โรคไข้เลือดออกยังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทย โดยมีการระบาดเป็นระยะและมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนที่เอื้อต่อการเพาะพันธุ์ของยุงลายซึ่งเป็นพาหะนำโรค จากสถานการณ์โรคไข้เลือดออกในระดับประเทศ พบว่า ในปี พ.ศ. 2568 มีรายงานผู้ป่วยสะสมจำนวน 38,687 ราย คิดเป็นอัตราป่วย 59.60 ต่อประชากรแสนคน และมีผู้เสียชีวิต 37 ราย คิดเป็นอัตราป่วยตาย ร้อยละ 0.10 (กรมควบคุมโรค, 2568) และจากข้อมูลย้อนหลังในปี พ.ศ. 2566 พบการระบาดขนาดใหญ่ โดยมีผู้ป่วยจำนวน 156,097 ราย และเสียชีวิต 175 ราย สะท้อนถึงแนวโน้มการระบาดที่ยังคงเกิดขึ้นเป็นระยะ นอกจากนี้ แนวโน้มสถานการณ์ในปี พ.ศ. 2569 มีการคาดการณ์ว่าอาจพบผู้ป่วยโรคไข้เลือดออกมากกว่า 70,000 รายทั่วประเทศ (กองโรคติดต่อนำโดยแมลง,2569) ซึ่งบ่งชี้ถึงความเสี่ยงของการกลับมาระบาดเพิ่มขึ้นอีกครั้ง โดยมีปัจจัยสนับสนุน ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ปริมาณฝนที่เพิ่มขึ้น อุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของยุงลาย รวมถึงพฤติกรรมของประชาชนและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเกิดแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย ในระดับพื้นที่จังหวัดตรัง พบว่าแนวโน้มการเกิดโรคมีทิศทางเพิ่มสูงขึ้นและมีการกระจายของโรคในหลายอำเภอ รวมทั้งพื้นที่ใกล้เคียงตำบลควนเมา แม้ว่าปัจจุบันในพื้นที่ตำบลควนเมายังไม่พบผู้ป่วยโรคไข้เลือดออกก็ตาม แต่จากปัจจัยเสี่ยงในชุมชน เช่น การมีภาชนะเก็บน้ำโดยไม่มีการปิดฝา การจัดการสิ่งแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม และพฤติกรรมของประชาชนที่ยังขาดความต่อเนื่องในการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย อาจส่งผลให้เกิดการระบาดของโรคได้ในอนาคต ดังนั้น สถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ 60 พรรษา นวมินทราชินี จังหวัดตรัง จึงได้จัดทำโครงการเฝ้าระวังและป้องกันโรคไข้เลือดออกเชิงรุกในพื้นที่ตำบลควนเมา เพื่อเตรียมความพร้อมในการป้องกัน ควบคุม และลดความเสี่ยงของการเกิดโรคในพื้นที่ โดยมุ่งเน้นการดำเนินงานเชิงรุกแบบมีส่วนร่วมของชุมชน การรณรงค์สร้างความตระหนักรู้ การสำรวจและควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลายอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการเตรียมความพร้อมด้านวัสดุอุปกรณ์ในการควบคุมโรค เพื่อให้สามารถตอบโต้สถานการณ์ได้อย่างทันท่วงที มีประสิทธิภาพ และลดอัตราการป่วยและการเสียชีวิตจากโรคไข้เลือดออกในพื้นที่ได้อย่างยั่งยืน
-
เพื่อเฝ้าระวังและป้องกันการเกิดโรคไข้เลือดออกในพื้นที่ตำบลควนเมา
อัตราป่วยด้วยโรคไข้เลือดออกไม่เกินเกณฑ์ที่กำหนดของกระทรวงสาธารณสุข ( ไม่เกิน 50 ต่อแสนประชากร )
-
เพื่อควบคุมค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน
- HI (House Index): ร้อยละของบ้านที่พบลูกน้ำยุงลาย < 10
- CI (Container Index): ร้อยละของภาชนะที่พบลูกน้ำยุงลาย < 1
- BI (Breteau Index): จำนวนภาชนะที่พบลูกน้ำยุงลาย ต่อบ้าน 100 หลังคาเรือน < 50
-
เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้และพฤติกรรมที่ถูกต้องในการป้องกันโรคไข้เลือดออก
ร้อยละ 80 ของครัวเรือนมีการดำเนินการ “3 เก็บ ป้องกัน 3 โรค” อย่างสม่ำเสมอ
-
เพื่อเตรียมความพร้อมในการควบคุมโรคกรณีเกิดการระบาดในพื้นที่
- มีวัสดุอุปกรณ์ควบคุมโรคพร้อมใช้งานไม่น้อยกว่าร้อยละ 90
- ทีม SRRT สามารถลงควบคุมโรคในพื้นที่ได้ภายใน 24 ชั่วโมงหลังได้รับแจ้ง
- กิจกรรม แสดงขั้นตอนการทำกิจกรรมและกระบวนการดำเนินงาน เขียนให้ละเอียดว่าจะทำอะไร อย่างไร จึงจะสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ เขียนให้เห็นลำดับเป็นขั้นเป็นตอน
- งบประมาณ ในแต่ละกิจกรรม ขอให้จำแนกรายการค่าใช้จ่ายต่างๆ โดยละเอียด
-
กิจกรรมรณรงค์ป้องกันโรคไข้เลือดออกในชุมชน
เดินรณรงค์ประชาสัมพันธ์ในพื้นที่หมู่บ้าน โดยจัดทำสื่อรณรงค์ ได้แก่ ป้ายไวนิล และป้ายฟิวเจอร์บอร์ดคำขวัญเกี่ยวกับการป้องกันโรคไข้เลือดออก เพื่อสร้างความตระหนักรู้ให้กับประชาชนในพื้นที่ ทั้งนี้มีการบูรณาการความร่วมมือจากแกนนำสุขภาพ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ผู้นำชุมชน และประชาชนทั่วไปเข้าร่วมกิจกรรม
งบประมาณ
ค่าป้ายไวนิลสำหรับรณรงค์ ขนาด 1.5x2 เมตร จำนวน 2 แผ่นๆละ 450 บาท เป็นเงิน 900 บาท
ค่าป้ายฟิวเจอร์บอร์ดพร้อมด้ามจับสำหรับรณรงค์โรคไข้เลือดออก ขนาด 50x60 ซม. จำนวน 10 ป้ายๆละ 250 บาท จำนวน 2,500 บาท
ถึง3400 บาท -
จัดทำและเผยแพร่สื่อประชาสัมพันธ์
จัดทำสื่อประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับโรคไข้เลือดออก เช่น อินโฟกราฟิก ข้อความรณรงค์ และคลิปวิดีโอสั้น เผยแพร่ผ่านช่องทางออนไลน์ ได้แก่ เพจหน่วยบริการใน Facebook และกลุ่มไลน์ของชุมชน เพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลข่าวสารได้อย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง
ถึง0 บาท -
สำรวจลูกน้ำยุงลายแบบไขว้หมู่บ้าน
จัดทีมอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ร่วมกับเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ลงพื้นที่สำรวจลูกน้ำยุงลายในครัวเรือน โดยใช้วิธี “สุ่มไขว้หมู่บ้าน” ทั้ง 13 หมู่บ้าน ในเขตพื้นที่รับผิดชอบของสถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติฯ จ.ตรัง เพื่อลดอคติในการประเมิน พร้อมทั้งบันทึกข้อมูลค่าดัชนีลูกน้ำยุงลาย (HI, CI, BI) และรายงานผลการสำรวจ เพื่อนำไปวิเคราะห์สถานการณ์และเฝ้าระวังพื้นที่เสี่ยงอย่างต่อเนื่อง
งบประมาณ
คู่มือแนวทางและมาตรฐานการสำรวจลูกน้ำยุงลายเพื่อการเฝ้าระวังโรคติดต่อนำโดยยุงลาย จำนวน 13 เล่มๆละ 40 บาท เป็นเงิน 520 บาท
แบบบันทึกข้อมูลค่าดัชนีลูกน้ำยุงลาย (HI, CI, BI) จำนวน 13 ชุดๆ ละ 5 บาท เป็นเงิน 65 บาท
ถึง585 บาท -
จิตอาสาพัฒนาสิ่งแวดล้อมและกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย
จัดกิจกรรมจิตอาสาในชุมชน เพื่อทำความสะอาดและปรับปรุงสภาพแวดล้อม โดยเน้นพื้นที่สำคัญ ได้แก่ บ้าน วัด และโรงเรียน (บวร) เช่น การกำจัดภาชนะที่มีน้ำขัง การทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย และการรณรงค์ “3 เก็บ ป้องกัน 3 โรค” เพื่อสร้างพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสมในระยะยาว
ถึง0 บาท -
เตรียมความพร้อมตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน
เตรียมความพร้อมกรณีเกิดการระบาดของโรคไข้เลือดออกในพื้นที่ โดยจัดเตรียมวัสดุอุปกรณ์ควบคุมโรค
งบประมาณ
-ค่าโลชั่นกันยุง ขนาด 60 มล. จำนวน 5 โหลๆละ 780 บาท เป็นเงิน 3,900 บาท
-ค่าสเปรย์กระป๋องกำจัดยุง ขนาด 600 มล. จำนวน 5 โหลๆละ 1,200 บาท เป็นเงิน 6,000 บาท
ถึง9900 บาท
- ประชาชนในพื้นที่ตำบลควนเมามีความรู้ ความเข้าใจ และตระหนักในการป้องกันโรคไข้เลือดออกเพิ่มขึ้น และมีพฤติกรรมที่เหมาะสมในการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย
- ค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายในพื้นที่ (HI, CI, BI) อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน สามารถควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- พื้นที่ตำบลควนเมาสามารถป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกได้อย่างมีประสิทธิภาพ ไม่เกิดการระบาด หรือมีแนวโน้มจำนวนผู้ป่วยลดลง
- เกิดระบบเฝ้าระวังโรคไข้เลือดออกในระดับชุมชนที่เข้มแข็ง มีการมีส่วนร่วมของ อสม. ผู้นำชุมชน และภาคีเครือข่าย พร้อมสามารถตอบโต้ภาวะฉุกเฉินได้อย่างรวดเร็ว
