กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

ในปัจจุบันสังคมไทยได้ก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มรูปแบบ ส่งผลให้ปัญหาสุขภาพทางกาย โดยเฉพาะอาการเจ็บป่วยเรื้อรังกลายเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องได้รับการดูแล จากข้อมูลการสำรวจสุขภาพประชาชนในพื้นที่หมู่ 7 บ้านปากาปันยัง อำเภอเมืองปัตตานี จังหวัดปัตตานี ในปี 2569 มีจำนวนผู้สูงอายุสูงจำนวน 150 คน และกลุ่มผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง จำนวน 5 คน ซึ่งกลุ่มเป้าหมายเหล่านี้มักประสบปัญหาความเสื่อมถอยของร่างกาย เสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนอย่างข้อติดแข็งและการไหลเวียนโลหิตส่วนปลายที่ไม่มีประสิทธิภาพ โดยมีภาระการดูแลทั้งหมดตกอยู่กับผู้ดูแลเพียง 3 คน ซึ่งกลุ่มผู้ดูแลนี้เองมักประสบภาวะบาดเจ็บจากการดูแลผู้ป่วยหรือภาวะออฟฟิศซินโดรมจากการทำงานหนัก โดยเฉพาะโรคระบบกล้ามเนื้อซึ่งเป็นปัญหาเรื้อรัง จากสถิติพบว่ามีผู้ป่วยในพื้นที่ด้วยโรคระบบกล้ามเนื้อ ในปี 2567 จำนวน 119 คน และเพิ่มขึ้นเป็น 123 คน ในปี 2568 แม้ในปี 2569 จะพบผู้ป่วยจำนวน 43 คน หากปล่อยให้สภาพการณ์เช่นนี้ดำเนินต่อไปโดยไร้ซึ่งนวัตกรรมการดูแลสุขภาพที่เหมาะสม ชุมชนจะตกอยู่ในวงจรของการพึ่งพาการรักษาพยาบาลจากภายนอกเพียงอย่างเดียว และอาจนำไปสู่ความเสี่ยงจากการใช้ยาแก้ปวดกลุ่มเคมีในปริมาณที่สูงเกินความจำเป็น ซึ่งส่งผลกระทบต่อการทำงานของไตโดยจากสถิติพบว่าในปี 2569 มีผู้ป่วยโรคไต จำนวน 97 ราย และมีผู้ป่วยโรคไตที่ต้องเข้ารับการฟอกไตจำนวน 33 ราย การประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยผ่านการทำและใช้ลูกประคบสมุนไพร จึงเป็นยุทธศาสตร์ที่ตอบโจทย์ทั้งในแง่ของประสิทธิผลการรักษาและการพึ่งพาตนเองด้านสุขภาพอย่างยั่งยืน โดยหลักการทางสรีรวิทยาของการประคบสมุนไพรนั้น อาศัยกลไกของความร้อนบำบัดที่ช่วยส่งเสริมการขยายตัวของหลอดเลือด ผสมผสานกับการซึมซับสารสำคัญจากสมุนไพรสดในท้องถิ่น เช่น ไพลที่มีสรรพคุณลดการอักเสบ ขมิ้นชันที่ช่วยบำรุงผิวและลดอาการระคายเคือง รวมถึงตะไคร้และผิวมะกรูดที่มีน้ำมันหอมระเหยช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของโลหิตและผ่อนคลายระบบประสาท การนำสมุนไพรใกล้ตัวมาแปรรูปเป็นลูกประคบจึงไม่เพียงแต่เป็นการลดรายจ่ายทางการรักษา แต่ยังเป็นการคืนศักยภาพให้คนในชุมชนสามารถดูแลสุขภาพของตนเองและคนในครอบครัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ด้วยเหตุนี้ โครงการส่งเสริมสุขภาพวิถีไทยด้วยสมุนไพร จึงมุ่งเน้นการส่งเสริมให้ประชาชนและภาคีเครือข่ายในชุมชนปลูกพืชสมุนไพรในชุมชนและสามารถนำไปพัฒนาด้านการแพทย์แผนไทย ให้เป็นทางเลือกในการดูแลรักษาสุขภาพที่ดี ช่วยให้ผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียงได้รับการดูแลอย่างทั่วถึง นำไปสู่การมีสุขภาพที่ดีและใช้ชีวิตอย่างมีความสุขและสดชื่นอย่างยั่งยืน