กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

โรคมะเร็งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้นๆ ของประชากรไทย โดยเฉพาะมะเร็งปากมดลูกในสตรีและมะเร็งลำไส้ในประชากรวัยกลางคนขึ้นไป ซึ่งโรคทั้งสองชนิดนี้มีความพิเศษคือ สามารถป้องกันและรักษาให้หายขาดได้ หากตรวจพบในระยะเริ่มแรกหรือระยะก่อนมะเร็งและผ่านการตรวจคัดกรองที่มีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตาม ปัญหาสำคัญที่พบในพื้นที่คือประชาชนกลุ่มเป้าหมายยังขาดความตระหนัก และมีความกลัวหรือเขินอายในการเข้ารับการตรวจ ทำให้ยอดการคัดกรองต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนด จากการดำเนินงานคัดกรองมะเร็งในพื้นที่ตำบลพบว่าผลการดำเนินงานยังไม่บรรลุเป้าหมายและมีแนวโน้มคงที่ในระดับต่ำ โดยผลการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกในช่วงปี 2566 – 2568 มีอัตราการเข้าตรวจเฉลี่ยเพียงร้อยละ 28 เท่านั้น โดยปี 2566 คัดกรองได้ร้อยละ 29.21, ปี 2567 ลดลงเหลือร้อยละ 26.41 และปี 2568 อยู่ที่ร้อยละ 28.37 ซึ่งถือว่าต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานอย่างมาก และในประเด็นของมะเร็งลำไส้ แม้จะมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเล็กน้อย แต่ยังอยู่ในเกณฑ์ที่น่ากังวล โดยปี 2566 คัดกรองได้เพียงร้อยละ 16.98, ปี 2567 เพิ่มเป็นร้อยละ 24.39 และปี 2568 อยู่ที่ร้อยละ 29.30 ซึ่งยังไม่ถึงครึ่งหนึ่งของกลุ่มเป้าหมายที่ควรได้รับการตรวจ จากข้อมูลข้างต้น สะท้อนให้เห็นว่าการรอให้ประชาชนเดินเข้ามาหาบริการที่สถานบริการสาธารณสุขเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ จำเป็นต้องมีกลไกเชิงรุกผ่าน อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ซึ่งเป็นผู้ที่อยู่ใกล้ชิดประชาชนมากที่สุด เข้ามามีบทบาทในการ เคาะประตูบ้าน เพื่อให้ความรู้ ปรับทัศนคติ และอำนวยความสะดวกในการพาเข้าถึงระบบบริการ จึงได้จัดทำโครงการ “อสม. อาสาพาตรวจ สองมะเร็งร้าย ปากมดลูก-ลำไส้” ขึ้น เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนกลุ่มเป้าหมายได้รับความรู้ที่ถูกต้อง ลดความตระหนักกลัว และเพิ่มอุบัติการณ์การเข้าตรวจคัดกรองให้เป็นไปตามเป้าหมาย เพื่อลดอัตราการเจาะจงป่วยและเสียชีวิตจากโรคมะเร็งในระยะยาวอย่างยั่งยืน