กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

สถานการณ์ปัจจุบันพบว่าประชาชนจำนวนมากอยู่ในภาวะกลุ่มเสี่ยงต่อโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (Non-Communicable Diseases: NCDs) โดยเฉพาะ โรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง เป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของประชากรไทยและระบบบริการสุขภาพอย่างต่อเนื่อง จากข้อมูลการสำรวจสุขภาพแห่งชาติพบว่าอัตราการเกิดโรคเบาหวานอยู่กว่า 10.6% ของประชากรไทย และโรคความดันโลหิตสูงอยู่ที่ประมาณ 29.5% ในกลุ่มอายุ 15 ปีขึ้นไป ซึ่งรวมผู้ที่ยังไม่ทราบว่าป่วยจริงอยู่ในสัดส่วนสูงด้วย ทั้งยังมีภาวะน้ำหนักเกินและภาวะอ้วนที่เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิด NCDs เพิ่มขึ้นอย่างมากในประชากรไทย โดยเฉพาะกลุ่มวัยทำงานที่มีพฤติกรรมเสี่ยง เช่น การรับประทานอาหารไม่เหมาะสมและการไม่ออกกำลังกาย
ในพื้นที่จังหวัดปัตตานีและพื้นที่ใกล้เคียง ยังพบคนป่วยรายใหม่จากโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง NCDs ในกลุ่มเสี่ยงและกลุ่มที่ไม่เคยรับการคัดกรองความเสี่ยงโรค NCDs ทั้งยังพบปัญหาการควบคุมโรคเบาหวานที่สูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ โดยงานวิจัยในเขตภาคใต้พบว่าร้อยละของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมสูงถึงประมาณ 61.6% ในชุมชนระดับตำบล พฤติกรรมเสี่ยงที่พบได้บ่อย เช่น การบริโภคอาหารหวาน มัน เค็ม การไม่ออกกำลังกาย การบริโภคโซเดียมสูง และการขาดการติดตามผลด้านสุขภาพ ส่งผลให้กลุ่มผู้ป่วยและกลุ่มเสี่ยงมีแนวโน้มพัฒนาเป็นโรคจริงได้ง่าย หากไม่มีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างต่อเนื่อง อสม. ซึ่งเป็นกำลังสำคัญของระบบสุขภาพปฐมภูมิ มีบทบาทสำคัญในการเข้าถึงประชาชนรายบุคคลและครัวเรือน ทำให้สามารถเฝ้าระวังสุขภาพ คัดกรอง และติดตามผลพฤติกรรมได้ในระดับรากหญ้า นอกจากนี้ แนวทางป้องกัน NCDs ระดับชาติได้เน้นย้ำถึงการส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพและการสร้างความตระหนักตลอดจนการมีส่วนร่วมของภาคีในระดับพื้นที่ ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของโครงการนี้ที่มุ่งสร้างระบบสนับสนุนให้ประชาชนและชุมชนมีความพร้อมในการดูแลสุขภาพตนเองและครอบครัวอย่างยั่งยืน ทำให้การจัดทำโครงการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพเพื่อลดความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ในชุมชน โดยมี อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เป็นกลไกสำคัญในการดำเนินงานสาธารณสุขระดับชุมชน มีความใกล้ชิดกับประชาชน สามารถเข้าถึงครัวเรือน คัดกรองสุขภาพ ให้ความรู้ และติดตามพฤติกรรมสุขภาพได้อย่างต่อเนื่อง จึงเหมาะสมอย่างยิ่งในการขับเคลื่อนงานป้องกันและควบคุมโรค NCDs ในระดับชุมชน