โครงการกาแฟกับสุขภาพที่ยั่งยืน “จิบกาแฟ แลคลอง มองสุขภาพ” ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569
-
นายสิทธิพงศ์ คลังข้อง
-
นายพงศ์ปกรณ์ เรืองสกุล
-
นางสาวนฤมล จุลโสต
-
นางดารัตน์ บุญยิ่ง
-
นายชินดนัย จันทรเสน
ตำบลน้ำผุด อำเภอละงู จังหวัดสตูล เป็นชุมชนกึ่งเมืองกึ่งชนบทที่ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมและท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ มีวิถีชีวิตผูกพันกับการบริโภคกาแฟ ทั้งในรูปแบบกาแฟสด กาแฟซองสำเร็จรูป และกาแฟพื้นบ้านทำให้ “การดื่มกาแฟ” กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของคนในชุมชน
จากการสำรวจสุขภาพโดยทั่วไปพบว่า ประชากรมีแนวโน้มบริโภคเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง รวมทั้งกาแฟปรุงสำเร็จ ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และโรคอ้วน ขณะเดียวกัน งานวิจัยในระดับสากลระบุว่า การดื่มกาแฟในปริมาณที่เหมาะสม โดยลดการเติมน้ำตาล ครีมเทียม และเลือกใช้วัตถุดิบที่ปลอดภัย จะช่วยส่งเสริมสุขภาพ ลดความเสี่ยงโรคหัวใจ และเพิ่มสมาธิ
ในพื้นที่ตำบลน้ำผุดพบว่าประชากรกลุ่มวัยทำงานและผู้สูงอายุมีพฤติกรรมการดื่มกาแฟเกือบทุกวัน แต่ยังขาดความรู้เรื่อง “การเลือกกาแฟที่เหมาะสม” และ “การดื่มอย่างพอดี” ส่งผลให้บางส่วนยังคงเสี่ยงต่อโรคเรื้อรังดังกล่าว
โครงการกาแฟกับสุขภาพที่ยั่งยืน “จิบกาแฟ แลคลอง มองสุขภาพ” เป็นแนวทางใหม่ที่นำเครื่องดื่มที่คุ้นเคยมาใช้เป็นจุดเชื่อมโยงระหว่างคนในชุมชนกับประเด็นสุขภาพ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้ในการบริโภคกาแฟอย่างเหมาะสม ลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น การใส่น้ำตาลหรือครีมเทียมมากเกินไป รวมทั้งสร้างพื้นที่สนทนาเกี่ยวกับสุขภาพทั้งกายและใจ รวมถึงการส่งเสริมและสนับสนุนผลิตภัณฑ์กาแฟสุขภาพและสร้างรายได้ให้กับประชาชนในพื้นที่ โครงการนี้จึงเป็นทั้งกิจกรรมสร้างเสริมสุขภาพ พื้นที่สื่อสาร และเวทีพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพที่ยั่งยืน โดยได้รับความร่วมมือจากประชาชน หน่วยบริการสุขภาพ และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เพื่อให้เกิดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม และสามารถนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมสุขภาพในระยะยาว
องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำผุด อำเภอละงู จังหวัดสตูล ให้ความสำคัญกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่อย่างรอบด้าน โดยเฉพาะในด้านการส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และสร้างพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสมให้กับคนในชุมชน ซึ่งสอดคล้องกับแนวนโยบายของกระทรวงสาธารณสุขและสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ที่มุ่งเน้นการดูแลสุขภาพในระดับปฐมภูมิ
ตำบลน้ำผุดเป็นพื้นที่ที่มีทรัพยากรธรรมชาติที่สวยงาม โดยเฉพาะลำคลองและพื้นที่ริมน้ำที่สามารถนำมาส่งเสริมเป็นแหล่งเรียนรู้และกิจกรรมเพื่อสุขภาพได้ อีกทั้งยังมีวิถีชีวิตที่เรียบง่ายและชุมชนที่เข้มแข็ง ซึ่งเอื้อต่อการจัดกิจกรรมที่สร้างสรรค์และมีส่วนร่วมของประชาชน
ดังนั้น องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำผุด จึงเล็งเห็นความสำคัญของการจัดโครงการนี้เพื่อเป็นต้นแบบในการบูรณาการกิจกรรมสร้างเสริมสุขภาพร่วมกับอัตลักษณ์ของพื้นที่ และเพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชนในตำบลน้ำผุดอย่างยั่งยืน
-
ส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับการบริโภคกาแฟอย่างถูกต้องและดีต่อสุขภาพ
ร้อยละ 60 ของผู้เข้าร่วมมีความรู้หลักการทำกาแฟ เพื่อสุขภาพได้ถูกต้อง เช่น การเลือกเมล็ดกาแฟ การลดน้ำตาล และการใช้วัตถุดิบธรรมชาติ
-
เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายมีความรู้ในการทำผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพจากกาแฟ
ร้อยละ 60 ของผู้เข้าร่วมมีความรู้ในการทำผลิตภัณฑ์สุขภาพจากกาแฟ
-
กลุ่มประชาชนทั่วไปที่มีภาวะเสี่ยง200
- กิจกรรม แสดงขั้นตอนการทำกิจกรรมและกระบวนการดำเนินงาน เขียนให้ละเอียดว่าจะทำอะไร อย่างไร จึงจะสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ เขียนให้เห็นลำดับเป็นขั้นเป็นตอน
- งบประมาณ ในแต่ละกิจกรรม ขอให้จำแนกรายการค่าใช้จ่ายต่างๆ โดยละเอียด
-
จิบกาแฟ แลคลอง มองสุขภาพ
รายละเอียดกิจกรรม
1.กิจกรรมดริปกาแฟเพื่อสุขภาพ
- แนะนำเมล็ดกาแฟออร์แกนิก หรือกาแกคั่วบดที่ดีต่อสุขภาพ
- ชงกาแฟสุขภาพ เช่น กาแฟดริปรสธรรมชาติ กาแฟผสมสมุนไพรไทย (ขิง, อัญชัน, ตะไคร้) กาแฟธัญพืช ลดการใช้น้ำตาล Low Sugar ครีมเทียม เพื่อลดพฤติกรรมเสี่ยง
2. อบรมให้ความรู้ หัวข้อ “กาแฟกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs)”
3.ตรวจสุขภาพเบื้องต้น เช่น วัดความดันโลหิต ชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง หาค่า BMI
4. กิจกรรมพูดคุยเสวนาหัวข้อ “กาแฟกับ IF : เพื่อนคู่ใจการลดน้ำหนัก หรือภัยเงียบสุขภาพ” โดยแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการ
5. กิจกรรมการทำลูกประคบสมุนไพร โดยแพทย์แผนไทยจากโรงพยาบาลละงู
6. ทำผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพจากกากกาแฟ เช่น สครับธรรมชาติ สบู่ลดผดผื่น โดยกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เป็นการสร้างคุณค่าให้กาแฟ ลดของเสียกลุ่มเป้าหมาย
- ประชากรกลุ่มวัยทำงานและผู้สูงอายุ จำนวน 200 คนงบประมาณ
1. กิจกรรมอบรมให้ความรู้ หัวข้อ “กาแฟกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) และกิจกรรมดริปกาแฟเพื่อสุขภาพ- ค่าเช่าเต้นท์ขนาด 3x3 เมตร สีขาว เต้นท์ละ700บาท จำนวน10เต้นท์ เป็นเงิน 7,000 บาท
- ค่าตอบแทนวิทยากรกลุ่ม จำนวน 3 คน ๆ ละ600 บาท 3 ชั่วโมง เป็นเงิน 5,400 บาท
- ค่าวัสดุอุปกรณ์ในการอบรม จำนวน 200 คน ๆ ละ 35 บาท (แฟ้ม 25 บาท,สมุด 5 บาท,ปากกา 5 บาท) เป็นเงิน 7,000 บาท
- ค่าป้ายไวนิลประชาสัมพันธ์ขนาด 2 x 3 เมตร ป้ายละ 750 จำนวน 1 ป้าย เป็นเงิน 750 บาท
- ค่าเช่าสถานที่ เป็นเงิน7,000 บาท
- ค่าอาหารว่างและเครื่องดื่มจำนวน200 คน ๆ ละ 2 มื้อๆละ 35 บาท เป็นเงิน 14,000 บาท
- ค่าอาหารเย็น จำนวน 200 คน ๆ ละ 1 มื้อๆละ 80 บาท เป็นเงิน 16,000 บาท
- ค่าเช่าโต๊ะ 12 ตัว ตัวละ 50 บาท เป็นเงิน 600 บาท
- ค่าเช่าเก้าอี้ตัวละ 5 บาท สำหรับแขก 200 คน เป็นเงิน 1,000 บาท
- ค่าเช่าเวที เป็นเงิน 2,500 บาท
- ค่าวัสดุอื่น ๆ ที่จำเป็น เป็นเงิน 500 บาท
2.กิจกรรมพูดคุยเสวนาหัวข้อ “กาแฟกับ IF : เพื่อนคู่ใจการลดน้ำหนัก หรือภัยเงียบสุขภาพ”
- ค่าตอบแทนผู้เข้าร่วมเสวนาจำนวน 3 คน ชม.ละ 600 บาท/คน ๆ ละ 1 ชั่วโมง เป็นเงิน 1,800 บาท3.กิจกรรมการทำลูกประคบสมุนไพร
3.1 ค่าวัสดุอุปกรณ์ในการทำลูกประคบสมุนไพรพร้อมวิทยากรเป็นเงิน 2,000 บาท ได้แก่
- ไพรสด จำนวน 3 กก.
- ขมิ้นชันสด จำนวน 3 กก.
- ตะไคร้สด จำนวน 100 ต้น
- มะกรูดสด จำนวน 30 ลูก
- การบูร จำนวน 100 กรัม
- พิมเสน จำนวน 100 กรัม
- เกลือ จำนวน 1 ถุง
- เชือกด้ายดิบ จำนวน 3 ม้วน
- ผ้าด้ายดิบ จำนวน 10 หลา
3.2 ค่าตอบแทนวิทยากร จำนวน 1 ชั่วโมง ๆ ละ 600 บาท เป็นเงิน 600 บาท4.ทำผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพจากกากกาแฟ
- ค่าอุปกรณ์สาธิตในการทำสบู่และสครับจากกาแฟ จำนวน 4,900 บาท
- ค่าตอบแทนวิทยากร 1 ชั่วโมง ๆ ละ 600 จำนวน 2 คน เป็นเงิน 1,200 บาท1 เมษายน 2569 ถึง 30 กันยายน 256972250 บาท - ค่าเช่าเต้นท์ขนาด 3x3 เมตร สีขาว เต้นท์ละ700บาท จำนวน10เต้นท์ เป็นเงิน 7,000 บาท
ทุกรายการสามารถถั่วเฉลี่ยจ่ายได้
- ประชาชนมีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับการบริโภคกาแฟอย่างเหมาะสมโดยเฉพาะการลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น การดื่มกาแฟหวานจัด หรือใช้ครีมเทียมมากเกินไป ซึ่งอาจส่งผลต่อสุขภาพ เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และไขมันในเลือดสูง
- ประชาชนตระหนักถึงความสำคัญของพฤติกรรมสุขภาพที่ดีในชีวิตประจำวันผ่านการมีส่วนร่วมในกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพในบรรยากาศที่ผ่อนคลายและเป็นกันเอง ซึ่งจะเอื้อต่อการนำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพในระยะยาว
- ชุมชนเกิดพื้นที่เรียนรู้และเวทีแลกเปลี่ยนความคิดเห็นด้านสุขภาพส่งเสริมความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนกับ อสม. และบุคลากรสาธารณสุขในพื้นที่ ซึ่งช่วยสร้างเครือข่ายสุขภาพชุมชนที่เข้มแข็งมากยิ่งขึ้น
- องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำผุด มีรูปแบบกิจกรรมสร้างสรรค์ที่สามารถต่อยอดและขยายผลได้ในอนาคต ทั้งในด้านการส่งเสริมสุขภาพ กิจกรรมท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ หรือการสร้างรายได้ชุมชนผ่านผลิตภัณฑ์จากกาแฟ
