กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

ปัญหาสุขภาพจิตเกิดจากความเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิต สังคม ส่งผลต่อภาวะสุขภาพจิตในกลุ่มวัยรุ่นและวัยผู้ใหญ่ตอนต้นถือเป็นช่วงเวลาที่เผชิญกับความเปลี่ยนแปลงมากมาย เช่น การเปลี่ยนโรงเรียน การใช้ชีวิตนอกบ้าน ความเศร้า ความวิตกกังวลเรื่องเศรษฐกิจ และการตั้งครรภ์ไม่พร้อม การเรียนรู้ในการดูแลตัวเองและผู้อื่น บางคนที่ไม่สามารถรับมือและยอมรับ ความเปลี่ยนแปลงนี้ได้ จึงนำไปสู่ปัญหาสุขภาพจิตและการเจ็บป่วยทางจิตเวช
กรมสุขภาพจิตเผยข้อมูลปี 2565 จากคลินิกจิตเวชและยาเสพติด พบปัญหา โรคซึมเศร้าสูงมาก คนไทยป่วยถึง 1.5 ล้านคน (2.2%) จากประชากร 69 ล้านคน และ อัตราการฆ่าตัวตายสำเร็จสูงถึง 4,000 คนต่อปี โดยมีโรคซึมเศร้าเป็นสาเหตุหลัก และยังพบกลุ่มเสี่ยงในวัยรุ่นที่เครียดสูงเกือบ 30% และมีแนวโน้มติดจอเกมออนไลน์ มีผู้ป่วยเข้ารับการรักษาแบบผู้ป่วยนอกจำนวน 22,481 ราย ส่วนใหญ่จากอาการ โรคจิต ซึมเศร้า วิตกกังวล โดยผู้ป่วยอายุ 15 ปีขึ้นไปป่วยเป็นโรคซึมเศร้าถึง 1.5 ล้านคน ขณะที่ผู้ป่วยทางจิตเวชเพิ่มขึ้นเกือบ 2 เท่าในรอบ 6 ปี จากรายงานการเฝ้าระวังผู้พยายามทำร้ายตนเอง กรณีฆ่าตัวตายสำเร็จ กองยุทธศาสตร์และแผนงาน กระทรวงสาธารณสุข ปีงบประมาณ 2565 พบว่า เขตสุขภาพที่ 1 และ 2 ที่มีอัตราการฆ่าตัวตายสำเร็จสูง จังหวัดที่มีอัตราการฆ่าตัวตายสำเร็จสูงสุด 5 อันดับแรกของประเทศ คือ จังหวัดเชียงใหม่ (13.51 ต่อแสนประชากร) แม่ฮ่องสอน (13.27 ต่อแสนประชากร) พะเยา (13.16 ต่อแสนประชากร) ตาก (12.49 ต่อแสนประชากร) และเชียงราย (12.41 ต่อแสนประชากร) ตามลำดับ และตำบลท่าจำปี ในปีงบประมาณ 256๘ มีผู้ที่เสียชีวิตจากการฆ่าตัวตายสำเร็จ ๓ ราย คิดเป็น ๗๘.๓ ต่อแสนประชากร ซึ่งเกินกว่าอัตราการฆ่าตัวตายสำเร็จที่กรมสุขภาพจิตกำหนด ไว้ไม่เกิน 6.3 ต่อแสนประชากร อย่างไรก็ตาม การฆ่าตัวตายสำเร็จอันเกิดจากปัญหาทางสุขภาพจิต สามารถป้องกันได้หากมีการค้นหาผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือเร่งด่วน เช่น ผู้ที่แสดงอาการเศร้าโศกเสียใจรุนแรง กินไม่ได้นอนไม่หลับ เครียด โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง ได้แก่ ผู้สูงอายุ ผู้พิการ ผู้เจ็บป่วยเรื้อรัง ผู้ป่วยจิตเวช การเข้าใจอารมณ์ความรู้สึกของตนเอง รู้เท่าทัน ยอมรับ และจัดการกับความเครียดนั้น รวมถึงการได้รับคำแนะนำ การส่งต่อเข้าสู่กระบวนการรักษาที่เหมาะสม
เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนตำบลท่าจำปีมีสุขภาพจิตที่ดี มีความเข้มแข็งทางใจ และเฝ้าระวังปัญหาสุขภาพจิตที่อาจเกิดขึ้นในชุมชน โดยเฉพาะภาวะซึมเศร้าที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ส่งผลต่อการดำเนินชีวิตและความปลอดภัยของประชาชน ทางโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลท่าจำปี จึงได้มีการจัดตั้งทีม สอบสวนเคลื่อนที่เร็ว SSRRT (Surveillance Suicide and Rapid Response Team) ซึ่งมีหน้าที่เฝ้าระวังและสอบสวนเหตุด้านสุขภาพจิต ให้กับประชาชนในตำบลท่าจำปี เพื่อส่งเสริมประสิทธิภาพในหารทำงานของทีม SSRRT ทีม SSRRT จึงควรได้รับการพัฒนาทักษะด้านการประเมินสุขภาพจิต การคัดกรองภาวะซึมเศร้า และการส่งต่อผู้ป่วย เพื่อให้สามารถตอบสนองเหตุการณ์ได้อย่างเหมาะสมและทันท่วงที