กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

ปัญหาโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เช่น โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน โรคหัวใจและหลอดเลือด และโรคมะเร็งทุกชนิด เป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ ในปัจจุบันประเทศไทยให้ความสำคัญกับการจัดการโรคไม่ติดต่อเรื้อรังมากขึ้น เนื่องจากสภาวะความเป็นอยู่ วิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป และพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่เหมาะสม ไม่ถูกต้องของประชาชน ทำให้ผู้ป่วยกลุ่มนี้มีจำนวนเพิ่มขึ้น จากรายงานประเทศไทยพบผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง มากถึง 14 ล้านคน จากระบบรายงานข้อมูลของกระทรวงสาธารณสุข ภาพรวมของประเทศ ปี 256๘ (ข้อมูล ณ วันที่ 17 พฤศจิกายน 256๘ ) พบผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ขึ้นทะเบียนรักษาเพียง ๗.๖ ล้านคน และผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาแต่ไม่สามารถควบคุมระดับความดันโลหิตได้ มีจำนวนมากถึง ๓.๔ ล้านคน การควบคุมความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมเป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง เนื่องจากโรคนี้ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่สามารถควบคุมได้ด้วยการใช้ยาลดความดันโลหิตร่วมกับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ดังนั้น การค้นหา และการตรวจสุขภาพของประชาชนตามกลุ่มอายุตั้งแต่วัยเด็กจนถึงวัยสูงอายุ เป็นภารกิจในการดำเนินงานสร้างเสริมสุขภาพถ้วนหน้าที่มุ่งเน้นให้ประชาชนทุกคนมีสุขภาพดี สามารถพึ่งพาตนเองทางด้านสุขภาพมากขึ้น โดยเน้นการสร้างเสริมสุขภาพมากกว่าการซ่อมสุขภาพโดยถือว่าสุขภาพเป็นเรื่องของประชาชนทุกคน สำหรับการตรวจสุขภาพในกลุ่มอายุต่าง ๆ ได้แก่ กลุ่มวัยทำงาน และวัยสูงอายุ เป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคที่เกิดจากพฤติกรรมเป็นส่วนใหญ่ อาทิ เช่น พฤติกรรมการบริโภค พฤติกรรมการทำงาน พฤติกรรมการสูบบุหรี่ การบริโภคเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ รวมถึงภาวะความเครียด ซึ่งกระทรวงสาธารณสุข มีนโยบายในการดูแลสุขภาพประชาชนเพื่อป้องกัน และควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เหล่านี้โดยการตรวจค้นหา คัดกรองสุขภาพของประชาชน และการควบคุมปัจจัยเสี่ยงจากการเกิดของโรคเป็นสิ่งสำคัญ ซึ่งส่วนใหญ่ประชาชนยังไม่ตระหนักถึงการดูแล และตรวจสุขภาพเพราะคิดว่าสุขภาพร่างกายแข็งแรงไม่มีอาการของโรค นอกจากนี้ ในปี 2568 กระทรวงสาธารณสุข ได้ประกาศปี 68 ปีแห่งการลดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง มีการขับเคลื่อนนโยบาย “ คนไทยห่างไกลโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ” เนื่องจากโรค NCDs เป็นปัญหาสุขภาพที่ส่งผลต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมในระยะยาว โดยมุ่งเป้าในการลดจำนวนผู้ป่วยจากโรคโรคไม่ติดต่อเรื้อรังรายใหม่ เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคไตเรื้อรัง และลดความรุนแรงของการเจ็บป่วยในผู้ป่วยรายเก่า ด้วยการส่งเสริมให้มีการปรับพฤติกรรมสุขภาพ ลดบริโภคเกลือและโซเดียม เนื่องจากโซเดียมจะดึงน้ำและของเหลวในระบบไหลเวียนโลหิต ทำให้เกิดความดันโลหิตสูง หัวใจ ไต และหลอดเลือด ทำงานหนักมากขึ้น ส่งเสริมการออกกำลังกาย ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงการเสียชีวิตจากโรค NCDs ได้ 20 – 30% โดยข้อมูลของ WHO ปี 2567 พบว่า สามารถลดโอกาสเกิดโรคหัวใจ 30% โรคเบาหวาน 27% มะเร็งเต้านมและลำไส้ใหญ่ 21 – 25% เพิ่มโปรตีน เพื่อเสริมสร้างกล้ามเนื้อ โดยควรได้รับโปรตีน 1 – 2 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม เน้นโปรตีนจากธรรมชาติ เช่น ปลา ไข่ เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ถั่วเมล็ดแห้ง/ผลิตภัณฑ์ น้ำนม และควรเป็นโปรตีนจากเนื้อสัตว์เป็นหลัก เพราะมีคุณภาพดีและมีกรดอะมิโนจำเป็นครบถ้วนมากกว่าโปรตีนจากพืช และเพิ่มไขมันดี เพื่อให้ร่างกายแข็งแรง สมดุล โดยไขมันดีจะช่วยขจัดคอเลสเตอรอลหรือไขมันเลว (LDL) ที่เกาะอยู่ตามผนังหลอดเลือด และช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคต่างๆ แหล่งไขมันดี เช่น ปลาทะเลน้ำลึก อะโวคาโด้ หอมหัวใหญ่ ไข่ไก่ ถั่วเหลือง ดาร์กช็อกโกแลต น้ำมันมะกอกบริสุทธิ์ เป็นต้น นอกจากนี้ มีการขยายการจัดตั้งคลินิก NCDs รักษาหายในทุกโรงพยาบาล ศูนย์ป้องกันโรคไม่ติดต่อทุกอำเภอ และศูนย์คนไทยห่างไกล NCDs ทุกตำบล เพื่อสร้างระบบบริการด้านสุขภาพ โดย จัดตั้งศูนย์คนไทยห่างไกล NCDs ส่งเสริมความร่วมมือสหสาขาวิชาชีพ โดยพัฒนาศักยภาพบุคลากรทางการแพทย์และร่วมมือกับสหสาขาวิชาชีพในการดำเนินงาน และ ใช้กลไกอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในการเพิ่มทักษะความรู้ เพื่อเป็นแกนนำถ่ายทอดความรู้ด้านสุขภาพ ตามนโยบาย 5 บทบาท อสม. ต่อสู้โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ในปี ๒๕๖๙ เพื่อบันทึกลงแอปสมาร์ท อสม. ได้แก่ การคัดกรองโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง การให้คำแนะนำปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ การสร้างอาสาสมัครประจำครอบครัว ( อสค.) ติดตามเยี่ยมบ้านร่วมกับเจ้าหน้าที่ ร่วมกิจกรรมรณรงค์แก้ปัญหา NCD ในชุมชน และการกินแบบ “นับคาร์บ” หรือคาร์โบไฮเดรตที่มาจากอาหารจำพวกแป้งและน้ำตาล รวมทั้ง ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ประชาชน เชิญชวนกลุ่มเสี่ยงเข้าศูนย์คนไทยห่างไกล NCDs โดยการคัดกรองสุขภาพประชาชน ในกลุ่มอายุ 35 ปีขึ้นไป พร้อมทั้งเป็นพี่เลี้ยงและติดตามผล จากข้อมูล โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านพร้าว หมู่ที่ ๓ ตำบลทำนบ อำเภอสิงหนคร พบว่าในพื้นที่ตำบลทำนบ มีประชาชนอายุ 35 ปีขึ้นไป จำนวน ๒,๙๒๒ คน โดย เป็นผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ( NCD ) จำนวน 6๔๗ คน และกลุ่มเสี่ยง จำนวน 1,๖๑๗ คน จึงได้จัดทำโครงการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม 3 อ 2 ส ลดพุง ลดโรคเรื้อรัง ลดโรคNCD ตำบลทำนบ อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา ปี 2569 เพื่อการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ( อสม.) จัดหา วัสดุ อุปกรณ์ในการคัดกรองโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ( NCDs ) ร่วมกับการสื่อสารให้ความรู้ประชาชนด้วยการนับคาร์บหรือคาร์โบไฮเดรตที่มาจากอาหารจำพวกแป้งและน้ำตาล และ ร่วมกันคัดกรองสุขภาพประชาชน ในกลุ่มอายุ 35 ปีขึ้นไป และเพื่อประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ประชาชน เชิญชวนกลุ่มเสี่ยงให้ประชาชนกลุ่มเป้าหมาย และประชาชนทั่วไป ได้รับความรู้ ในการดูแลสุขภาพของตนเองและคนในครอบครัว รวมทั้งการตรวจคัดกรองสุขภาพของตนเอง จนสามารถนำไปสู่การปฏิบัติเพื่อป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ของตนเองและคนในครอบครัว ส่งผลให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี ห่างไกลโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs)