กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) เป็นหนึ่งในปัญหาทางสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทยและของโลกเนื่องจากเป็นสาเหตุการเสียชีวิตและความพิการระยะยาวที่พบได้บ่อยในประชากรทุกกลุ่มอายุ โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวานและภาวะไขมันในเลือดสูง ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่ส่งผลให้เกิดการตีบ แตก หรืออุดตันของหลอดเลือดสมอง ทำให้ขัดขวางการนำออกซิเจนและสารอาหารไปเลี้ยงเซลล์สมอง ส่งผลให้เนื้อสมองถูกทำลาย สูญเสียการทำหน้าที่จนเกิดอาการของอัมพฤกษ์ อัมพาต หรือร้ายแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้การเกิดโรคนี้ไม่เพียงกระทบต่อผู้ป่วยโดยตรง แต่ยังสร้างภาระทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างมหาศาล ทั้งในด้านค่าใช้จ่ายทางการแพทย์ การดูแลผู้ป่วยระยะยาว และผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของครอบครัวและชุมชน (กรมควบคุมโรค, 2565) ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขชี้ให้เห็นว่า โรคหลอดเลือดสมองเป็นสาเหตุการตายอันดับต้น ๆ ของคนไทย และยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ทั้งนี้หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้ผู้ป่วยมีอัตราการรอดชีวิตและฟื้นตัวได้ดี คือ “ความรวดเร็วในการได้รับการรักษา” หากสามารถนำผู้ป่วยมาถึงโรงพยาบาลภายใน 60 นาทีหลังเริ่มมีอาการ จะสามารถให้การรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือด (rt-PA) ได้อย่างทันท่วงที ซึ่งช่วยลดอัตราความพิการและการเสียชีวิตได้อย่างมาก (โรงพยาบาลศิริราชปิยะมหาการุณย์, 2568) แต่ในหลายพื้นที่ยังพบว่าประชาชนส่วนใหญ่ยังขาดความรู้ในการสังเกตอาการเตือนของโรค ไม่ทราบขั้นตอนการขอรับบริการการแพทย์ฉุกเฉิน และมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับระยะเวลาอันตรายของโรค ส่งผลให้ผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่ได้รับการรักษาใน “ช่วงเวลาทอง” ของโรคหลอดเลือดสมอง

จากสถิติผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโหล๊ะบ้าอำเภอตะโหมด จังหวัดพัทลุง พบว่าในช่วงปี พ.ศ. 2566-2568 มีจำนวนผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง 8คน 2 คน และ 5 คน ตามลำดับ เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับความทันเวลาของผู้ป่วยตั้งแต่เริ่มมีอาการจนถึงมาถึงโรงพยาบาล พบว่าในปี พ.ศ. 2566 และ พ.ศ. 2568 ผู้ป่วยทั้งหมดไม่สามารถมาถึงโรงพยาบาลภายใน 60 นาที ขณะที่ปี พ.ศ. 2567 ผู้ป่วยสามารถมาถึงโรงพยาบาลทันเวลาร้อยละ100.00 ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความไม่ต่อเนื่องของพฤติกรรมการเข้าถึงบริการทางการแพทย์ฉุกเฉินและอาจเกี่ยวข้องกับระดับความรู้ ความตระหนัก และการรับรู้ความสำคัญของอาการโรคหลอดเลือดสมองของประชาชน และจากการจัดทำเวทีประชาคมจัดลำดับปัญหาสาธารณสุข พบว่า โรคหลอดเลือดสมองเป็นปัญหาสาธารณสุขลำดับแรกที่ต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน เนื่องจากเป็นโรคที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของประชาชนโดยตรง และยังสร้างภาระทางเศรษฐกิจและสังคม ต่อครอบครัวและชุมชน

อย่างไรก็ตาม ผู้จัดทำโครงการจึงเห็นความจำเป็นในการดำเนินโครงการเพื่อเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจ และทักษะของประชาชนในการสังเกตอาการเตือนของโรคหลอดเลือดสมอง การเข้าถึงบริการการแพทย์ฉุกเฉินได้อย่างรวดเร็ว และการใช้หมายเลขโทรศัพท์ 1669 อย่างถูกต้องและทันเวลา จึงได้จัดทำโครงการ “รู้เร็ว รู้ทันป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง” นี้ขึ้นมา