กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

โรคเบาหวานชนิดที่ 2 (Type 2 Diabetes Mellitus) เป็นปัญหาสาธารณสุขที่ทวีความรุนแรงขึ้นทั่วโลก ก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงเรื้อรัง รวมถึงการเสียชีวิต ซึ่งนำมาซึ่งภาระค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลและผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างมหาศาล แนวทางการรักษาแบบดั้งเดิมมุ่งเน้นที่การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดด้วยยาตลอดชีวิต แต่ความก้าวหน้าทางการแพทย์ในปัจจุบันได้เห็นถึงความเป็นไปได้ในการบรรลุ “Diabetes Remission” หรือ โรคเบาหวานระยะสงบ ซึ่งหมายถึงภาวะที่ผู้ป่วยสามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ที่ต่ำกว่าการวินิจฉัยโรคเบาหวานได้อย่างต่อเนื่อง โดยไม่ต้องใช้ยาเพื่อลดระดับน้ำตาล ภาวะนี้มีศักยภาพในการปฏิวัติการดูแลโรคเบาหวาน เพราะจะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย ลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนเรื้อรัง และลดภาระค่าใช้จ่ายในการพึ่งพายาได้อย่างมหาศาล การมุ่งเน้นที่การเข้าสู่ภาวะโรคสงบจึงเป็นเป้าหมายสูงสุดของการรักษาเชิงรุกในปัจจุบัน
ในบริบทของ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) บ้านหินผุด ซึ่งดูแลผู้ป่วยเบาหวานในพื้นที่รับผิดชอบจำนวน 312 ราย พบว่าแม้ระบบการดูแลจะมีการเชื่อมโยงกับศูนย์แพทย์ควนลังและโรงพยาบาลหาดใหญ่ และมีผู้ป่วยที่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้ดี 3ปีย้อนหลัง ปีงบประมาน 2566 ผู้ป่วยที่สามารถควบคุมน้ำตาลได้ดีคิดเป็นร้อยละ 44 ปีงบประมาณ 2567 ผู้ป่วยเบาหวานที่สามารถควบคุมน้ำตาลได้ดีคิดเป็นร้อยละ 46 และปีงบประมาน 2568 ผู้ป่วยเบาหวานที่สามารถควบคุมน้ำตาลได้ดีคิดเป็นร้อยละ ปีงบถึง ร้อยละ 48 ซึ่งจากข้อมูลเบื้องต้นผู้ป่วยเบาหวานยังควบคุมน้ำตาลได้ดียังควบคุมไม่ดีเท่าที่ควร รพ.สต.บ้านหินผุดจึงเห็นความสำคัญของสุขภาพของคนในชุมชนที่เป็นโรคเบาหวานในระยะสงบได้มีสุขภาพที่ดีขึ้น และไม่มีภาวะแทรกซ้อนกับผู้ป่วยมากขึ้น ดังนั้นการดูแลที่เน้นเพียงการควบคุมอาการด้วยยายังไม่สามารถหยุดยั้งความก้าวหน้าของโรคและป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนได้อย่างสมบูรณ์ การคงอยู่ของอัตราภาวะแทรกซ้อนนี้เป็นสัญญาณชัดเจนถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการยกระดับแนวทางการดูแลผู้ป่วยเบาหวานให้ควบคุมน้ำตาลได้ดีไปสู่การรักษาที่มุ่งเน้นการฟื้นฟูการทำงานของร่างกายและนำไปสู่ โรคเบาหวานระยะสงบ เพื่อสุขภาพที่ดีในระยะยาวของผู้ป่วยโรคเบหวานระยะสงบในชุมชน
ด้วยเหตุนี้ ทาง รพ.สต. บ้านหินผุด จึงได้ติดตามข้อมูลและร่วมมือกับภาคีเครือข่ายวิชาการระดับประเทศ เช่น กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค และสมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทยฯ ในการจัดทำ "แนวทางการดำเนินงานการดูแลผู้เป็นเบาหวานให้เข้าสู่ระยะสงบ (Remission service)" เพื่อสร้างมาตรฐานกลางที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในบริบทของการบริการสุขภาพปฐมภูมิได้อย่างเหมาะสมที่สุด แนวทางนี้เป็นพื้นฐานสำคัญในการริเริ่ม "โครงการ DM Remission ลดยา ลดโรคในผู้ป่วยเบาหวาน ในเขตรับผิดชอบ" ซึ่งเป็นโครงการนำร่องที่มุ่งเน้นการประยุกต์ใช้แนวทางการเข้าสู่ระยะสงบอย่างเป็นระบบและครบวงจรในพื้นที่ ลดภาระโรค และยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในวงกว้างต่อไป