กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

1.หลักการและเหตุผล
ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ ส่งผลให้ปัญหาสุขภาพในผู้สูงอายุมีความซับซ้อนมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะอาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูก ซึ่งเป็นปัญหาที่พบบ่อยและส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุอย่างมีนัยสำคัญ จากการศึกษาพบว่าผู้สูงอายุมากกว่าร้อยละ 50 มีอาการปวดเรื้อรัง และอาการปวดบริเวณคอ บ่า และไหล่ เป็นหนึ่งในตำแหน่งที่พบได้บ่อยในกลุ่มประชากรดังกล่าว อาการปวดดังกล่าวไม่เพียงส่งผลต่อความสามารถในการเคลื่อนไหวและการทำกิจวัตรประจำวันเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อสภาพจิตใจ การนอนหลับ และการพึ่งพาผู้อื่น รวมถึงนำไปสู่การใช้ยาแก้ปวดอย่างต่อเนื่อง การให้บริการสุขภาพระดับปฐมภูมิ พบว่าการดูแลผู้สูงอายุที่มีอาการปวดส่วนใหญ่มุ่งเน้นการรักษาเมื่อเกิดอาการ เช่น การใช้ยา การนวด หรือการทำกายภาพบำบัดในสถานพยาบาล ขณะที่การส่งเสริมการดูแลตนเองและการติดตามอย่างต่อเนื่องในระดับชุมชนยังมีข้อจำกัด โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการสุขภาพ เช่น ไม่มีผู้ดูแลพาไปสถานพยาบาล หรือมีข้อจำกัดด้านการเดินทาง ส่งผลให้ผู้สูงอายุบางส่วนไม่ได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่องและเหมาะสม จากข้อมูลการให้บริการของคลินิกการแพทย์แผนไทย ศูนย์บริการสาธารณสุขเทศบาลเมืองบ้านพรุ ในช่วงปีงบประมาณ 2568 พบว่าผู้สูงอายุเข้ารับบริการด้วยอาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูกจำนวน 993 ครั้ง คิดเป็นร้อยละ 25.89 ของการเข้ารับบริการทั้งหมด โดยในจำนวนนี้เป็นอาการปวดบริเวณคอ บ่า และไหล่ จำนวน 360 ครั้ง ร้อยละ 36.25 ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าอาการปวดในตำแหน่งดังกล่าวเป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญในชุมชน นอกจากนี้ยังพบว่าผู้สูงอายุส่วนหนึ่งมารับบริการซ้ำ และยังขาดการติดตามดูแลอย่างต่อเนื่องในชุมชน
ดังนั้น การพัฒนารูปแบบการจัดการอาการปวดในผู้สูงอายุที่เหมาะสมกับบริบทของชุมชน โดยเน้นการมีส่วนร่วมของบุคลากรสาธารณสุขและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จึงมีความจำเป็น โครงการนี้จึงมุ่งเน้นการคัดกรองผู้สูงอายุเชิงรุกในชุมชนอย่างเป็นระบบ การคัดเลือกกลุ่มเป้าหมายที่มีอาการปวดและมีข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการสุขภาพ และส่งเสริมการสร้างความรู้ในการดูแลตนเองอย่างต่อเนื่อง โครงการนี้คาดว่าจะก่อให้เกิดรูปแบบการดูแลอาการปวดในผู้สูงอายุระดับชุมชนที่มีประสิทธิภาพ เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ และสามารถนำไปขยายผลในพื้นที่อื่นได้ อันจะนำไปสู่การลดภาระของระบบบริการสุขภาพและยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุอย่างยั่งยืน