กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

หลักการและเหตุผล (ระบุที่มาของการทำโครงการ)
โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (Non-Communicable Diseases: NCDs) เช่น โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง โรคอ้วนลงพุง โรคหัวใจ และโรคหลอดเลือดสมอง ถือเป็นสาเหตุสำคัญของการเจ็บป่วยและการเสียชีวิตของประชากรไทยที่มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มประชากรวัยทำงานและผู้สูงอายุ การเพิ่มขึ้นของโรคเหล่านี้สัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับปัจจัยเสี่ยงด้านพฤติกรรม เช่น การบริโภคอาหารที่ไม่เหมาะสม การขาดการออกกำลังกาย การสูบบุหรี่ การบริโภคเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง รวมถึงภาวะความเครียดและวิถีชีวิตเร่งรีบ ซึ่งส่งผลต่อสุขภาพระยะยาวและคุณภาพชีวิตของประชากร
ข้อมูลจากการดำเนินงานด้านโรคไม่ติดต่อเรื้อรังของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดาโต๊ะ ในปีงบประมาณ 2568 พบว่า
• ภาวะอ้วนลงพุงในประชากรอายุ 35 ปีขึ้นไป พบร้อยละ 45–50
• ระดับน้ำตาลในเลือดเกินเกณฑ์มาตรฐาน พบร้อยละ 20–25
• ความดันโลหิตสูงเกินเกณฑ์มาตรฐาน พบร้อยละ 30–35
• ผู้ป่วยเบาหวานที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้ตามเกณฑ์ พบร้อยละ 40
• ผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันไม่ได้ตามเกณฑ์ พบร้อยละ 35
• พฤติกรรมเสี่ยงด้านสุขภาพ:
o การบริโภคอาหารหวาน มัน เค็ม เป็นประจำ 60
o การออกกำลังกายไม่เพียงพอร้อยละ 55
o การสูบบุหรี่ในผู้ชายวัยทำงานร้อยละ 25
o การดื่มเครื่องดื่มมีน้ำตาลสูงร้อยละ 40
o ภาวะเครียดและวิถีชีวิตเร่งรีบร้อยละ 50
กลุ่มประชาชนอายุ 35 ปีขึ้นไปมีสัดส่วนของภาวะอ้วนลงพุงสูง และระดับน้ำตาลในเลือดและความดันโลหิตอยู่เหนือเกณฑ์มาตรฐานเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ยังพบว่าผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูงจำนวนหนึ่งไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลและความดันโลหิตได้ตามเกณฑ์มาตรฐาน เนื่องจากปัจจัยหลายประการ ได้แก่ ความรู้และทักษะในการจัดการตนเองยังไม่เพียงพอ การรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสม ความต่อเนื่องในการใช้ยาที่ไม่สม่ำเสมอ การขาดการติดตามผลทางคลินิก รวมถึงข้อจำกัดด้านความเข้าใจและการสนับสนุนของครอบครัว นอกจากนี้ ประชาชนส่วนใหญ่ยังขาดความตระหนักรู้เกี่ยวกับการป้องกันโรคและการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อลดปัจจัยเสี่ยง ขณะที่บทบาทของชุมชนและเครือข่ายสุขภาพท้องถิ่นยังไม่เข้มแข็งพอในการสร้างสิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมสุขภาพที่ยั่งยืน
จากสถานการณ์ดังกล่าว โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดาโต๊ะ จึงเห็นความจำเป็นเร่งด่วนในการดำเนินโครงการป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในระดับชุมชน โดยมุ่งเน้นการทำงานเชิงรุก (Proactive Approach) ผ่านกลไกการเสริมสร้างความรู้และทักษะการดูแลสุขภาพตนเอง การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตามหลักสุขภาพ การคัดกรองกลุ่มเสี่ยงอย่างครอบคลุม การติดตามผู้ป่วยอย่างเป็นระบบ และการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน ตลอดจนการบูรณาการบทบาทของอาสาสมัครสาธารณสุขชุมชน (อสม.) ผู้นำชุมชน และครอบครัวในการจัดการปัจจัยเสี่ยงให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม
การดำเนิน “โครงการชุมชนเข้มแข็ง หัวใจปลอดภัย ไร้ NCDs” จึงเป็นกลไกสำคัญที่จะช่วยสนับสนุนให้ประชาชนในตำบลดาโต๊ะสามารถเข้าถึงข้อมูล ความรู้ และทักษะการดูแลสุขภาพที่เหมาะสม ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน และสร้างวัฒนธรรมสุขภาพที่เอื้อต่อการลดการเจ็บป่วย ลดการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร และยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนในพื้นที่อย่างยั่งยืน ทั้งนี้สอดคล้องกับนโยบายของกระทรวงสาธารณสุขที่มุ่งเน้นการลดปัจจัยเสี่ยง การป้องกันการเกิดโรคใหม่ และการลดภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยเดิม โดยโครงการดังกล่าวมีความเหมาะสมสำหรับการดำเนินงานในปีงบประมาณ 2569 และสามารถต่อยอดเป็นกิจกรรมเชิงรุกในระยะยาว