กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

หลักการและเหตุผล (ระบุที่มาของการทำโครงการ)
สุขภาพจิตเป็นองค์ประกอบสำคัญของสุขภาพโดยรวม ตามนิยามขององค์การอนามัยโลก (World Health Organization: WHO) สุขภาพจิตหมายถึงภาวะที่บุคคลสามารถตระหนักรู้ศักยภาพของตนเอง สามารถรับมือกับความเครียดในชีวิตประจำวัน ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถมีส่วนร่วมในสังคมได้อย่างเหมาะสม อย่างไรก็ตาม จากสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และเทคโนโลยีในปัจจุบัน ส่งผลให้ประชาชนทุกช่วงวัยต้องเผชิญกับความเครียด ความกดดัน และความไม่มั่นคงในชีวิตมากขึ้น ส่งผลให้ปัญหาสุขภาพจิตมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ข้อมูลจาก กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข รายงานสถานการณ์สุขภาพจิตของคนไทยในช่วงปีที่ผ่านมา พบว่า
• ประชาชนไทยมีภาวะความเครียดอยู่ในระดับปานกลางถึงสูงประมาณ ร้อยละ 40–50
• ประชาชนมีความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าประมาณ ร้อยละ 15–20
• กลุ่มวัยทำงานมีภาวะเครียดจากการทำงานและภาวะหมดไฟในการทำงาน (Burnout) สูงถึงประมาณ ร้อยละ 30–35
• ผู้สูงอายุมีภาวะเหงา วิตกกังวล และซึมเศร้าแฝงประมาณ ร้อยละ 20–25
นอกจากนี้ จากการสำรวจสุขภาพจิตประชาชนโดยใช้แบบประเมินสุขภาพจิตเบื้องต้น (เช่น แบบประเมินความเครียดและภาวะซึมเศร้า) พบว่าประชาชนจำนวนไม่น้อยยังขาดความรู้ ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับสุขภาพจิตและโรคทางจิตเวช มีความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับการเจ็บป่วยทางจิตใจ และยังมีการตีตราผู้ป่วยทางจิตเวช ส่งผลให้ประชาชนไม่กล้าเข้ารับการคัดกรองหรือขอรับคำปรึกษาเมื่อมีปัญหาสุขภาพจิต
จากข้อมูลการให้บริการด้านสุขภาพจิตของ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดาโต๊ะ ในปีงบประมาณ 2568 พบว่า
• ประชาชนที่มารับบริการมีภาวะความเครียดจากปัญหาครอบครัว เศรษฐกิจ และการทำงาน ประมาณ ร้อยละ 45
• ประชาชนที่มีความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าและวิตกกังวล ประมาณ ร้อยละ 18–22
• กลุ่มวัยทำงานมีความเครียดสะสมและปัญหาการจัดการอารมณ์ ประมาณ ร้อยละ 35
• ผู้สูงอายุมีภาวะเหงา ขาดการเข้าสังคม และมีความเครียดเรื้อรัง ประมาณ ร้อยละ 25
ทั้งนี้พบว่าประชาชนส่วนใหญ่ยังขาดทักษะในการดูแลใจตนเอง การจัดการความเครียด และการเผชิญปัญหาอย่างเหมาะสม รวมถึงยังขาดระบบการคัดกรองและการติดตามดูแลสุขภาพจิตอย่างเป็นระบบในระดับชุมชน ส่งผลให้ปัญหาสุขภาพจิตไม่ได้รับการแก้ไขตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และอาจพัฒนาไปสู่การเจ็บป่วยทางจิตเวชที่รุนแรงมากขึ้นในอนาคต
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดาโต๊ะ ในฐานะหน่วยบริการปฐมภูมิในพื้นที่ จึงเห็นความจำเป็นในการดำเนินงานด้านสุขภาพจิตเชิงรุก โดยมุ่งเน้นการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต (Mental Health Literacy) การคัดกรองกลุ่มเสี่ยง การเสริมสร้างทักษะการดูแลใจตนเอง การลดการตีตราผู้ป่วยทางจิตเวช และการสร้างเครือข่ายการดูแลสุขภาพจิตในระดับชุมชน ผ่านการมีส่วนร่วมของเจ้าหน้าที่สาธารณสุข อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ครอบครัว และชุมชน
ดังนั้น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดาโต๊ะ จึงได้จัดทำ โครงการดูแลใจ ใส่ใจสุขภาพจิต ปีงบประมาณ 2569 ขึ้น เพื่อส่งเสริมสุขภาพจิตที่ดีของประชาชนในพื้นที่ ลดปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพจิต ป้องกันการเกิดปัญหาทางจิตเวชในระยะยาว และสร้างชุมชนที่มีความเข้าใจ เอื้ออาทร และสามารถดูแลสุขภาพจิตของตนเองและผู้อื่นได้อย่างเหมาะสมและยั่งยืน ทั้งนี้โครงการดังกล่าวสอดคล้องกับนโยบายของกองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติด้านการสร้างเสริมสุขภาพและการป้องกันโรค และสามารถนำไปต่อยอดการดำเนินงานด้านสุขภาพจิตในชุมชนได้อย่างต่อเนื่อง