กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

มะเร็งปากมดลูก (Cervical Cancer) คือภาวะที่เซลล์เยื่อบุบริเวณปากมดลูก ซึ่งเป็นส่วนล่างของมดลูกที่เชื่อมต่อกับช่องคลอด เกิดการเปลี่ยนแปลงผิดปกติจนกลายเป็นเซลล์มะเร็ง หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่วินิจฉัยหรือรักษาอย่างทันท่วงที ความผิดปกติดังกล่าวสามารถลุกลามไปสู่อวัยวะใกล้เคียงได้ ไม่ว่าจะเป็นกระเพาะปัสสาวะ ลำไส้ หรือแม้กระทั่งเข้าสู่กระแสเลือด ซึ่งอาจก่อให้เกิดอันตรายถึงชีวิต โดยเกิดจากไวรัสที่มีชื่อว่า HPV (Human Papillomavirus)ซึ่งเป็นกลุ่มไวรัสที่พบได้บ่อยตามเยื่อบุผิวอวัยวะเพศ ในปัจจุบันค้นพบไวรัส HPV แล้วกว่า 100 สายพันธุ์ ส่วนมากไม่ก่อให้เกิดปัญหาทางสุขภาพ แต่มีเพียงไม่กี่สายพันธุ์เท่านั้นที่เป็นต้นเหตุของโรคต่าง ๆ โดยเฉพาะสายพันธุ์ 16 และ 18 ที่เป็นสายพันธุ์เสี่ยงสูงในการก่อมะเร็ง
ในปัจจุบันโรคมะเร็งปากมดลูกเป็นสาเหตุการตายอันดับหนึ่งของประเทศไทย การควบคุมโรคมะเร็งปากมดลูก มีการค้นหาโดยการตรวจหาเซลล์มะเร็งให้พบตั้งแต่อยู่ในระยะเริ่มแรก และในระยะก่อนเป็นมะเร็ง ซึ่งสามารถรักษาให้หายได้ และเสียค่าใช้จ่ายน้อยกว่าการรักษาในระยะลุกลาม และจากการศึกษาขององค์การอนามัยโลก ได้พบว่าการคัดกรอง โดยวิธีการตรวจ HPV DNA Test คือ การตรวจในระดับโมเลกุล เพื่อหาเชื้อ HPV ความเสี่ยงสูงทั้ง 14 สายพันธุ์ ซึ่งเป็นสาเหตุของมะเร็งปากมดลูก ประมาณ 99% โดยมีวิธีการตรวจเหมือนตรวจภายใน คือเก็บเซลล์บริเวณตัวอย่างที่ปากมดลูกช่องคลอดด้านใน โดปัจจุบันมีได้การตรวจแบบใหม่ที่เรียกว่าHPV DNA Self-Test คือ การตรวจหาเชื้อไวรัส HPV (Human Papillomavirus) ที่เป็นสาเหตุของมะเร็งปากมดลูกด้วยตนเอง โดยเก็บตัวอย่างเซลล์จากช่องคลอดหรือปากมดลูกไปตรวจหาเชื้อระดับ DNA ที่มีความแม่นยำสูง ซึ่งเป็นวิธีการคัดกรองที่สะดวก เจ็บน้อย ไม่ต้องอาย และได้รับการยอมรับจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ช่วยให้ตรวจพบความเสี่ยงได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ ก่อนเซลล์ผิดปกติกลายเป็นมะเร็ง
จากสถิติการตรวจคัดกรองมะเร็งในจังหวัดปัตตานี ในปีงบประมาณ 2568 พบว่า กลุ่มเป้าหมายทั้งหมด ที่มีอายุ 30-59ปี 11 เดือน ที่ยังไม่ได้รับการตรวจคัดกรองภายใน 5 ปี จำนวน 139,194 คน ยอดรวมอำเภอหนองจิก 14,894 คน และในเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ่อทอง มีกลุ่มเป้าหมายทั้งหมด 945 คน ได้ยินยอมและรับการตรวจแล้ว 225 คน โดยคิดเป็นร้อยละ 23.22% ในปีงบประมาณ 2568 และพบว่า มีผู้ที่ติดเชื้อไวรัส HPV จำนวน 6 ราย และได้ส่งต่อไปยังโรงพยาบาลจังหวัดเพื่อให้เข้ารับการตรวจแบบละเอียดอย่างรวดเร็วและทันท่วงที ซึ่งประชาชนกลุ่มที่พบผิดปกติ ทั้งหมด 6 รายได้รับการส่งตรวจครอบคลุม 100 เปอร์เซนต์ ซึ่งหากปล่อยให้ประชาชนกลุ่มนี้กลายไปเป็นกลุ่มป่วยได้ในอนาคต จะทำให้ภาระค่าใช้จ่ายของทั้งประชาชนสาธารณสุขเพิ่มมากขึ้นส่งผลถึงประชาชนและครอบครัวต้องสูญเสียเสาหลักของครอบครัวจะส่งผลกระทบต่อครอบครัวที่ประเมินค่ามิได้
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ่อทองได้มีการสำรวจโดยการลงพื้นที่สอบถามประชาชน รวมถึงข้อมูลจากอาสาสมัครประจำหมู่บ้าน พบว่า ประชาชนในพื้นที่ยังคงขาดความรู้ความเข้าใจในการตรวจคัดกรอง HPV จึงทำให้มีความวิตกในการตรวจและมีความหวาดกลัวในผลการตรวจ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ่อทอง เล็งเห็นถึงความสำคัญในการให้ความรู้ ความเข้าใจ ในวิธีการและประโยชน์ในการตรวจ เพื่อให้สตรีไทยในพื้นที่สนใจและเข้ารับบริการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยวิธี HPV DNA Test เพิ่มขึ้น และคลายความวิตกกังวลจากเดิมลง จึงได้จัดทำครงการ HPV ป้องกันได้ ตรวจเร็ว รู้เร็ว รักษาทัน ห่างไกลมะเร็งปากมดลูกประจำปีงบประมาณ 2569