กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

สุขภาพจิตเป็นองค์ประกอบสำคัญของสุขภาวะและคุณภาพชีวิตของประชาชนทุกช่วงวัย ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม และการดำรงชีวิตร่วมกับผู้อื่น หากประชาชนมีสุขภาพจิตที่ดี จะสามารถปรับตัวต่อสถานการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างเหมาะสม มีความสามารถในการเรียนรู้ การทำงาน และการดำรงชีวิตในครอบครัวและชุมชนอย่างมีคุณค่า ปัจจุบันสถานการณ์ปัญหาสุขภาพจิตมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นและมีความซับซ้อนมากขึ้น ทั้งปัญหาความเครียด ภาวะซึมเศร้า การใช้สารเสพติด พฤติกรรมเสี่ยงในวัยรุ่น รวมถึงภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ ซึ่งส่งผลกระทบต่อบุคคล ครอบครัว ชุมชน และระบบเศรษฐกิจสังคมโดยรวมหลักการและเหตุผล (ระบุที่มาของการทำโครงการ) สุขภาพจิตเป็นองค์ประกอบสำคัญของสุขภาวะและคุณภาพชีวิตของประชาชนทุกช่วงวัย ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม และการดำรงชีวิตร่วมกับผู้อื่น หากประชาชนมีสุขภาพจิตที่ดี จะสามารถปรับตัวต่อสถานการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างเหมาะสม มีความสามารถในการเรียนรู้ การทำงาน และการดำรงชีวิตในครอบครัวและชุมชนอย่างมีคุณค่า ปัจจุบันสถานการณ์ปัญหาสุขภาพจิตมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นและมีความซับซ้อนมากขึ้น ทั้งปัญหาความเครียด ภาวะซึมเศร้า การใช้สารเสพติด พฤติกรรมเสี่ยงในวัยรุ่น รวมถึงภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ ซึ่งส่งผลกระทบต่อบุคคล ครอบครัว ชุมชน และระบบเศรษฐกิจสังคมโดยรวม จากการวิเคราะห์ข้อมูลสุขภาพของประชาชนในตำบลมะกรูด อำเภอโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี พบปัญหาสุขภาพที่เชื่อมโยงกับปัจจัยด้านร่างกาย จิตใจ ครอบครัว และสังคมในทุกช่วงวัย โดยในกลุ่มเด็กอายุ 0–5 ปี พบว่าเด็กมีภาวะสมส่วนเพียงร้อยละ 55.61 ขณะที่พบภาวะเตี้ยร้อยละ 14.20 และค่อนข้างเตี้ยร้อยละ 17.86 สะท้อนถึงปัญหาด้านโภชนาการที่อาจส่งผลกระทบต่อพัฒนาการทางร่างกาย สมอง และการเรียนรู้ในระยะยาว ทั้งยังพบเด็กมีพัฒนาการสงสัยล่าช้าร้อยละ 12.68 และภาวะซีดจำนวน 10 ราย จากเด็กทั้งหมด 69 ราย ซึ่งอาจส่งผลต่อพัฒนาการด้านอารมณ์ พฤติกรรม และศักยภาพในการเรียนรู้ของเด็กในอนาคต แม้ว่าการได้รับวัคซีนในเด็กอายุ 1 ปี จะครอบคลุมร้อยละ 100 แต่ในช่วงอายุ 2 ปี และ 3 ปี มีอัตราการได้รับวัคซีนลดลงเหลือร้อยละ 83.33 และ 66.67 ตามลำดับ สะท้อนถึงความจำเป็นในการพัฒนาระบบติดตามดูแลเด็กและครอบครัวอย่างต่อเนื่อง กลุ่มวัยรุ่นและวัยแรงงาน พบปัญหาสุขภาพจิตและการใช้สารเสพติดที่มีแนวโน้มรุนแรง โดยพบผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติดจำนวน 109 ราย และผู้เข้าร่วมโครงการ CBTx ที่มีผลตรวจปัสสาวะเป็นบวกจำนวน 127 ราย สะท้อนถึงปัญหาการใช้สารเสพติดที่ยังคงเป็นปัญหาสำคัญของพื้นที่ นอกจากนี้ยังพบผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่เข้ารับการรักษาจำนวน 32 ราย ซึ่งปัญหาดังกล่าวส่งผลกระทบต่อสัมพันธภาพในครอบครัว ภาระทางเศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของประชาชน หากขาดระบบการดูแลต่อเนื่อง อาจนำไปสู่การกลับไปใช้สารเสพติดซ้ำ การเกิดความรุนแรงในครอบครัวและชุมชน รวมถึงการเจ็บป่วยทางจิตที่รุนแรงมากยิ่งขึ้น ขณะเดียวกัน ตำบลมะกรูดได้เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ โดยมีผู้สูงอายุจำนวน 985 คน จากการคัดกรองพบผู้สูงอายุเข้าสู่คลินิกกลุ่มเสี่ยงด้านความจำจำนวน 98 ราย พบกลุ่มเสี่ยงด้านความจำจำนวน 49 ราย และได้รับการวินิจฉัยโรคสมองเสื่อม (Dementia) จำนวน 8 ราย ซึ่งส่งผลกระทบต่อความสามารถในการดำรงชีวิตประจำวันของผู้สูงอายุ และเพิ่มภาระในการดูแลของครอบครัว โดยเฉพาะครอบครัวที่ขาดความรู้ ทักษะ และศักยภาพในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงหรือมีปัญหาสุขภาพจิต จากสถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า ปัญหาสุขภาพของประชาชนในตำบลมะกรูดมีลักษณะเชื่อมโยงกันทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และครอบครัว ครอบคลุมทุกช่วงวัย ดังนั้น การดำเนินงานด้านสุขภาพจิตจึงไม่ควรมุ่งเน้นเฉพาะการรักษาผู้ป่วยรายบุคคลเท่านั้น แต่จำเป็นต้องใช้แนวทาง “การดูแลแบบครอบครัวเป็นศูนย์กลาง” (Family-Centered Care) ร่วมกับการมีส่วนร่วมของชุมชนและภาคีเครือข่าย เพื่อส่งเสริมให้ครอบครัวมีศักยภาพในการดูแลสมาชิกในครอบครัวอย่างเหมาะสม ครอบคลุมการส่งเสริม ป้องกัน คัดกรอง ดูแล ฟื้นฟู และติดตามกลุ่มเสี่ยงและผู้มีปัญหาสุขภาพจิตอย่างต่อเนื่อง ดังนั้น จึงได้จัดทำ “โครงการบ้านปลอดทุกข์ สุขทุกวัย : การส่งเสริมสุขภาพจิตครอบครัวแบบบูรณาการโดยครอบครัวเป็นศูนย์กลางในชุมชน” ขึ้น โดยบูรณาการความร่วมมือระหว่างโรงพยาบาลโคกโพธิ์ PCU มะกรูด เทศบาลตำบลมะกรูด โรงเรียน ผู้นำศาสนา อาสาสมัครสาธารณสุข และภาคประชาชน เพื่อเสริมสร้างศักยภาพของครอบครัวและชุมชนในการดูแลสุขภาพจิตของประชาชนทุกช่วงวัย ลดปัญหาความรุนแรงและภาวะแทรกซ้อนทางสุขภาพจิต ลดการกลับเป็นซ้ำของปัญหายาเสพติด และส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชาชนให้สามารถดำรงชีวิตในสังคมได้อย่างมีความสุขและยั่งยืน