โครงการส่งเสริมพัฒนาการสมวัยในเด็กปฐมวัยของศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ประจำมัสยิดสอลาหุดดีน
-
การพัฒนาเด็กปฐมวัยช่วงอายุ 2–5 ปี ถือเป็น ช่วงวัยทอง (Golden Period) ที่สมองมีอัตราการเจริญเติบโตและสร้างเครือข่ายเส้นประสาทรวดเร็วที่สุดในชีวิต อย่างไรก็ตาม จากข้อมูลการสำรวจพัฒนาการเด็กปฐมวัยระดับประเทศโดยกระทรวงสาธารณสุข พบว่าเด็กปฐมวัยไทยยังประสบปัญหาภาวะพัฒนาการล่าช้าสงสัย (Suspected Delay) อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะใน ด้านภาษาและการสื่อสาร (RL/EL) และ ด้านกล้ามเนื้อมัดเล็ก/กล้ามเนื้อมัดใหญ่ (FM/GM) ตลอดจนปัญหาโภชนาการและพัฒนาการทางอารมณ์-สังคม จากการสำรวจ สังเกต และประเมินพัฒนาการเบื้องต้นของเด็กปฐมวัยใน ศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ประจำมัสยิดสอลาหุดดีน ซึ่งมีเด็กอยู่ในดูแลจำนวน 50 คน สะท้อนให้เห็นถึงสถานการณ์ปัญหาสำคัญในพื้นที่ 3 ประการ ดังนี้: 1. เด็กในศูนย์ฯ บางส่วนประสบภาวะพัฒนาการล่าช้าตามวัย: - ด้านร่างกาย: เด็กบางส่วนขาดทักษะการเคลื่อนไหว การทรงตัว และความแข็งแรงของกล้ามเนื้อมัดใหญ่ รวมถึงขาดความชำนาญในการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กประสานกับสายตา เช่น การจับถืออุปกรณ์ การปั้น หรือการหยิบจับรูปทรง - ด้านภาษาและสติปัญญา: พบปัญหาเด็กสื่อความหมายหรือออกเสียงไม่ชัดเจน สื่อสารความต้องการของตนเองได้ไม่สมวัย และขาดการกระตุ้นการคิดเชื่อมโยง - ด้านอารมณ์-จิตใจ และสังคม: เด็กบางส่วนยังขาดทักษะการช่วยเหลือตนเองในชีวิตประจำวัน (Personal and Social - PS) เช่น การแปรงฟัน การล้างมือ การแต่งกาย รวมถึงการปรับตัวและการทำกิจกรรมร่วมกับเพื่อนในชั้นเรียน 2. พฤติกรรมการเลี้ยงดูและสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป: ปัจจุบันเด็กปฐมวัยได้รับจากสื่อดิจิทัลและการใช้งานสมาร์ทโฟน/หน้าจอ (Screen Time) เป็นเวลานาน ส่งผลให้เด็กขาดโอกาสในการลงมือปฏิบัติจริง (Active Play) ขาดกิจกรรมการเคลื่อนไหวกลางแจ้ง และขาดการปฏิสัมพันธ์เชิงบวกกับผู้คนรอบข้าง 3. ผู้ปกครองและผู้ดูแลเด็กยังขาดความรู้และทักษะที่ถูกต้อง: ผู้ปกครองส่วนใหญ่ยังขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการหมั่นสังเกต ประเมิน และจัดกิจกรรมกระตุ้นพัฒนาการเด็กตามคู่มือประเมินพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM) ที่บ้าน รวมถึงยังขาดเทคนิคการส่งเสริมโภชนาการและสุขนิสัยที่ถูกต้อง ทำให้เมื่อเด็กเริ่มมีภาวะพัฒนาการล่าช้า จึงไม่ได้รับการแก้ไขหรือส่งเสริมอย่างทันท่วงที ความจำเป็นเร่งด่วน: หากไม่ได้รับการคัดกรอง เฝ้าระวัง และกระตุ้นพัฒนาการอย่างถูกวิธีตั้งแต่ระยะแรกเริ่ม ปัญหาพัฒนาการล่าช้านี้จะส่งผลกระทบสะสมอย่างรุนแรงต่อความพร้อมในการเรียนรู้ (School Readiness) และระดับสติปัญญาเมื่อเด็กเติบโตเข้าสู่ระบบการศึกษาขั้นพื้นฐาน ดังนั้น ศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ประจำมัสยิดสอลาหุดดีน จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องดำเนินโครงการนี้ เพื่อคัดกรอง กระตุ้นพัฒนาการ 4 ด้านเชิงรุก และส่งต่อเด็กกลุ่มเสี่ยงเข้าสู่ระบบการดูแลของสถานบริการสาธารณสุขได้อย่างทันท่วงที0
ปานกลาง
-
0
เด็กปฐมวัย (อายุ 2–5 ปี) เป็นช่วงวัยทองของการพัฒนาโครงสร้างสมอง สุขภาพ และพฤติกรรม จากข้อมูลการสำรวจพัฒนาการเด็กปฐมวัยไทยโดยกระทรวงสาธารณสุข พบว่า เด็กปฐมวัยยังมีปัญหาพัฒนาการล่าช้าสงสัย โดยเฉพาะด้านภาษา และกล้ามเนื้อมัดเล็ก/ใหญ่ ตลอดจนปัญหาด้านโภชนาการและอารมณ์สังคม ศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ประจำมัสยิดสอลาหุดดีน มีเด็กในดูแลจำนวน 50 คน พบว่าเด็กบางส่วนยังมีพัฒนาการล่าช้าตามวัย และผู้ปกครองยังขาดความรู้ในการส่งเสริมพัฒนาการอย่างถูกต้อง ดังนั้น ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กจึงได้จัดทำโครงการนี้ขึ้น โดยมุ่งเน้นการจัดกิจกรรมกระตุ้นพัฒนาการ 4 ด้าน (ร่างกาย อารมณ์-จิตใจ สังคม และสติปัญญา/ภาษา) ร่วมกับการประเมินพัฒนาการตามคู่มือ DSPM เพื่อป้องกันภาวะพัฒนาการล่าช้า คัดกรองเด็กกลุ่มเสี่ยง และส่งต่อเข้าสู่ระบบการดูแลสุขภาพได้อย่างทันท่วงที
-
เพื่อประเมิน คัดกรอง และกระตุ้นพัฒนาการเด็กปฐมวัยให้ผ่านเกณฑ์สมวัยทั้ง 4 ด้าน ไม่น้อยกว่าร้อยละ 850
-
เพื่อให้ครูผู้ดูแลเด็กและผู้ปกครองมีความรู้ ความเข้าใจ และทักษะในการจัดกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กตามคู่มือ DSPM
-
3. เพื่อคัดกรองและส่งต่อเด็กที่มีภาวะพัฒนาการล่าช้าสงสัยไปยัง รพ.สต./โรงพยาบาล เพื่อรับการดูแลเฉพาะทาง
-
-
กลุ่มเด็กเล็กและเด็กก่อนวัยเรียน50
-
ครู/ผู้ดูแลเด็ก ผู้ปกครอง50
-
- กิจกรรม แสดงขั้นตอนการทำกิจกรรมและกระบวนการดำเนินงาน เขียนให้ละเอียดว่าจะทำอะไร อย่างไร จึงจะสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ เขียนให้เห็นลำดับเป็นขั้นเป็นตอน
- งบประมาณ ในแต่ละกิจกรรม ขอให้จำแนกรายการค่าใช้จ่ายต่างๆ โดยละเอียด
-
ประชุมวางแผนงาน
-จัดประชุมครู ผู้ดูแลเด็ก กรรมการศูนย์ฯ เพื่อชี้แจงวัตถุประสงค์ของโครงการ จำนวน 65 คน ค่าใช้จ่าย
อาหารว่างและเครื่องดื่ม จำนวน 65 คน คนละ 30 บาท รวม 1,950 บาท เป็นเงิน 1950 บาท -ติดต่อประสานงานเจ้าหน้าที่สาธารณสุขจาก รพ.สต. หรือนักวิชาการสาธารณสุขในพื้นที่ เพื่อร่วมเป็นวิทยากรและผู้เชี่ยวชาญในการคัดกรองพัฒนาการตามคู่มือ DSPM -สำรวจและจัดเตรียมข้อมูลเด็ก: รวบรวมรายชื่อเด็กปฐมวัย (อายุ 2–5 ปี) ในศูนย์ฯ จำนวน 50 คน พร้อมจัดเตรียมแบบบันทึกการเจริญเติบโตและสมุดประเมินพัฒนาการ DSPM กิจกรรมที่ 1: อบรมให้ความรู้ผู้ปกครอง (Parental Empowerment) ให้ความรู้แก่ครู/ผู้ดูแลเด็ก ผู้ปกครองจำนวน 50 คน เด็กปฐมวัย จำนวน 50 คน ในหัวข้อ การส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย และการโภชนาการตามสมวัย โดยวิทยากรสาธารณสุข สาธิตและฝึกปฏิบัติการใช้คู่มือ DSPM เบื้องต้น เพื่อให้ผู้ปกครองสามารถสังเกตและส่งเสริมพัฒนาการเด็กต่อที่บ้านได้ ค่่าใช้จ่าย ค่าอาหารว่าและเครื่องดื่ม จำนวน 100 คนๆละ 35ื บาท รวม 3,500 บาท ค่าอาหารกลางวันผู้ปกครอง 50 คนๆละ 60 บาท รวม 3,000 บาท เอกสารคู่มือคัดกรองแบบบันทึกการเจริญเติบโตและสมุดประเมินพัฒนาการ DSPM จำนวน 50 เล่มๆละ 10 บาท รวม 500 บาท -จัดซื้อวัสดุ อุปกรณ์ และสื่อการเรียนรู้: จัดซื้อสื่อเสริมพัฒนาการ 4 ด้าน ที่ปลอดภัย ได้มาตรฐาน มอก. สำหรับใช้ในฐานกิจกรรม และสื่ออุปกรณ์ประจำศูนย์ฯ จำนวน 1 ชุด ราคา 5400 บาท
-ค่าตอบแทนวิทยากรเชี่ยวชาญด้านพัฒนาเด็ก 2 คนๆละ 1,200 จำนวน 2,400 บาท เป็นเงิน 14,800 บาท กิจกรรมที่ 2: คัดกรองและประเมินพัฒนาการเด็กรายบุคคล (DSPM Screening) ชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง และประเมินภาวะโภชนาการ เจ้าหน้าที่สาธารณสุขร่วมกับครูทำการคัดกรองพัฒนาการเด็กทั้ง 5 ด้านตามคู่มือ DSPM (GM, FM, RL, EL, PS) ค่าใช้จ่าย เครื่องชั่งน้ำหนักดิจิตัล 1 เครื่อง 1200 บาท เป็นเงิน 1,200 บาท กิจกรรมที่ 3: กิจกรรมเข้าฐานเรียนรู้กระตุ้นพัฒนาการ 4 มิติ (Active Learning Stations) ฐานที่ 1 ด้านร่างกาย (Physical): กิจกรรมกลางแจ้ง สนุกกับการทรงตัว กระโดด วิ่งเปี้ยว และเล่นเครื่องเล่นสนามเพื่อพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่และมัดเล็ก ฐานที่ 2 ด้านอารมณ์-จิตใจ (Emotional): กิจกรรมศิลปะสร้างสรรค์ ปั้นดินน้ำมัน ระบายสี ฟังนิทานคุณธรรม และดนตรีจังหวะสร้างสุข ค่าใช้จ่าย ดินน้ำมันไร้สารพิษ ขนาด150 กรัม 20 ก้อนๆละ 13 บาท รวม 260 บาท กระดาษ A4 1รีมๆละ 140 บาท สีไม้ 12 สี 20 กล่อง ๆละ 38 บาท รวม 760 บาท
สีน้ำ 12 สี ขนาด 3 มิล 20 กล่อง ๆ ละ 35 บาท รวม 700 บาท
เป็นเงิน 1,860 บาท ฐานที่ 3 ด้านสังคม (Social): กิจกรรมกลุ่ม บทบาทสมมติ ฝึกสุขนิสัยการช่วยเหลือตนเอง (การล้างมือ 7 ขั้นตอน, การเก็บของเข้าที่) และการอยู่ร่วมกับผู้อื่น ค่าใช้จ่าย สบู่เหลวล้างมือ ขนาด 400 มิล 1 ขวด ราคา 85 บาท
เป็นเงิน 85 บาท ฐานที่ 4 ด้านสติปัญญาและภาษา (Language & Cognitive): กิจกรรมเกมการศึกษาจับคู่ภาพ-สัญลักษณ์ เล่านิทานโต้ตอบ และทายคำศัพท์กระตุ้นการสื่อสาร กิจกรรมที่ 4: การติดตามกระตุ้นซ้ำเด็กกลุ่มเสี่ยง (30-Day Follow-up)19 กรกฎาคม 2570 ถึง 19 สิงหาคม 2570ผลผลิต (Outputs): 1.เด็กปฐมวัยในศูนย์ฯ จำนวน 50 คน ได้รับการคัดกรองพัฒนาการ DSPM และเข้าร่วมกิจกรรมกระตุ้นพัฒนาการ ครบ 100% 2.ผู้ปกครอง/ผู้ดูแลเด็ก จำนวน 50 คน ได้รับความรู้และฝึกทักษะการกระตุ้นพัฒนาการเด็ก 3.ศูนย์ฯ มีชุดสื่ออุปกรณ์กระตุ้นพัฒนาการ 4 ด้านประจำห้องเรียนเพิ่มขึ้น 1 ชุดใหญ่ ผลลัพธ์ (Outcomes): 1.เด็กปฐมวัยมีพัฒนาการผ่านเกณฑ์สมวัยทั้ง 4 ด้าน ไม่น้อยกว่า ร้อยละ 85 2.เด็กกลุ่มสงสัยล่าช้าได้รับการเฝ้าระวัง กระตุ้นซ้ำ และส่งต่อเข้าสู่ระบบการดูแลของสถานบริการสาธารณสุขได้ 100% 3.ผู้ปกครองมีความรู้ ความเข้าใจ และสามารถนำคู่มือ DSPM ไปใช้ส่งเสริมพัฒนาการเด็กต่อที่บ้านได้อย่างถูกต้อง
19895 บาท-
อบรมให้ความรู้ผู้ปกครอง (Parental Empowerment)
ให้ความรู้แก่ครู/ผู้ดูแลเด็ก ผู้ปกครองจำนวน 50 คน เด็กปฐมวัย จำนวน 50 คน ในหัวข้อ การส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย และการโภชนาการตามสมวัย โดยวิทยากรสาธารณสุข สาธิตและฝึกปฏิบัติการใช้คู่มือ DSPM เบื้องต้น เพื่อให้ผู้ปกครองสามารถสังเกตและส่งเสริมพัฒนาการเด็กต่อที่บ้านได้ ค่่าใช้จ่าย ค่าอาหารว่าและเครื่องดื่ม จำนวน 100 คนๆละ 35ื บาท รวม 3,500 บาท ค่าอาหารกลางวันครู/ผู้ดูแลเด็กและผู้ปกครอง 50 คนๆละ 60 บาท รวม 3,000 บาท เอกสารคู่มือคัดกรองแบบบันทึกการเจริญเติบโตและสมุดประเมินพัฒนาการ DSPM จำนวน 50 เล่มๆละ 10 บาท รวม 500 บาท -จัดซื้อวัสดุ อุปกรณ์ และสื่อการเรียนรู้: จัดซื้อสื่อเสริมพัฒนาการ 4 ด้าน ที่ปลอดภัย ได้มาตรฐาน มอก. สำหรับใช้ในฐานกิจกรรม และสื่ออุปกรณ์ประจำศูนย์ฯ จำนวน 1 ชุด ราคา 5400 บาท
-ค่าตอบแทนวิทยากรเชี่ยวชาญด้านพัฒนาเด็ก 2 คนๆละ 1,200 จำนวน 2,400 บาท เป็นเงิน 14,800 บาทผลผลิต (Output) 1.ผู้ปกครองเด็กปฐมวัยเข้ารับการอบรมจำนวน 50 คน 2.มีเอกสาร/คู่มือ DSPM แจกผู้ปกครองครบ 50 ชุด ผลลัพธ์ (Outcomes) 1.ศูนย์ฯ มีฐานข้อมูลพัฒนาการและภาวะโภชนาการเด็กที่เป็นปัจจุบัน 2. ค้นพบเด็กกลุ่มสงสัยพัฒนาการล่าช้าเพื่อนำไปวางแผนช่วยเหลือได้ทันท่วงที
14800 บาท -
คัดกรองและประเมินพัฒนาการเด็กรายบุคคล (DSPM Screening)
ชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง และประเมินภาวะโภชนาการ
เจ้าหน้าที่สาธารณสุขร่วมกับครูทำการคัดกรองพัฒนาการเด็กทั้ง 5 ด้านตามคู่มือ DSPM (GM, FM, RL, EL, PS) ค่าใช้จ่าย เครื่องชั่งน้ำหนักดิจิตัล 1 เครื่อง 1200 บาท เป็นเงิน 1,200 บาทผลผลิต (Output) 1.เด็กปฐมวัยได้รับการชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง และคัดกรอง DSPM รายบุคคลครบ 50 คน (100%) 2. มีแบบบันทึกผลการคัดกรอง DSPM รายบุคคลครบ 50 ฉบับ ผลลัพธ์ (Outcomes) -ผู้ปกครองร้อยละ 90 มีความรู้และความเข้าใจในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กเพิ่มขึ้น -เกิดความร่วมมือที่ดีระหว่างผู้ปกครองและศูนย์ฯ ในการดูแลเด็ก
1200 บาท -
กิจกรรมเข้าฐานเรียนรู้กระตุ้นพัฒนาการ (Active Learning Stations)
ฐานที่ 1 ด้านร่างกาย (Physical): กิจกรรมกลางแจ้ง สนุกกับการทรงตัว กระโดด วิ่งเปี้ยว และเล่นเครื่องเล่นสนามเพื่อพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่และมัดเล็ก ฐานที่ 2 ด้านอารมณ์-จิตใจ (Emotional): กิจกรรมศิลปะสร้างสรรค์ ปั้นดินน้ำมัน ระบายสี ฟังนิทานคุณธรรม และดนตรีจังหวะสร้างสุข ค่าใช้จ่าย ดินน้ำมันไร้สารพิษ ขนาด150 กรัม 20 ก้อนๆละ 13 บาท รวม 260 บาท กระดาษ A4 1รีมๆละ 140 บาท สีไม้ 12 สี 20 กล่อง ๆละ 38 บาท รวม 760 บาท
สีน้ำ 12 สี ขนาด 3 มิล 20 กล่อง ๆ ละ 35 บาท รวม 700 บาท
เป็นเงิน 1,860 บาท ฐานที่ 3 ด้านสังคม (Social): กิจกรรมกลุ่ม บทบาทสมมติ ฝึกสุขนิสัยการช่วยเหลือตนเอง (การล้างมือ 7 ขั้นตอน, การเก็บของเข้าที่) และการอยู่ร่วมกับผู้อื่น ค่าใช้จ่าย สบู่เหลวล้างมือ ขนาด 400 มิล 1 ขวด ราคา 85 บาท
เป็นเงิน 85 บาทผลผลิต (Output) 1.เด็กปฐมวัย 50 คน ได้หมุนเวียนลงมือปฏิบัติครบทั้ง 4 ฐานกิจกรรม 2.จัดหาชุดสื่อ/อุปกรณ์กระตุ้นพัฒนาการประจำฐานครบ 4 ชุด ผลลัพธ์ (Outcomes) 1.เด็กได้รับการกระตุ้นกล้ามเนื้อ ภาษา สติปัญญา และสังคมผ่านการลงมือทำจริง 2.เด็กเกิดความสนุกสนาน มีเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้ และมีทักษะการช่วยเหลือตนเองเพิ่มขึ้น
บาท -
กิจกรรมที่ 4: การติดตามกระตุ้นซ้ำเด็กกลุ่มเสี่ยง (30-Day Follow-up)
การดูแลและติดตามเด็กกลุ่มสงสัยพัฒนาการล่าช้า (Suspected Delay): -แยกรายชื่อเด็กที่ประเมินไม่ผ่านเกณฑ์ DSPM (ถ้ามี) -วางแผนร่วมกับผู้ปกครองและครูในการใช้สื่อกระตุ้นพัฒนาการเฉพาะบุคคลต่อเนื่องเป็นเวลา 30 วัน -นัดหมายเจ้าหน้าที่สาธารณสุขเข้าประเมินซ้ำ (Re-assessment) หากยังไม่ผ่านจะส่งต่อ (Refer) เข้าสู่ระบบการรักษาของโรงพยาบาลต่อไป
ผลผลิต (Output) 1.เด็กกลุ่มสงสัยพัฒนาการล่าช้าได้รับการกระตุ้นพัฒนาการเฉพาะบุคคลต่อเนื่องเป็นเวลา 30 วัน 2.การประเมินซ้ำ (Re-assessment) ร่วมกับเจ้าหน้าที่ รพ.สต. 1 ครั้ง ผลลัพธ์ (Outcomes) 1.เด็กกลุ่มสงสัยพัฒนาการล่าช้าเปลี่ยนเป็นพัฒนาการสมวัยไม่น้อยกว่าร้อยละ 70 หลังการกระตุ้นซ้ำ 2.ลดอัตราความเสี่ยงพัฒนาการล่าช้าสะสม
บาท -
สรุปและจัดทำรายงานผล
ประเมินความพึงพอใจของผู้ปกครอง รวบรวมสถิติพัฒนาการเด็ก และสรุปยอดการใช้จ่ายงบประมาณ
บาท -
จัดส่งรายงาน
เสนอรายงานสรุปผลการดำเนินโครงการพร้อมภาพถ่ายกิจกรรมต่อคณะกรรมการกองทุนหลักประกันสุขภาพ (สปสช.) ในพื้นที่
บาท
-
งบที่ตั้งไว้ 20000 บาท
โครงการบรรลุผลสำเร็จตามวัตถุประสงค์ที่วางไว้
