กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

ประเทศไทยได้เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ โดยมีสัดส่วนผู้สูงอายุเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง จากรายงานของสำนักงานสถิติแห่งชาติ ปี 2567 พบว่า ประเทศไทยมีผู้สูงอายุร้อยละ 20.2 ของประชากรทั้งหมด และคาดว่าจะเพิ่มเป็นร้อยละ 25 ภายในปี 2573 ส่งผลให้เกิดภาระด้านการดูแลสุขภาพและค่าใช้จ่ายทางการแพทย์เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะโรคเรื้อรังที่พบมากในผู้สูงอายุ เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน โรคข้อเข่าเสื่อม และภาวะซึมเศร้า ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุข ปี 2566 ระบุว่า ผู้สูงอายุมีอัตราการเจ็บป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) คิดเป็นร้อยละ 43 ของจำนวนผู้ป่วยทั้งหมด และยังพบว่าร้อยละ 30–40 มีภาวะจำกัดการเคลื่อนไหว นอกจากนี้ผู้สูงอายุจำนวนไม่น้อยยังขาดความรู้ในการดูแลตนเอง รวมถึงการใช้ยาหรือการดูแลผิดวิธี ทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนและต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลเพิ่มขึ้น แพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกเป็นศาสตร์ที่มีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และฟื้นฟูสมรรถภาพอย่างเป็นองค์รวม โดยใช้วิธีการที่เหมาะสมกับสภาพร่างกายของผู้สูงอายุ เช่น การนวดไทย การประคบสมุนไพร การอบไอน้ำสมุนไพร การใช้สมุนไพรพื้นบ้าน การออกกำลังกายไทยเพื่อฟื้นฟูการเคลื่อนไหว ตลอดจนการปรับสมดุลธาตุตามหลักแพทย์แผนไทย ซึ่งงานวิจัยหลายฉบับระบุว่าวิธีการดังกล่าวช่วยลดอาการปวดเมื่อย เพิ่มการไหลเวียนโลหิต ลดความเครียด และช่วยให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตดีขึ้น อย่างไรก็ดี ในระดับชุมชนยังพบว่า ผู้สูงอายุและครอบครัวจำนวนมากยังขาดความรู้และทักษะในการนำศาสตร์แพทย์แผนไทยไปใช้ในชีวิตประจำวัน ขณะที่อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) และเครือข่ายสุขภาพในพื้นที่ยังไม่มีการบูรณาการองค์ความรู้ด้านแพทย์แผนไทยอย่างเป็นระบบ ส่งผลให้การส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุอาจยังไม่ครอบคลุมเท่าที่ควร ดังนั้น การดำเนิน โครงการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชนตามแนวทางแพทย์แผนไทย จึงเป็นแนวทางสำคัญในการเสริมสร้างศักยภาพผู้สูงอายุให้สามารถดูแลตนเองได้ ลดความเสี่ยงการเกิดโรค ลดภาระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ และพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน โดยมุ่งเน้นการถ่ายทอดความรู้ การฝึกปฏิบัติจริง การใช้สมุนไพรพื้นบ้าน การออกกำลังกายไทย ตลอดจนการสร้างเครือข่ายภาคีด้านสุขภาพให้มีบทบาทร่วมกันในการดูแลผู้สูงอายุ โครงการดังกล่าวสอดคล้องกับ ยุทธศาสตร์ชาติด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ นโยบายการส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยของกระทรวงสาธารณสุขและแผนงานส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุระดับท้องถิ่น ซึ่งจะช่วยให้ชุมชนมีระบบการดูแลผู้สูงอายุที่เข้มแข็ง ลดการพึ่งพาการรักษาในโรงพยาบาล และส่งเสริมสุขภาวะทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสังคมของผู้สูงอายุในระยะยาว