กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

สถานการณ์และความสำคัญของปัญหา ในปัจจุบัน พฤติกรรมการบริโภคอาหาร และผลิตภัณฑ์สุขภาพของประชาชนไทยมีการเปลี่ยนแปลงอย่างก้าวกระโดดตามสภาพสังคมเมืองและการเข้าถึงสื่อออนไลน์ที่ง่ายขึ้น อย่างไรก็ตาม ความสะดวกสบายนี้มาพร้อมกับความเสี่ยงด้านสุขภาวะที่ทวีความรุนแรงขึ้น ข้อมูลจากกองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค พบว่าในแต่ละปีมีผู้ป่วยด้วย โรคอาหารเป็นพิษ (Food Poisoning) และ โรคอุจจาระร่วง (Diarrhea) รวมกัน ไม่ต่ำกว่า 800,000 - 1,000,000 รายต่อปี ซึ่งสาเหตุหลักเกิดจากการบริโภคอาหารที่ไม่สะอาด มีการปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์ และสารเคมีตกค้าง นอกจากด้านอาหารแล้ว ปัญหาด้านการใช้ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพก็น่ากังวลไม่แพ้กัน จากสถิติพบว่าประเทศไทยมีสัดส่วนผู้ป่วยที่ได้รับอันตรายจากการใช้ยาผิดประเภท หรือการซื้อยาชุดและยาจากแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือ โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว ซึ่งพบว่ากว่า 30% ของผู้ป่วยกลุ่มนี้มีพฤติกรรมการใช้ยาที่ไม่ถูกต้อง เช่น การแบ่งยาให้ผู้อื่น หรือการหลงเชื่อโฆษณาชวนเชื่อจากผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่อวดอ้างสรรพคุณเกินจริง ผ่านช่องทางออนไลน์ที่มีอัตราการขยายตัวสูงถึง 20-30% ต่อปี

ความจำเป็นที่ต้องดำเนินโครงการ เพื่อแก้ไขปัญหาข้างต้นอย่างยั่งยืน จึงมีความจำเป็นเร่งด่วนในการดำเนินโครงการ “กินอย่างปลอดภัย รู้เรื่องอาหารและยา” โดยมุ่งเน้นไปที่ 3 มิติสำคัญ ดังนี้: • การจัดการความรู้ (Health Literacy): ข้อมูลระบุว่าประชากรไทยมากกว่า 40% ยังขาดความรู้ที่ถูกต้องในการอ่านฉลากโภชนาการและฉลากยา การสร้างความตระหนักรู้จะช่วยลดโอกาสการบริโภคโซเดียม น้ำตาล และไขมันเกินมาตรฐาน ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของกลุ่มโรค NCDs (โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง) • การเฝ้าระวังความปลอดภัย: จากการสุ่มตรวจสารปนเปื้อนในตลาดสดและร้านอาหารในหลายพื้นที่ ยังคงพบสารอันตราย เช่น บอแรกซ์ ฟอร์มาลีน และสารฟอกขาว ตกค้างในอาหารเฉลี่ย 5-10% ของตัวอย่างที่ตรวจ โครงการนี้จึงจำเป็นต้องสร้างกลไกการตรวจสอบที่เข้มแข็งในระดับชุมชน • การป้องกันการถูกหลอกลวง: ในยุคที่ Fake News ด้านสุขภาพมีสัดส่วนสูงถึง 1 ใน 3 ของข้อมูลบนโซเชียลมีเดีย การให้ทักษะ การเลือกซื้อและเลือกใช้ จะเป็นเกราะป้องกันไม่ให้ประชาชนสูญเสียทรัพย์สินและสุขภาพไปกับสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐาน (ไม่มีเลข อย.)

บทสรุป: หากประชาชนมีความรู้และสามารถเลือกบริโภคได้อย่างถูกต้อง จะสามารถลดภาระค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลของภาครัฐได้มหาศาล และที่สำคัญที่สุดคือการยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ห่างไกลจากโรคภัยและสารเคมีตกค้างอย่างเป็นรูปธรรม