กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

1.1 ด้วยสถาณการณ์ปัจจุบันเด็กมีโภชนาการไม่ตรงตามเกณฑ์ทำให้เกิดภาวะซีด ซึ่งภาวะซีดจากการขาดธาตุเหล็ก (Iron deficiency anemia) มีผลกระทบตอสุขภาพและความแข็งแรงทางกายภาพโดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มประชากรเด็กเล็ก 0 - 5 ปี หญิงวัยเจริญพันธุและหญิงตั้งครรภ ตลอดจนทำใหอัตราตายของมารดาและเด็ก (Maternal and child mortality) เพิ่มมากขึ้น ภาวะซีดจากการขาดธาตุเหล็ก คือ ภาวะที่ร่างกายมีจำนวนเม็ดเลือดแดงหรือความเข้มข้นของฮีโมโกลบิน (Hemoglobin) ในเลือดต่ำกวาปกติซึ่งเกิดจากร่างกายมีธาตุเหล็กไม่เพียงพอที่จะนําไปสร้างเม็ดเลือด โดยหากปริมาณธาตุเหล็กในร่างกายของเด็กมีน้อยเกินไปก็จะสงผลตอการพัฒนาทางด้านการเจริญเติบโตสติปัญญา และพฤติกรรมของเด็กในระยะยาว ทำใหเด็กมีความผิดปกติของพัฒนาการ ซึ่งบางส่วนไม่สามารถกลับมาเป็นปกติได้ โดยองค์การอนามัยโลก ในปี 2008 พบเด็กวัยก่อนเรียนทั่วโลกมีภาวะซีดจากการขาดธาตุเหล็ก ร้อยละ 47.4 และลดลงเหลือร้อยละ 42.6 ในปี 2015 ซึ่งยังคงเป็นอัตราที่ค่อนข้างสูง ประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีภาวะซีดจากการขาดธาตุเหล็กในเด็กวัยก่อนเรียนสูงเป็นอันดับ 2 ของโลกถึงร้อยละ 53.8 รองจากประเทศในทวีปแอฟริกา ร้อยละ 62.3 ส่วนประเทศในแถบยุโรป พบภาวะซีดจากการขาดธาตุเหล็ก ร้อยละ 22.9 ความชุกของภาวะดังกล่าวในประเทศที่พัฒนาแล้วมีแนวโน้มลดลง ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กในเด็กเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทย จากการสํารวจภาวะโภชนาการเด็กของเด็กไทย อายุ 6 เดือน - 12 ป พ.ศ. 2553 - 2555 ภายใตโครงการ South East Asia Nutrition Survey (SENUTS)(พัสตราภรณ์ แก้วพะวงค์ และคณะ, 2561) เด็กไทยกลุมเด็กปฐมวัย 6 เดือน - 3 ปี พบความชุกภาวะซีดสูง ในเขตชนบท ร้อยละ 41.7 ในเขตเมืองร้อยละ 26 โดยภาพรวมสถานการณปญหาภาวะซีดจากการขาดธาตุเหล็กของประเทศไทยในเด็กไทยยังมีแนวโนมไม่ลดลง ศูนย์อนามัยที่ 12 ยะลา เด็กที่ได้รับการเจาะเลือดที่ อายุ 6 - 12 เดือน พบมีภาวะโลหิตจาง ร้อยละ 25.52 (ซูรียะห์, 2560)
1.2 สภาพปัญหา : จากสถิติของผู้รับบริการและคัดกรองซีดในกลุ่มเด็กอายุ 0 – 5 ปี ซึ่งปีงบประมาณ 2568 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ่อทองได้ทำการติดตามซีดในกลุ่มเด็ก อายุ 6 - 12 เดือน และ 4 – 5 ปี จำนวน 50 คน พบภาวะซีด จำนวน 12 คน ร้อยละ 26 ผลยังอยู่ในเกณฑ์ที่ต่ำกว่ามาก และมีแนวทางแก้ไขโดยการจัดทำโครงการเฝ้าระวังและติดตามภาวะโภชนาการในเด็ก 12 - 72 เดือน ปี 2568 (ต่อเนื่อง) เป็นโครงการที่ติดตามภาวะโภชนาการการได้รับสารอาหารที่เพียงพอต่อร่างกายเด็กมีน้ำหนักและส่วนสูงอยู่ในเกณฑ์สูงดีสมส่วนและโภชนาการดี แต่ยังพบภาวะซีดในเด็ก แต่ยังขาด การตรวจคัดกรองภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กในเด็กเพื่อแก้ไขปัญหาให้ตรงจุดและลดการเกิดภาวะซีดในเด็ก การรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มแรกจึงมีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตของร่างกายและการพัฒนาสมองเป็นอย่างมาก ซึ่งปีงบประมาณ 2569 กระทรวงสาธารณสุข จังหวัดปัตตานี ได้กำหนดเกณฑ์ ร้อยละของเด็กในเขตรับผิดชอบมีภาวะโลหิตจาง (Coverage) น้อยกว่าหรือเท่ากับร้อยละ 17 อย่างไรก็ตามการขาดธาตุเหล็กในทารกและเด็กวัยก่อนเข้าเรียนถือว่ามีความสำคัญอย่างมาก ส่งผลต่อพัฒนาการ ระดับสติปัญญา และความสามารถในการเรียนรู้ลดลง
1.3 ความเร่งด่วน / ผลที่คาดหวัง : จากถาณการณ์ดังกล่าว เพื่อแก้ไขปัญหาและลดความเสี่ยงของการเกิดภาวะซีด และเฝ้าระวังภาวะซีด ในกลุ่มเด็กอายุ 0 – 5 ปี จึงเกิดเครือข่ายในการดูแลสุขภาพที่เข้มแข็งโดยเน้น การสร้างเสริมสุขภาพในครอบครัว รพ.สต.บ่อทอง จึงได้จัดทำโครงการ การคัดกรอง เฝ้าระวังและติดตามภาวะซีดในเด็ก 0 - 5 ปีปีงบประมาณ 25๖๙ เพื่อแก้ไขปัญหาให้ตรงจุดและลดการเกิดภาวะซีดในเด็ก การรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มแรกจึงมีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตของร่างกายและการพัฒนาสมองเป็นอย่างมาก เพื่อขับเคลื่อนภาวะสุขภาพของเด็กให้มีสุขภาพที่ดีขึ้น