กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

ยาเสพติดเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อบุคคล ครอบครัว ชุมชน เศรษฐกิจ และประเทศชาติปัจจุบันประเทศไทยยังมีผู้ใช้ยาและสารเสพติดจำนวนมาก ในพื้นที่จังหวัดปัตตานี จากข้อมูลการดำเนินงานของกลุ่มส่งเสริมการเข้าถึงการสนับสนุนด้านสุขภาพและสังคม มีการเข้าถึงผู้ใช้สารเสพติดในจังหวัดปัตตานี ปีงบประมาณ ๒๕๖๘ จำนวนทั้งสิ้น ๑,๔๔๑ ราย และจากข้อมูลและจากระบบข้อมูลการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดของประเทศไทย ปี ๒๕๖๘ จะเห็นได้ว่า จังหวัดปัตตานีมีผู้ใช้สารเสพติดเข้ารับการบำบัดรักษาแบ่งเป็นแต่ละอำเภอ ดังนี้ อำเภอกะพ้อ ๑๗ ราย อำเภอโคกโพธิ์ ๑๙๖ ราย อำเภอทุ่งยางแดง ๑๖ ราย อำเภอปะนาเระ ๑๓๕ ราย อำเภอมายอ ๘๐ ราย อำเภอเมืองปัตตานี ๑,๑๓๓ ราย อำเภอแม่ลาน ๔๓ ราย อำเภอไม้แก่น ๓๒ ราย อำเภอยะรัง ๑๐๑ ราย อำเภอยะหริ่ง ๑๑๓ ราย อำเภอสายบุรี ๑๕๕ รายและอำเภอหนองจิก ๔๗ ราย โดยบำบัดที่โรงพยาบาลธัญญารักษ์ปัตตานี จำนวน ๖๔๔ ราย ทั้งนี้ยังมีผู้ใช้สารเสพติดที่ไม่ได้เข้าระบบรักษาอีกจำนวนหนึ่งจากการดำเนินงานในพื้นที่ เนื่องจากในพื้นที่ยังมีแหล่งรวมตัวที่สุ่มเสี่ยงต่อการเสพยา ซื้อขายยาเสพติดจำนวนมาก และมีเด็กเยาวชนหน้าใหม่ อายุน้อย เข้าสู่วงการเสพยาเสพติดเพื่อความสนุกสนาน รวมกลุ่มกับเพื่อนๆ สืบเนื่องจากยาเสพติดในพื้นที่ปัตตานี หาซื้อได้ง่ายและราคาถูกลง และยังมีการหาซื้อผ่านช่องทางออนไลน์
จากสถานการณ์เหล่านี้ในพื้นที่จังหวัดปัตตานี ทางกลุ่มส่งเสริมการเข้าถึงการสนับสนุนด้านสุขภาพและสังคมให้ความสำคัญกับให้บริการแก่ผู้ใช้สารเสพติด
โดยยึดหลักการ Health Literacy (ความรอบรู้ด้านสุขภาพ) คือทักษะความสามารถของบุคคล(ผู้ใช้ยาเสพติด)ในการเข้าถึง เข้าใจ ประเมิน และนำข้อมูลข่าวสารทางสุขภาพไปปรับใช้เพื่อตัดสินใจจัดการสุขภาพตนเองได้อย่างเหมาะสม ส่งผลให้พฤติกรรมสุขภาพดีขึ้น ป้องกันโรค และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นตลอดช่วงอายุ ประกอบด้วยการเข้าถึง, เข้าใจ, ซักถาม, ตัดสินใจ, นำไปใช้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และการบอกต่อไปยังกลุ่มผู้ใช้ยาเสพติดคนอื่นๆที่ต้องการรับบริการ ได้นำไปบูรณาการใช้ร่วมกับแนวคิดการลดอันตรายจากสารเสพติด (Harm reduction) จึงเป็นมาตรการสำคัญที่มุ่งลดผลกระทบทางสุขภาพและสังคม แม้ผู้ใช้สารจะยังไม่สามารถเลิกใช้ได้ทั้งหมด เน้นให้ผู้ใช้ยาสามารถเข้าถึงบริการสุขภาพ การให้ความรู้ ความเข้าใจ และอุปกรณ์ที่ปลอดภัย การดูแลด้านสุขภาพจิต การคุ้มครองสิทธิ และการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน เพื่อให้สามารถลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ เช่น เอชไอวี (HIV) และไวรัสตับอักเสบซี (Hepatitis C) รวมถึงลดปัญหาความรุนแรง อาชญากรรม และผลกระทบทางสังคม
กลุ่มฯเป็นเสมือนชุมชนที่จะดูแลและติดตามผู้ใช้สารเสพติดในชุมชนอย่างต่อเนื่อง ผ่านการสร้างความไว้วางใจจนนำไปสู่การสมัครใจรับบริการ เสริมชุดข้อมูลความรู้เรื่องยาเสพติดควบคู่กับการสอนทักษะการลดอันตรายจากสารเสพติด และทักษะชีวิตเพื่อให้สามารถกลับไปใช้ชีวิตต่อไปในสังคมไปและลดโอกาสกลับไปเสพซ้ำ
การขับเคลื่อนการทำงานร่วมกันกับหน่วยงานและภาคีที่เกี่ยวข้องในระดับชุมชนจึงมีความจำเป็น เพื่อเชื่อมโยงระบบการดูแลสุขภาพกับการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน หน่วยบริการสุขภาพ และกองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่นหรือพื้นที่ในการจัดบริการที่เหมาะสมต่อกลุ่มผู้ใช้ยาและสารเสพติด สนับสนุนการฟื้นฟูสมรรถภาพทางกายและจิตใจ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และการสร้างโอกาสในการกลับคืนสู่สังคม ส่งต่อ ประสานงานกับทางสาธารณสุขเพื่อรับบริการรักษา และดูแล ติดตามโดยชุมชนและกลุ่มฯ