กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

สุขภาพช่องปากเป็นมิติหนึ่งของสุขภาพกายที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะใน กลุ่มวัยทำงาน (อายุ 25-59 ปี) ซึ่งเป็นกลุ่มประชากรที่เป็นกำลังหลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ จากรายงานผลการสำรวจสภาวะสุขภาพช่องปากระดับประเทศ ครั้งที่ 8 พบข้อมูลที่น่ากังวลว่า กลุ่มวัยทำงานมีอุบัติการณ์ของโรคฟันผุสูงถึงร้อยละ 91.8 และมีค่าเฉลี่ยฟันผุ ถอน อุด (DMFT) สูงถึง 6.3 ซี่ต่อคน ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าปัญหาสุขภาพช่องปากในวัยนี้มักถูกละเลยจนลุกลามไปสู่การสูญเสียฟัน

ชุมชนในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านลำสินธุ์พบว่ากลุ่มวัยทำงานส่วนใหญ่มักประสบปัญหาการเข้าถึงบริการทันตกรรม เนื่องจากข้อจำกัดด้านเวลาจากการประกอบอาชีพ ประกอบกับพฤติกรรมการบริโภคที่เปลี่ยนไปตามสมัยนิยม เช่น การบริโภคเครื่องดื่มรสหวาน ชา กาแฟ และเครื่องดื่มชูกำลังที่มีฤทธิ์เป็นกรดและน้ำตาลสูง ซึ่งเป็นปัจจัยเร่งให้เกิดการทำลายสารเคลือบฟัน นอกจากนี้ เมื่อเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ตอนปลาย มักพบปัญหา "ภาวะเหงือกร่น" (Gingival Recession) ซึ่งส่งผลให้ผิวรากฟันโผล่พ้นขอบเหงือก เนื่องจากผิวรากฟันไม่มีสารเคลือบฟัน (Enamel) ปกป้องเหมือนตัวฟัน จึงมีความเสี่ยงต่อการเกิด "รากฟันผุ" (Root Caries) ได้ง่ายและรวดเร็วกว่าปกติ ซึ่งหากปล่อยไว้จะนำไปสู่การปวดฟัน การติดเชื้อ และต้องลงเอยด้วยการถอนฟันในที่สุด
ซึ่งการใช้ ฟลูออไรด์วานิช (Fluoride Varnish) ความเข้มข้นร้อยละ 5 หรือ 22,600 ppm ถือเป็นวิธีการที่มีประสิทธิภาพสูงสุดและคุ้มค่าที่สุด เนื่องจากฟลูออไรด์จะเข้าไปทำปฏิกิริยากับผิวฟัน เกิดเป็นผลึกฟลูออแอปาไทต์ (Fluorapatite) ที่มีความแข็งแรง ทนต่อกรดได้ดีกว่าเคลือบฟันตามธรรมชาติ อีกทั้งยังสามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียที่เป็นต้นเหตุของฟันผุ และช่วยคืนกลับแร่ธาตุให้กับฟันในระยะเริ่มต้น (Incipient Caries) ได้อย่างมีนัยสำคัญ โครงการนี้จึงมิได้เน้นเพียงแค่การทาฟลูออไรด์เท่านั้น แต่ยังมุ่งเน้นกระบวนการ "ทันตสุขศึกษารายบุคคล" เพื่อปรับทัศนคติและทักษะการดูแลฟันที่ถูกต้อง เช่น การแปรงฟันแบบแห้ง (Dry Brushing) และการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ฟลูออไรด์ที่เหมาะสมกับสภาพปากและฟันของแต่ละบุคคล ซึ่งเป็นการสร้างความยั่งยืนในการดูแลสุขภาพตนเอง ลดภาระค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลของภาครัฐ และรักษาฟันแท้ให้คงอยู่เพื่อการบดเคี้ยวและบุคลิกภาพที่ดีตลอดช่วงชีวิต

ดังนั้น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านลำสินธุ์ จึงเห็นความสำคัญในการจัดทำโครงการส่งเสริมสุขภาพช่องปากเพื่อป้องกันฟันผุด้วยฟลูออไรด์สำหรับกลุ่มเสี่ยงอายุ 25-59 ปี ปีงบประมาณ 2569 นี้ เพื่อเป็นการยกระดับคุณภาพชีวิตและสุขภาพช่องปากของประชาชนในพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม