โครงการใส่ใจ หัวใจวัยเก๋า ในชุมชนตำบลขอนคลาน อำเภอทุ่งหว้า จังหวัดสตูล
-
นางสาวสายพิณ ณ พัทลุง
-
นางวาสนา กาสิง
-
นางรัตนา โสสนุย
-
นางโสภา โสสนุย
-
นางอำหรา เตบสัน
-
กลุ่มติดสังคม: คิดเป็น ส่วนใหญ่ของพื้นที่ (ประมาณ 95%+)
-
กลุ่มติดบ้าน: มีประมาณ 12 คน
-
กลุ่มติดเตียง: มีประมาณ 1 คน
-
จำนวนผู้สูงอายุในชุมชนตำบลขอคลาน 324 คน152
ประชากรทั้งหมดในตำบล 4095 คน ,1317 ครัวเรือน
- สถานการณ์และความสำคัญของปัญหา
ปัจจุบันประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่ สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (Aged Society) และกำลังมุ่งสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอด ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อโครงสร้างทางสังคมและสุขภาพของคนในชุมชน โดยเฉพาะในพื้นที่ระดับตำบลอย่าง ตำบลขอนคลาน อำเภอทุ่งหว้า จังหวัดสตูล ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
จากข้อมูลด้านสุขภาพของผู้สูงอายุในชุมชน พบว่าปัญหาหลักที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างมีนัยสำคัญคือ ภาวะความเสี่ยงและโรคระบบหัวใจและหลอดเลือด (Cardiovascular Diseases) รวมไปถึงปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพจิต เช่น ความวิตกกังวล ความเหงา และภาวะซึมเศร้าจากการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายและสังคมตามวัย อีกทั้งผู้สูงอายุในพื้นที่ชนบทยังขาดการเข้าถึงระบบการคัดกรองสุขภาพเชิงรุก การเฝ้าระวังความดันโลหิตและภาวะหลอดเลือดอย่าง สม่ำเสมอ ตลอดจนขาดความรู้ที่ถูกต้องในการดูแลโภชนาการและการออกกำลังกายที่เหมาะสมกับช่วงวัย
2. ที่มาและความจำเป็นของโครงการ
ตำบลขอนคลาน อำเภอทุ่งหว้า มีบริบทพื้นที่ที่เป็นชุมชนกึ่งชนบท การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุส่วนใหญ่ยังพึ่งพาการรักษาเมื่อมีอาการป่วยแล้ว มากกว่าการป้องกันและส่งเสริมสุขภาพล่วงหน้า นอกจากนี้ การเข้าถึงบริการทางการแพทย์เฉพาะทางด้านโรคหัวใจและหลอดเลือดต้องอาศัยการเดินทางไปยังโรงพยาบาลประจำอำเภอหรือโรงพยาบาลศูนย์ ซึ่งสร้างภาระด้านค่าใช้จ่ายและการเดินทางให้แก่ผู้สูงอายุและครอบครัว ดังนั้น การสร้างระบบการดูแลและเฝ้าระวังสุขภาพหัวใจของผู้สูงอายุในระดับชุมชน โดยเน้นการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในพื้นที่ เช่น อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.), โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.), องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และผู้นำชุมชน จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่ง เพื่อให้เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพที่ถูกต้อง และลดอัตราการเกิดโรคเรื้อรังรุนแรงในอนาคต
3. หลักการดำเนินงาน
โครงการ ใส่ใจหัวใจวัยเก๋า ในชุมชนตำบลขอนคลาน ภายใต้แผนงานส่งเสริมสุขภาพผู้สูงวัย ดำเนินงานโดยอาศัยหลักการสำคัญ 3 ประการ: การป้องกันและคัดกรองเชิงรุก (Proactive Prevention & Screening): มุ่งเน้นการคัดกรองประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจ ความดันโลหิต และสุขภาพจิตผู้สูงอายุตั้งแต่ระยะเริ่มต้นในระดับหมู่บ้าน
การส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพแบบรอบด้าน (Holistic Health Promotion): ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน การเคลื่อนไหวร่างกายอย่างปลอดภัย และเสริมสร้างสุขภาพจิตใจ เพื่อหัวใจที่แข็งแรงทั้งกายและใจ
การสร้างเครือข่ายดูแลในชุมชน (Community-Based Care Network): เสริมสร้างศักยภาพของ อสม. และแกนนำชุมชนในการเป็นผู้ดูแลและเฝ้าระวังสุขภาพหัวใจของผู้สูงอายุอย่างใกล้ชิดและต่อเนื่อง จากหลักการและเหตุผลข้างต้น จึงได้จัดทำโครงการ ใส่ใจหัวใจวัยเก๋า ในชุมชนตำบลขอนคลาน ขึ้น เพื่อสร้างชุมชนต้นแบบที่ผู้สูงอายุมีหัวใจที่แข็งแรง มีคุณภาพชีวิตที่ดี และสามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีคุณค่าและมีความสุข
-
เพื่อให้แกนนำดูแลผู้สูงอายุมีความรู้และความเข้าใจในการดูแลผู้สูงอายุอย่างถูกต้อง100.0018
- ร้อยละ 90 ของแกนนำมีความรู้และทักษะในการดูแลผู้สูงอายุ อยู่ในระดับดี (ประเมินความรู้ ความเข้าใจ ก่อน หลังการอบรม)
- เกิดแผนงานส่งเสริมกิจกรรมให้แก่ผู้สูงอายุในชุมชน
- ร้อยละ 90 ของแกนนำมีความรู้และทักษะในการดูแลผู้สูงอายุ อยู่ในระดับดี (ประเมินความรู้ ความเข้าใจ ก่อน หลังการอบรม)
-
เพื่อสร้างเครือข่ายแกนนำดูแลผู้สูงอายุในชุมชนตำบลขอนคลานเพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้สูงอายุในชุมชน20
เกิดแกนนำดูแลสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชนขอนคลาน อย่างน้อย 20 คน
-
เพื่อส่งเสริมกิจกรรมสร้างสรรค์ให้กับผู้สูงอายุในชุมชนคลองขอนคลาน50
แกนนำชุมชน จัดกิจกรรมสร้างสรรค์ให้กับผู้สูงอายุในชุมชนขอนคลานอย่างน้อย 1 กิจกรรม
-
กลุ่มผู้สูงอายุ20
-
อสม.17
-
แกนนำดูแลผู้สูงอายุ13
- กิจกรรม แสดงขั้นตอนการทำกิจกรรมและกระบวนการดำเนินงาน เขียนให้ละเอียดว่าจะทำอะไร อย่างไร จึงจะสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ เขียนให้เห็นลำดับเป็นขั้นเป็นตอน
- งบประมาณ ในแต่ละกิจกรรม ขอให้จำแนกรายการค่าใช้จ่ายต่างๆ โดยละเอียด
-
จัดตั้งเครือข่ายแกนนำดูแลผู้สูงอายุในชุมชนคลองเส็นเต็น
รูปแบบ : หลักการคัดเลือกแกนนำชุมชนในการอบรมเป็นแกนนำดูแลสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชนคลองเส็นเต็น ดังนี้
1. เป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จำนวน 17 คน
2. เป็นผู้สูงอายุที่เข้าร่วมกิจกรรมในชุมชนบ่อยครั้งและรู้จักผู้สูงอายุในชุมชน จำนวน 13 คน
กำหนดการ
08.00 - 08.30 น. ลงทะเบียน
08.30 - 09.30 น. แนะนำโครงการและกิจกรรมที่จะทำร่วมกัน
09.30 - 10.30 น. คัดเลือกแกนนำผู้สูงอายุในชุมชนคลองเส็นเต็น โดยการแสดงความคิดเห็น และยกมือ
10.30 - 11.00 น. แต่งตั้งแกนนำผู้สูงอายุที่ได้รับจากการคัดเลือกและชี้แจงหน้าที่ ตามที่ได้รับมอบหมายต่อไป
11.00 - 11.30 น. นัดหมายการทำกิจกรรมต่อไป
งบประมาณ
1.อาหารว่างและเครื่องดื่ม 1 มื้อๆละ 30 บาท จำนวน 20 คน เป็นเงิน 600 บาท30 พฤศจิกายน 2569 ถึง 31 ธันวาคม 2569เชิงคุณภาพ :ผู้เข้ารับการอบรมมีความรู้ ความเข้าใจ และสามารถนำทักษะที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ในการดูแลผู้สูงอายุในชุมชนได้อย่างเหมาะสม
การประเมินผล
1.ประเมินผลจากแบบทดสอบก่อนและหลังการอบรม
2.ประเมินจากการสังเกตและการมีส่วนร่วมของผู้เข้าร่วมโครงการ
3.ประเมินผลการนำความรู้ไปใช้จริงในชุมชน600 บาท -
อบรมแกนนำและผู้สูงอายุที่เข้าร่วมกิจกรรมเพื่อการดูแลสุขภาพกายและจิตใจผู้สูงอายุในชุมชนขอนคลาน
กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่
1.อสม.ชุมชนคลองขอนคลาน จำนวน 17 คน
2.แกนนำผู้สูงอายุที่ได้รับการคัดเลือกหรือประชาชนทั่วไปที่อาสา จำนวน 13 คน
3.วิทยากร จำนวน 3 คน
กำหนดการ
08.00 - 08.30 น. ลงทะเบียน
08.30 - 09.00 น. พิธีเปิดโครงการ
09.00 - 11.00 น. อบรมให้ความรู้เกี่ยวกับสุขภาพจิตผู้สูงอายุ และการดูแลเบื้องต้นในผู้สูงอายุ โดยใช้หลัก 3 อ. 2 ส. และการประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ 9 ด้านโดย อสม. 11.00 - 12.00 น. สันทนาการ / จัดทำแผนส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชนคลองเส็นเต็น
12.00 - 13.00 น. พักรับประทานอาหารกลางวัน
13.00 - 14.00 น. จัดทำแผนส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชนคลองเส็นเต็น (ต่อ)
14.00 - 14.30 น. นัดหมายการทำกิจกรรมต่อไป
14.30 น. เสร็จสิ้นกิจกรรมอบรม
งบประมาณ
1.ค่าวิทยากร จำนวน 2 ชม.ๆละ 600 บาทเป็นเงิน 1,200 บาท
2.ไวนิลประชาสัมพันธ์โครงการขนาด 2 ม.* 2 ม. เป็นเงิน 600 บาท
3.อาหารกลางวันและเครื่องดื่ม 1 มื้อๆละ 70 บาท จำนวน 33 คนเป็นเงิน 2,310 บาท
4.อาหารว่างและเครื่องดื่ม 1 มื้อๆละ 30 บาท จำนวน 33 คน เป็นเงิน 990 บาท
5.ค่าถ่ายเอกสาร แผ่นพับให้ความรู้ แบบทดสอบก่อนและหลังการอบรม ปากกา สมุด เป็นเงิน 1,000 บาท1 มกราคม 2570 ถึง 31 มกราคม 2570เครือข่ายแกนนำดูแลผู้สูงอายุในชุมชนตำบลขอนคลานได้รับการฝึกอบรม
6100 บาท -
กิจกรรมอบรมให้ความรู้โภชนาการเพื่อผู้สูงอายุ และจัดกิจกรรมสร้างสรรค์ อ.- อาหาร ทำวุ้นและน้ำสมุนไพรเพื่อสุขภาพ
กลุ่มเป้าหมาย ประกอบด้วย
1.อสม.ชุมชนขอนคลาน จำนวน 17 คน
2.แกนนำผู้สูงอายุที่ได้รับการคัดเลือก จำนวน 13 คน
3.เป็นผู้สูงอายุที่มีแนวโน้มติดบ้าน ไม่เข้าร่วมกิจกรรมในชุมชน จำนวน 20 คนกิจกรรมอบรมให้ความรู้เรื่องโภชนาการสำหรับผู้สูงอายุ และกิจกรรมสร้างสรรค์ทำวุ้นและน้ำสมุนไพรเพื่อสุขภาพ โดยใช้สมุนไพรในการทำ เช่นดอกอัญชัน ใบเตย อินทผาลัม ตะไคร้ ขิง เป็นต้น โดยความหวานจะใช้จากหญ้าหวานแทนน้ำตาล
กำหนดการจัดอบรม
08.30 - 09.00 น. ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรม
09.00 - 10.00 น. อบรมให้ความรู้เรื่องโภชนาการสำหรับผุ้สูงอายุ และประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ 9 ด้านโดย อสม.
10.00 - 12.00 น. กิจกรรมปฏิบัติการทำวุ้นโดยใช้สมุนไพรโดยวิทยาการ
12.00 - 13.00 น. พักรับประทานอาหารกลางวัน
13.00 - 14.30 น. กิจกรรมเยี่ยมผู้สูงอายุที่ไม่สามารถเข้าร่วมกิจกรรมในชุมชนได้ เพื่อเป็นการสร้างสัมพันธ์ของคนในชุมชนและเชิญชวนเข้าร่วมโครงการใน ครั้งต่อๆไป โดยนำวุ้นสมุนไพรและน้ำสมุนไพรที่ได้จากการปฎิบัติในช่วงเช้า ลงเยี่ยม
14.30 น. ทำแบบประเมินการทำโครงการ
งบประมาณ
1.ค่าวิทยากรในการฝึกอบรม จำนวน 1 ชม.ๆละ 600 บาทเป็นเงิน 600 บาท
2.อาหารกลางวันและเครื่องดื่ม 1 มื้อๆละ 70 บาท จำนวน 50 คนเป็นเงิน 3,500 บาท
3.อาหารว่างและเครื่องดื่ม 1 มื้อๆละ 30 บาท จำนวน 50 คน เป็นเงิน 1,500 บาท
4.เอกสารประเมินสรุปโครงการ 50ชุด x 10 บาท เป็นเงิน 500 บาท
5.วัตถุดิบในการทำวุ้น (ผงวุ้น,หญ้าหวาน,สมุนไพรต่างๆ,น้ำแข็ง เป็นต้น) เป็นเงิน 2,000 บาท
6.อุปกรณ์ในการทำกิจกรรม (พิมพ์ในการทำวุ้น,กล่องพลาสติกใส(สำหรับใส่วุ้นเสร็จแล้ว),ขวดพลาสติกใส(สำหรับใส่น้ำสมุนไพร), ไม้พายสำหรับไว้คนวุ้น เป็นต้น) จำนวนเงิน 1,500 บาท
7. ค่าจัดทำเอกสารสรุปผลโครงการ จำนวน 2 เล่ม เป็นเงิน 500 บาท31 พฤษภาคม 2569 ถึง 30 มิถุนายน 25691.ผู้สูงอายุกลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมกิจกรรม ร้อยละ 100
2.ผู้สูงอายุมีความพึงพอใจต่อกิจกรรม อยู่ในเกณฑ์ดี10100 บาท
ทุกรายการสามารถถัวเฉลี่ยได้
1.แกนนำชุมชนมีความรู้และทักษะในการดูแลผู้สูงอายุ
2.ผู้สูงอายุในชุมชนได้รับการดูแลอย่างเหมาะสมและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
3.ชุมชนมีเครือข่ายการดูแลผู้สูงอายุที่เข้มแข็งและยั่งยืน
4.มีความสัมพันธ์ระหว่างผู้สูงอายุด้วยกันในชุมชนที่ดีมากขึ้น
5.มีกิจกรรมให้ผู้สูงอายุ ไม่ติดบ้าน ได้พบปะเพื่อนในชุมชน
6.เกิดแผนการรองรับในดูแลผู้สูงอายุในชุมชนอย่างต่อเนื่อง แผนรองรับผู้สูงอายุในชุมชนขอนคลาน พ.ศ. 2569 – 2574
