กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

โรคไข้เลือดออกนับเป็นปัญหาของระบบสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทย เป็นปัญหาเร่งด่วนที่ต้องดำเนินการเฝ้าระวังป้องกัน สอบสวนและควบคุมโรคให้ได้โดยเร็ว เพื่อหยุดยั้งการแพร่ระบาดของโรคให้ทันท่วงที ซึ่งหากมีการระบาดเกิดขึ้นจะก่อให้เกิดปัญหาในวงกว้าง ส่งผลกระทบต่อสภาวะสุขภาพของประชาชน และทำให้เกิดความเสียหายทางด้านเศรษฐกิจ สังคม สร้างความตื่นตระหนกให้กับประชาชนเป็นอย่างมาก การที่จะดำเนินงานป้องกันควบคุมโรคให้ได้ผล ทันเวลา และมีประสิทธิภาพ สามารถหยุดการแพร่ระบาดได้นั้น ต้องได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วน รวมทั้งต้องดำเนินการตามมาตรฐานของกระทรวงสาธารณสุข และต้องมีทีมปฏิบัติงานที่มีศักยภาพ มีความรู้ความเข้าใจในเรื่องระบาดวิทยาเป็นอย่างดี มีทักษะในการดำเนินงานป้องกันโรค การสอบสวนโรค การเฝ้าระวังและควบคุมโรค การรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์สถานการณ์ และส่งรายงานข้อมูลทางระบาดวิทยา เพื่อแจ้งเตือนเหตุผิดปกติให้กับประชาชน ผู้นำชุมชน หน่วยงานองค์กรในท้องถิ่น และเครือข่ายการเฝ้าระวังโรคได้ทราบ ซึ่งกระทรวงสาธารณสุขได้มีนโยบายจัดตั้งทีมในระดับตำบล คือทีมเฝ้าระวังสอบสวนโรคเคลื่อนที่เร็ว (SRRT) ตามสโลแกน “รู้เร็ว แจ้งเร็ว ควบคุมเร็ว” ทำหน้าที่ในการดำเนินกิจกรรมควบคุมป้องกันโรคติดต่อที่สำคัญในระดับตำบล ทำให้เกิดความร่วมมือในชุมชนอย่างจริงจัง นำไปสู่การป้องกันไข้เลือดออกได้ โรคไข้เลือดออกเป็นปัญหาโรคระบาดประจำถิ่นของตำบลบานา จากข้อมูล 3 ปี ย้อนหลังพบผู้ป่วยด้วยโรคไข้เลือดออก ดังนี้ คือปี 2565 จำนวน 22 ราย คิดเป็นอัตราป่วย 102.38 ต่อแสนประชากร พ.ศ. 2566 จำนวน 72 ราย คิดเป็นอัตราป่วย 355.07 ต่อแสนประชากร และปี 2567 จำนวน 53 ราย คิดเป็นอัตราป่วย 255.18 ไม่มีรายงานผู้ป่วยเสียชีวิตตามลำดับ ในปี2568 ตั้งแต่เดือนมกราคม ถึง วันที่ 28 ตุลาคม 2568 พบผู้ป่วยจำนวน 27 ราย อัตราป่วย 128.27 ต่อแสนประชากร พบผู้ป่วยเพศชายจำนวน 11 ราย เพศหญิงจำนวน 16 ราย สัดส่วน 1:0.68 กลุ่มอายุที่พบผู้ป่วยมากที่สุดคือกลุ่มอายุ 11-20 ปี ร้อยละ 30.00 การระบาดมักระบาดในช่วงเดือนพฤษภาคม – เดือนมกราคมของปีถัดไป พบการระบาดแบบ generationที่ 2 ในหมู่ 3 ของตำบลบานาอำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี ผู้ป่วยจำนวน 6 ราย อัตราป่วย 641.71 ต่อแสนประชากร และมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นในพื้นที่ขยายไปยังหมู่บ้านใกล้เคียง ซึงพาหะของโรคคือยุงลาย ลักษณะที่อยู่อาศัยของยุงลาย พบมากตามบ้านที่อยู่อาศัย ขยายพันธุ์โดยวางไข่ในน้ำนิ่งพบบ่อยในภาชนะน้ำขัง เช่น โอ่งน้ำ แจกันดอกไม้ ยางรถยนต์เก่า หรือเศษวัสดุที่รองรับน้ำได้ทุกชนิด จากการสำรวจค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายโดยอาสาสมัครสาธารณสุขพบว่า ค่า HI เท่ากับ 23.79 BI เท่ากับ 81.37 CI เท่ากับ 40.5 เกินค่ามาตรฐานกำหนด ซึ่งส่งผลให้มีการระบาดของโรคไข้เลือดออกในพื้นที่ จากการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่า ประชาชนขาดความตระหนักในพฤติกรรมการทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย และขาดความตระหนักในพฤติกรรมการป้องกันตนไม่ให้ยุงกัด ประชาชนมองว่าเป็นปัญหาของอสม. ในการจัดการ ลักษณะบ้านส่วนใหญ่ที่พบการระบาดซ้ำซาก พบการกำจัดขยะที่ไม่ถูกต้องโดยเฉพาะในชุมชนแออัดเอื้อต่อการเกิดแหล่งเพาะพันธ์ยุง
ดังนั้นเพื่อเป็นการสร้างความเข้าใจ ความตระหนัก เกิดความร่วมมือในชุมชนอย่างจริงจัง สามารถจัดระบบการจัดการเฝ้าระวังป้องกันไข้เลือดออกตามมาตรฐานกระทรวงสาธารณสุขได้อย่างมีประสิทธิภาพ งานควบคุมโรคติดต่อโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบานาจึงได้จัดทำโครงการ “เฝ้าระวังโรคเชิงปฏิบัติการจัดการไข้เลือดออกโดยเครือข่ายตำบลบานา”ขึ้นเพื่อดำเนินการควบคุมป้องกันโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพต่อไป