จะทำให้บุคคลเกิดความตระหนักในการดูแลสุขภาพและการเตรียมความพร้อมก่อนการตั้งครรภ์ เพื่อสุขภาพที่ดีของสตรีและลูกในครรภ์ เกิดผลลัพธ์ที่ดีในการตั้งครรภ์ต่อไป