กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

ตามยุทธศาสตร์การดำเนินงานของกระทรวงสาธารณสุข ในด้านส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และคุ้มครองผู้บริโภคเป็นเลิศ (Promotion Prevention & Protection Excellence) ที่พัฒนาและสร้างเสริมศักยภาพคนไทยกลุ่มสตรีและเด็กปฐมวัย ส่วนหนึ่งเพื่อลดอัตราส่วนการตายของมารดาไทย เพราะการตั้งครรภ์และการคลอดเป็นสภาวะเสี่ยงทางสุขภาพอย่างหนึ่งในประเทศที่กำลังพัฒนาอัตราการตายของมารดาและทารกจะสูงกว่าประเทศที่พัฒนาแล้ว การฝากครรภ์ก่อน 12 สัปดาห์ และฝากครรภ์ตามนัด เป็นแนวทางปฏิบัติเพื่อการดูแลและให้คำแนะนำเพื่อให้หญิงตั้งครรภ์นำไปปฏิบัติในการดูแลครรภ์ให้ถูกต้อง รวมทั้งร่วมจัดการความเสี่ยงในหญิงตั้งครรภ์ที่อาจส่งผลกระทบต่อหญิงตั้งครรภ์และทารก เพื่อให้การตั้งครรภ์ เป็นไปด้วยดีจนกระทั่งคลอด ทารกมีสุขภาพร่างกายแข็งแรง
การดำเนินงาน มหัศจรรย์ 1,000 วันแรกของชีวิต ไปสู่ “ตำบลมหัศจรรย์ 1,000 วัน Plus (พลัส) สู่ 2,500 วัน” ตำบลที่มีการดำเนินงานดูแล ส่งเสริมสุขภาพ และคุ้มครองสตรีและเด็กปฐมวัย ซึ่งครอบคลุมตั้งแต่หญิงวัยเจริญพันธุ์ หญิงตั้งครรภ์ หญิงให้นมบุตร และเด็กแรกเกิด-5 ปี เพื่อส่งเสริมให้เด็กปฐมวัยไทยเติบโตเต็มศักยภาพ และมีคุณภาพชีวิตที่ดี ผ่านกลไกความร่วมมือและการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในชุมชนและท้องถิ่น ระดับตำบล สอดคล้องนโยบายรัฐบาลขับเคลื่อนประเทศสู่เศรษฐกิจและสังคม ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งสอดคล้องกับแผนพัฒนาเด็กปฐมวัย พ.ศ. 2564-2570 คือ เด็กปฐมวัยทุกคน ต้องได้รับการพัฒนาอย่างรอบด้าน เต็มตามศักยภาพ ภายใต้การมีส่วนร่วมระดมทรัพยากรที่เพียงพอ ทั้งนี้ในช่วง 1,000 วันมหัศจรรย์เป็นช่วงสำคัญ เป็นจุดเริ่มต้นของชีวิต ในการปูพื้นฐานของชีวิตคนไทยสู่อนาคตที่ดี ให้เด็กไทยฉลาด พัฒนาการสมวัย สูงสมส่วน แบ่งเป็น 3 ช่วงที่ 1. 270 วันแรกระหว่างการตั้งครรภ์ เป็นช่วงเวลาสำคัญของการสร้างเซลล์ สมองควบคู่กับการสร้างเส้นใยประสาทเร็วที่สุด เด็กได้รับสารอาหารที่เพียงพอและหลากหลาย เสริมธาตุไอโอดีน เหล็ก โฟลิก ช่วงที่ 2 180 วัน แรกเกิด-6เดือน เป็นช่วงที่ร่างกายและสมองของเด็กเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว การได้รับนมแม่ตั้งแต่ชั่วโมงแรงของชีวิต การโอบกอดและเล่นกับลูกส่งผลให้ลูกเจริญเติบโตดี มีพัฒนาการทางด้านร่างกายและอารมณ์ดี ช่วงที่ 3. 550 วัน อายุ 6 เดือน-2 ปี เน้นการเป็นเด็กฉลาด มีพัฒนาการสมวัย สูงดีสมส่วน ทำด้วยการให้อาหารที่เหมาะสมตามวัย ควบคู่การดื่มนมแม่ให้นานที่สุด ส่งเสริมครอบครัวอบอุ่นเข้มแข็ง ด้วยกิจกรรม กิน กอด เล่น เล่า นอน เฝ้าดูฟัน และลดปัจจัยเสี่ยงที่มีผลต่อการเจริญเติบโต จะทำให้ทารกพัฒนาเป็นผู้ใหญ่ที่มีศักยภาพสูงในที่สุด
รพ.สต.บาราโหมได้มีการดำเนินงานพัฒนาคุณภาพงานอนามัยแม่และเด็กภายใต้กิจกรรม มหัศจรรย์ 1,000 วันพลัส สู่ 2,500 วัน ตำบลบาราโหมร่วมกับเครือข่ายในพื้นที่ มีการพัฒนาคลินิกฝากครรภ์(ANC) คุณภาพ ในหญิงตั้งครรภ์ มีการดูแลการคลอด ปลอดภัยทั้งแม่และทารก มีพัฒนาคลินิกเด็กสุขภาพดีเด็ก(WCC) คุณภาพ ให้ได้รับการเลี้ยงดูตามวัยโดยมี ซึ่งได้กำหนดเป้าหมายร่วมกันคือ หญิงตั้งครรภ์มีภาวะโลหิตจางไม่เกินร้อยละ 14 ทารกมีน้ำหนักแรกเกิดน้อยกว่า 2,500 กรัม ไม่เกินร้อยละ 7 เด็กอายุ 0-5 ปีภาวะโภชนาการ สูงดี สมส่วนตามวัย ร้อยละ 66 เด็กมีภาวะเตี้ย ไม่เกินร้อยละ10 เด็กมีภาวะผอมไม่เกินร้อยละ 5 เด็กมีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วนไม่เกินร้อยละ 9 และมีพัฒนาการสมวัย ร้อยละ 85 เด็กอายุ 3 ปี ปราศจากฟันผุ (ไม่น้อยกว่าร้อยละ 75 )เด็กมีพัฒนาการสมวัย ไอคิว อีคิวดี แต่จากการดำเนินงานดังกล่าวในพื้นที่ ยังคงพบปัญหาต่างๆ ในแม่และเด็กที่ยังไม่สามารถดำเนินการได้ตามเป้าหมายที่วางไว้นั้นดังนี้ ปัญหาภาวะโภชนาการและพัฒนาการ จากการดำเนินงานติดตามภาวะโภชนาการในเขตรับผิดชอบ รพ.สต. บาราโหม ปีงบประมาณ 2568 พบว่าในเด็ก 0- 5 ปี ไตรมาส 4 ปีงบประมาณ 2568 ผลเด็กเตี้ย 23 คน คิดเป็นร้อยละ 10.41 ค่อนข้างผอม 8 คน ร้อยละ 3.65 ซีด 5 คน และมีพัฒนาการสมวัย 115 คน สงสัยล่าช้า 53 คน คิดเป็นร้อยละ 32.12 ปัญหาอนามัยแม่และเด็ก จากการดำเนินงานติดตามงานอนามัยแม่และเด็กของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบาราโหม อำเภอเมืองปัตตานี จังหวัดปัตตานี ยังพบว่าหญิงตั้งครรภ์ฝากครรภ์หลัง 12 สัปดาห์มีแนวโน้มลดลง เนื่องจากการสร้างกระแสในชุมชนลดลง ทำให้หญิงตั้งครรภ์มีความตระหนักในการฝากครรภ์ก่อน 12 สัปดาห์ลดลงตามด้วย และส่งผลทำให้มีการฝากครรภ์ไม่ครบ 5 ครั้งตามเกณฑ์ และมีภาวะโลหิตจางของหญิงตั้งครรภ์สูงขึ้น ซึ่งพบว่าปี งบประมาณ 2568 หญิงตั้งครรภ์มีภาวะโลหิตจางจำนวน 5 ราย คิดเป็นร้อยละ 13.51 จากหญิงตั้งครรภ์ทั้งหมด 37 ราย ทารกมีน้ำหนักแรกเกิดน้อยกว่า 2,500 กรัม จำนวน 9 ราย คิดเป็นร้อยละ 21.42 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนด (ข้อมูลจาก HDC ปี2568) คนในพื้นที่บาราโหมนิยมแต่งงานก่อนวัยอันควรมากขึ้น ทำให้มีหญิงตั้งครรภ์ที่เป็นวัยรุ่นอายุน้อยกว่า 17 ปีเพิ่มขึ้น และส่วนใหญ่หญิงตั้งครรภ์ในกลุ่มนี้จะคลอดก่อนกำหนด จึงทำให้ทารกมีน้ำหนักแรกเกิดตำกว่าเกณฑ์เกินเกณฑ์ ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญของพื้นที่ที่ต้องเร่งดำเนินการแก้ไขร่วมกัน กับภาคีเครือข่ายในชุมชน ท้องถิ่น ระดับตำบล เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีต่อไป โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบาราโหม อำเภอเมืองปัตตานี จังหวัดปัตตานี ได้เล็งเห็นความสำคัญของปัญหา จึงมีความจำเป็นที่ต้องจัดทำโครงการ มหัศจรรย์ 1,000 วันพลัส สู่ 2,500 วัน ตำบลบาราโหม อ.เมือง จ.ปัตตานี พ.ศ ๒๕๖9 ขึ้นมาเพื่อส่งเสริมความพร้อมก่อนการตั้งครรภ์ เพื่อค้นหาบุคคลต้นแบบ (smart mom) พร้อมให้หญิงตั้งครรภ์เสี่ยงได้รับการดูแลรักษาที่ถูกต้องรวดเร็วและต่อเนื่อง ส่งเสริมให้เด็กมีพัฒนาการสมวัย สูงดี สมส่วน และส่งเสริมให้เครือข่ายชุมชนมีส่วนร่วม