โครงการส่งเสริมสุขภาพจิตเติมเต็มสุขภาพใจ ในกลุ่มสตรีแม่บ้าน ตำบลเนินงาม ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2569 องค์การบริหารส่วนตำบลเนินงาม อำเภอรามัน จังหวัดยะลา
ในสภาวการณ์ปัจจุบัน ปัญหาสุขภาพจิตของประชากรไทยยังคงเป็นประเด็นสำคัญด้านสาธารณสุขที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน ทั้งจากความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม ความกดดันในชีวิตประจำวัน ผลกระทบจากวิกฤตการณ์ต่าง ๆ และช่องว่างในการเข้าถึงบริการสุขภาพจิตและการดูแลอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ประชาชนจำนวนมากเผชิญกับภาวะเครียด ภาวะเสี่ยงซึมเศร้า และปัญหาทางอารมณ์อื่น ๆ ในระดับรุนแรงมากขึ้น โดยเฉพาะกลุ่มวัยทำงานและกลุ่มเสี่ยงเช่นสตรีแม่บ้านที่ต้องแบกรับภาระทั้งครอบครัวและชุมชน
ข้อมูลจากรายงานสถานการณ์สุขภาพจิตของไทยสะท้อนว่าในปี 2024 มีปริมาณผู้มีภาวะเครียด
สูง เสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าและมีความเสี่ยงต่อการพิจารณาทำร้ายตนเองเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเปรียบเทียบกับช่วงก่อนหน้า ซึ่งข้อมูลดังกล่าวเป็นสัญญาณเตือนถึงสถานการณ์สุขภาพจิตของประชากรที่กำลังแผ่ขยายออกเป็นวง
ข้อมูลระดับ ตำบลเนินงาม อำเภอรามัน จังหวัดยะลา ข้อมูลรายงานสาธารณสุขระดับพื้นที่และงานวิจัยในจังหวัดชายแดนใต้ สามารถสรุปข้อมูลเชิงวิชาการเพื่อใช้ทำรายงานได้ดังนี้
1. จำนวนผู้ป่วยซึมเศร้าในตำบลเนินงาม
ข้อมูลจากระบบเฝ้าระวังสุขภาพจิตของกระทรวงสาธารณสุข (HDC) ที่หน่วยบริการปฐมภูมิในอำเภอรามันรายงาน
ตำบลเนินงาม อำเภอรามัน จังหวัดยะลา (ข้อมูลประมาณการจากรายงานชุมชน)
รายการ จำนวน
ประชากรทั้งหมด ประมาณ 4,000–5,000 คน
ประชากรที่ได้รับการคัดกรองซึมเศร้า (15 ปีขึ้นไป) ประมาณ 1,800–2,200 คน
พบกลุ่มเสี่ยง/ภาวะซึมเศร้า ประมาณ 40–70 คน
ได้รับการรักษา/ติดตาม ประมาณ 20–40 คน
สัดส่วนผู้ป่วยตามเพศและอายุ จากการศึกษาภาวะซึมเศร้าในประเทศไทยและข้อมูลชุมชน พบแนวโน้มดังนี้ 2.1 สัดส่วนตามเพศ เพศ สัดส่วนโดยประมาณ หญิง 60–70% ชาย 30–40% เหตุผล • ผู้หญิงมีความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้ามากกว่าผู้ชายจากปัจจัยฮอร์โมน บทบาทครอบครัว และความเครียดทางสังคม
2.2 สัดส่วนตามช่วงอายุ อายุ สัดส่วนโดยประมาณ
15–24 ปี 10–15%
25–59 ปี 50–60%
60 ปีขึ้นไป 25–35%
สรุป • วัยทำงานพบมากที่สุด • รองลงมา ผู้สูงอายุ ปัจจุบันคนไทยประมาณ 10% มีความเสี่ยงภาวะซึมเศร้า และพบมากในกลุ่มวัยรุ่นและวัยทำงานปัจจัยเสี่ยงของคนในพื้นที่อำเภอรามัน จังหวัดยะลา พื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้มีปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพจิตเฉพาะพื้นที่ ดังนี้ 3.1 ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ • รายได้ครัวเรือนต่ำ • การว่างงาน • หนี้สินครัวเรือน ผลกระทบ • เกิดความเครียดสะสม • ส่งผลต่อภาวะซึมเศร้า 3.2 ปัจจัยด้านครอบครัว • ปัญหาครอบครัว • การหย่าร้าง • การสูญเสียบุคคลสำคัญ งานวิจัยพบว่า ความสัมพันธ์ในครอบครัวมีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าและความเครียดของประชาชนในชุมชน
3.3 ปัจจัยด้านสุขภาพ • โรคเรื้อรัง • ความพิการ • การใช้สารเสพติด 3.4 ปัจจัยด้านสังคมและความไม่สงบ จังหวัดชายแดนใต้ เช่น ยะลา ปัตตานี นราธิวาสมีเหตุการณ์ความไม่สงบตั้งแต่ปี 2004 ส่งผลต่อสุขภาพจิตของประชาชนจำนวนมาก เช่น ความเครียด PTSD และภาวะซึมเศร้า- สรุปภาพรวม (สำหรับใช้เขียนรายงาน) • ตำบลเนินงามมีผู้ป่วยซึมเศร้าประมาณ 40–70 คน จากประชากรประมาณ 4–5 พันคน • พบมากใน วัยทำงานและผู้สูงอายุ ดังนั้นจากข้อมูลเบื้องต้นเราจะพบว่า กลุ่มสตรีแม่บ้าน คือบุคคลกลุ่มแรกที่จะพบภาวะซึมเศร้า แต่ขณะเดียวกันสตรีแม่บ้านถือเป็นกำลังสำคัญของครอบครัวและชุมชน มีบทบาทหน้าที่หลักในการดูแลสมาชิกในครอบครัว ทั้งด้านการดำรงชีวิตประจำวัน การเลี้ยงดูบุตร การดูแลผู้สูงอายุ และการสนับสนุนกิจกรรมทางสังคมและชุมชน ขณะเดียวกันสตรีแม่บ้านจำนวนมากยังต้องเผชิญกับภาระความรับผิดชอบที่หลากหลายและต่อเนื่อง โดยมักขาดโอกาสในการดูแลสุขภาพจิตของตนเองอย่างเหมาะสม เนื่องจากต้องทุ่มเทเวลาและพลังงานให้กับผู้อื่นเป็นหลัก ในบริบทของสภาพสังคมปัจจุบัน ซึ่งมีความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างรวดเร็ว ค่าครองชีพที่สูงขึ้น ความไม่มั่นคงทางรายได้ ปัญหาหนี้สินครัวเรือน ตลอดจนความคาดหวังทางสังคมที่มีต่อบทบาทของสตรี ส่งผลให้สตรีแม่บ้านจำนวนหนึ่งเผชิญกับภาวะความเครียด ความกดดันทางอารมณ์ และความเหนื่อยล้าทางจิตใจโดยไม่รู้ตัว หากขาดการส่งเสริมสุขภาพจิตและการดูแลเชิงป้องกัน อาจนำไปสู่การเกิดปัญหาสุขภาพจิตในระยะยาว และส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของทั้งตนเองและสมาชิกในครอบครัว นอกจากนี้ สตรีแม่บ้านยังเป็นกลุ่มที่มีบทบาทสำคัญในการถ่ายทอดพฤติกรรม ค่านิยม และทัศนคติด้านสุขภาพให้แก่สมาชิกในครอบครัวและชุมชน หากสตรีแม่บ้านมีสุขภาพจิตที่ดี มีความเข้มแข็งทางอารมณ์ และมีทักษะในการจัดการความเครียดอย่างเหมาะสม จะส่งผลเชิงบวกต่อบรรยากาศภายในครอบครัว ลดความตึงเครียด และเสริมสร้างความอบอุ่นและความมั่นคงทางจิตใจให้กับสมาชิกทุกช่วงวัย อันจะนำไปสู่การสร้างชุมชนที่มีสุขภาวะที่ดีโดยรวม ด้วยเหตุผลดังกล่าว การเลือกกลุ่มสตรีแม่บ้านในตำบลเนินงามเป็นกลุ่มเป้าหมายของโครงการส่งเสริมสุขภาพจิตเติมเต็มสุขภาพใจ จึงมีความเหมาะสมและสอดคล้องกับบริบททางสังคม เศรษฐกิจ และโครงสร้างครอบครัวในปัจจุบัน อีกทั้งยังเป็นการดำเนินงานเชิงป้องกันที่มุ่งเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางจิตใจให้กับกลุ่มบุคคลที่มีบทบาทสำคัญต่อความเข้มแข็งของครอบครัวและชุมชน อันจะส่งผลต่อการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในตำบลเนินงามอย่างยั่งยืนต่อไป
-
1. เพื่อส่งเสริมสุขภาพจิต ความเข้มแข็งทางอารมณ์ และเสริมสร้างทัศนคติเชิงบวก รวมทั้งความภาคภูมิใจในตนเองของสตรีแม่บ้านในตำบลเนินงาม
- ร้อยละ 80 ของสตรีแม่บ้านที่เข้าร่วมโครงการมีคะแนนประเมินสุขภาพจิตหรือความพึงพอใจ ในตนเองเพิ่มขึ้น หลังเข้าร่วมกิจกรรม
-
. เพื่อพัฒนาความรู้และทักษะในการจัดการความเครียด การดูแลสุขภาพจิตของตนเอง ตลอดจนสร้างความสัมพันธ์ที่ดีและเครือข่ายการช่วยเหลือกันในกลุ่มสตรีแม่บ้าน เพื่อป้องกันและลดความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพจิต
- ร้อยละ 80 ของสตรีแม่บ้านที่เข้าร่วมโครงการมีความรู้เกี่ยวกับการจัดการความเครียดและการ ดูแลสุขภาพจิตเพิ่มขึ้น จากแบบทดสอบก่อน–หลังการอบรม
-
กลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีภาวะเสี่ยง35
-
เจ้าหน้าที่รับผิดชอบโครงการ5
- กิจกรรม แสดงขั้นตอนการทำกิจกรรมและกระบวนการดำเนินงาน เขียนให้ละเอียดว่าจะทำอะไร อย่างไร จึงจะสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ เขียนให้เห็นลำดับเป็นขั้นเป็นตอน
- งบประมาณ ในแต่ละกิจกรรม ขอให้จำแนกรายการค่าใช้จ่ายต่างๆ โดยละเอียด
-
สำรวจ/ค้นหา/คัดกรอง กลุ่มเป้าหมายในพื้นที่
สำรวจจำนวนสตรี แม่บ้านตำบลเนินงาม อำเภอรามัน จังหวัดยะลา ที่มีความพร้อมและความต้องการเข้าร่วมโครงการ
1 เมษายน 2569 ถึง 29 กันยายน 2569คัดเลือกกลุ่มสตรีแม่บ้านที่เข้าร่วมโครงการจำนวน 35 ราย และเจ้าหน้าที่ประจำโครงการจำนวน 5 ราย รวมทั้งสิ้น 40 ราย
0 บาท-
กิจกรรมที่ 2 : ให้ความรู้เรื่องสุขภาพจิตและการดูแลใจบาท
-
-
ดำเนินการอบรมให้ความรุ้แก่ผู้เข้าร่วมโครงการตามกำหนดการแต่ละฐานกิจกรรมที่ระบุไว้
วันที่ อังคาร ที่21 เดือน เมษายน พ.ศ.2569
เรียนรู้และเข้าใจสุขภาพใจ เวลา กิจกรรม 08.30 – 09.00 น. กิจกรรมที่ 1 : ลงทะเบียนและประเมินสุขภาพจิตเบื้องต้น • ลงทะเบียนผู้เข้าร่วมโครงการ • ให้ผู้เข้าร่วมทำแบบประเมินสุขภาพจิตก่อนเข้าร่วมกิจกรรม • ชี้แจงกำหนดการและวัตถุประสงค์ของโครงการ 09.00 – 09.30 น. พิธีเปิดโครงการ 09.30 – 12.00 น. กิจกรรมที่ 2 : ให้ความรู้เรื่องสุขภาพจิตและการดูแลใจ • บรรยายเรื่อง “สุขภาพใจดี เริ่มที่ตัวเรา” • ให้ความรู้เกี่ยวกับความเครียด สาเหตุ ผลกระทบ และแนวทางการจัดการความเครียด • เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมซักถามและแลกเปลี่ยนความคิดเห็น 12.00 – 13.00 น. รับประทานอาหารกลางวัน พร้อมปฎิบัติศาสนกิจ 13.00 – 15.30 น. กิจกรรมที่ 3 : กิจกรรมกลุ่มสัมพันธ์ เติมเต็มพลังใจ • กิจกรรมละลายพฤติกรรม เพื่อสร้างความคุ้นเคยและบรรยากาศที่เป็นมิตร • แบ่งกลุ่มย่อยเพื่อทำกิจกรรมสร้างพลังบวก • เปิดพื้นที่ให้ผู้เข้าร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ความรู้สึก และกำลังใจซึ่งกันและกันส่งเสริมการรับฟังอย่างเข้าใจและไม่ตัดสิน 15.30 – 16.00 น. ฝึกผ่อนคลาย (การหายใจ/สมาธิเบื้องต้น) สรุปกิจกรรมประจำวัน
วันที่ พุธ ที่22 เดือน เมษายน พ.ศ.2569
เติมพลังใจ สร้างพลังบวก 08.30 – 09.00 น. กิจกรรมละลายพฤติกรรม 09.00 – 12.00 น. กิจกรรมที่ 4 : ฝึกปฏิบัติการดูแลสุขภาพใจ • เวิร์กช็อป “คิดบวก สร้างสุขในครอบครัว” • ฝึกการผ่อนคลายความเครียด เช่น การหายใจอย่างถูกวิธี การทำสมาธิสั้น ๆ • กิจกรรมศิลปะบำบัด / งานฝีมือบำบัดใจ เพื่อผ่อนคลายอารมณ์และแสดงออกทางความรู้สึก • วิทยากรให้คำแนะนำและดูแลอย่างใกล้ชิดตลอดกิจกรรม 12.00 – 13.00 น. รับประทานอาหารกลางวัน พร้อมปฎิบัติศาสนกิจ 13.00 – 15.30 น. กิจกรรมที่ 5 : สรุปบทเรียนและประเมินผลหลังการเข้าร่วมกิจกรรม • เสวนาแลกเปลี่ยนประสบการณ์และการสร้างเครือข่าย • สรุปสาระสำคัญจากกิจกรรมทั้งหมด • เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมสะท้อนความรู้สึกและสิ่งที่ได้เรียนรู้ • ให้ผู้เข้าร่วมทำแบบประเมินสุขภาพจิตและความพึงพอใจหลังการเข้าร่วมโครงการ 15.30 – 16.00 น. ประเมินผลความพึงพอใจ พิธีปิดและมอบเกียรติบัตร
21 เมษายน 2569 ถึง 22 เมษายน 256929550 บาท
ประเมินผลการดำเนินการโครงการ
ค่าใช้จ่ายข้างต้นสามารถถัวเฉลี่ยได้ตามความเหมาะสม
- สตรีแม่บ้านในตำบลเนินงามมีสุขภาพจิตที่ดีขึ้น มีความเข้มแข็งทางอารมณ์ มีทัศนคติเชิงบวก และมีความภาคภูมิใจในตนเองมากขึ้น สามารถดำเนินชีวิตประจำวันได้อย่างมีความสุข
- สตรีแม่บ้านมีความรู้และทักษะในการจัดการความเครียดและดูแลสุขภาพจิตของตนเอง สามารถนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้ รวมทั้งเกิดความสัมพันธ์ที่ดีและเครือข่ายการช่วยเหลือกันในชุมชน ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพจิต เช่น ความเครียด วิตกกังวล และภาวะซึมเศร้าในชุมชน
