พัฒนารูปแบบการจัดการและติดตามกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน ตำบลปากน้ำ ประจำปีงบประมาณ 2570 (Paknam Smart DM Risk Care)
โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs ได้แก่ โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคหลอดเลือดสมอง โรคไตเรื้อรัง และโรคอ้วน เป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญของประเทศไทย มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมสุขภาพและปัจจัยเสี่ยงที่สามารถป้องกันหรือปรับเปลี่ยนได้ เช่น การรับประทานอาหารหวาน มัน เค็มเกินความเหมาะสม การมีกิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ ภาวะน้ำหนักเกินและอ้วน การสูบบุหรี่ การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ความเครียด และการพักผ่อนไม่เพียงพอ
โรคเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นหนึ่งในโรค NCDs ที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง เกิดจากภาวะดื้อต่ออินซูลินร่วมกับความผิดปกติของการหลั่งอินซูลิน ในระยะแรกประชาชนส่วนใหญ่อาจไม่มีอาการ แต่หากไม่ได้รับการค้นหาและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเหมาะสม ระดับน้ำตาลในเลือดจะเพิ่มขึ้นจนเข้าสู่โรคเบาหวาน และอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อน ได้แก่ โรคไตเรื้อรัง จอประสาทตาเสื่อม แผลที่เท้า โรคหลอดเลือดสมอง และโรคหัวใจและหลอดเลือด ส่งผลต่อคุณภาพชีวิต ค่าใช้จ่ายของครอบครัวและภาระของระบบสุขภาพในระยะยาว
ข้อมูลระดับประเทศระบุว่า คนไทยเป็นโรคเบาหวานประมาณ 1 ใน 10 หรือประมาณ 6.5 ล้านคน และมีผู้ป่วยรายใหม่เพิ่มขึ้นประมาณ 300,000 คนต่อปี ขณะที่ข้อมูลของ International Diabetes Federation ประเมินว่าในปี 2567 ประเทศไทยมีประชากรอายุ 20–79 ปีเป็นโรคเบาหวานประมาณ 6.36 ล้านคน และประมาณหนึ่งในสามยังไม่ได้รับการวินิจฉัย สะท้อนว่าประเทศไทยยังมีทั้งผู้ป่วยที่ไม่ทราบสถานะและประชาชนกลุ่มเสี่ยงจำนวนมากซึ่งจำเป็นต้องได้รับการติดตามอย่างเป็นระบบ (ข้อมูลรณรงค์ลดการบริโภคน้ำตาลของกระทรวงสาธารณสุข )
สำหรับเขตรับผิตชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปากน้ำ มีผู้ป่วยเบาหวานในปีงบประมาณ 2567 - 2569 มีจำนวน 371 ,395 และ 424 ราย ตามลำดับ ซึ่งจำนวนผู้ป่วยโรคเบาหวานมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น จากการคัดกรองสุขภาพประชาชน 35 ปีขึ้นไป พบกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน จำนวน 46 ราย
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปากน้ำจึงได้จัดทำโครงการ พัฒนารูปแบบการจัดการและติดตามกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน โดยใช้รูปแบบ ทะเบียนรายบุคคล จำแนกความเสี่ยง วางแผนเฉพาะรายบุคคล ติดตามโดย อสม. ประเมินผลซ้ำ และส่งต่อตามเกณฑ์เพื่อให้กลุ่มเสี่ยงได้รับการดูแลครอบคลุม มีพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสม ตลอดจนป้องหรือชะลอการเกิดโรคเบาหวานรายใหม่ในชุมชน
-
เพื่อจำแนกระดับความเสี่ยงและจัดทำแผนปรับเปลี่ยนพฤติกรรมรายบุคคล
-
เพื่อส่งเสริมให้กลุ่มเสี่ยงมีความรู้และสามารถจัดการพฤติกรรมสุขภาพของตนเองได้
-
เพื่อลดระดับน้ำตาลในเลือด น้ำหนัก รอบเอว และปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคเบาหวาน
-
เพื่อค้นหาผู้ที่มีผลตรวจผิดปกติและส่งต่อเข้าสู่ระบบวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม
-
กลุ่มเสี่ยงเบาหวานในเขตพื้นที่ รพ.สต.ปากน้ำ
- กิจกรรม แสดงขั้นตอนการทำกิจกรรมและกระบวนการดำเนินงาน เขียนให้ละเอียดว่าจะทำอะไร อย่างไร จึงจะสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ เขียนให้เห็นลำดับเป็นขั้นเป็นตอน
- งบประมาณ ในแต่ละกิจกรรม ขอให้จำแนกรายการค่าใช้จ่ายต่างๆ โดยละเอียด
-
ทะเบียนกลุ่มเสี่ยงรายบุคคล
ดทำทะเบียนใน Excel, Google Sheets หรือระบบของหน่วยบริการ ประกอบด้วย
- ชื่อ–สกุล ที่อยู่ หมู่บ้าน และเบอร์โทรศัพท์
- อสม.ผู้รับผิดชอบ
- ระดับน้ำตาล น้ำหนัก BMI และรอบเอว
- ความดันโลหิตและปัจจัยเสี่ยงร่วม
- เป้าหมายการปรับพฤติกรรมรายบุคคล
- วันที่ต้องติดตามและวันนัดตรวจซ้ำ
- ผลการติดตามและสถานะการส่งต่อ ใช้สีเขียว เหลือง ส้ม และแดง เพื่อให้เห็นระดับความเสี่ยงและผู้ขาดการติดตามได้ทันที
บัตรสุขภาพ “รู้เลข รู้เสี่ยง รู้เป้าหมาย”
มอบให้กลุ่มเป้าหมายทุกคน บันทึกข้อมูลสำคัญ ได้แก่
- ระดับน้ำตาลในเลือด
- น้ำหนักและรอบเอว
- เป้าหมายลดหวาน ลดน้ำหนัก หรือเพิ่มกิจกรรมทางกาย
- วันที่นัดตรวจครั้งต่อไป
- ชื่อและเบอร์ติดต่อ อสม.ผู้ดูแล
รายละเอียดงบประมาณ
-ค่าเอกสารสมุดบันทึกข้อมูลประจำตัวกลุ่มเสี่ยง จำนวน 30คน * เล่มละ 50 บาท = 1,500 บาท
1 มกราคม 2570 ถึง 28 กุมภาพันธ์ 2570มีทะเบียนกลุ่มเสี่ยงและผู้รับผิดชอบราย
1500 บาท -
อบรมเชิงปฏิบัติการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม
- เรียนรู้โรคเบาหวานและการแปลผลระดับน้ำตาล
- ฝึกอ่านฉลากโภชนาการและปริมาณน้ำตาล
- สาธิตจานอาหารสุขภาพและเมนูท้องถิ่น
- ฝึกกิจกรรมทางกายที่ทำได้ในชีวิตประจำวัน
- ฝึกตั้งเป้าหมาย
ตารางการอบรม
08.30 - 09.00น. ลงทะเบียน 09.00 - 12.00 น. เรียนรู้โรคเบาหวานและการแปลผลระดับน้ำตาล
ฝึกอ่านฉลากโภชนาการและปริมาณน้ำตาล 12.00 - 13.00 น. พักรับประทานอาหาร
13.00 - 14.00 น. สาธิตจานอาหารสุขภาพและเมนูท้องถิ่น 14.00 -15.00 น. ฝึกกิจกรรมทางกายที่ทำได้ในชีวิตประจำวัน และการตั้งเป้าหมาย
งบประมาณ - ค่าอาหารว่างและเครื่องดื่ม 35302 = 2,100 บาท - ค่าอาหารกลางวัน 100*30 = 3,000 บาท - ค่าตอบแทนวิทยากร จำนวน 5 ชั่วโมง * 600 บาท = 3,000 บาท
1 มีนาคม 2570 ถึง 31 มีนาคม 2570ผู้เข้าร่วมมีความรู้และสามารถวางแผนลดความเสี่ยงของตนเองได้
8100 บาท -
ปรแกรมติดตามต่อเนื่อง 3 เดือน
- อสม.ติดตามรายสัปดาห์หรือทุก 2 สัปดาห์ตามระดับความเสี่ยง
- เจ้าหน้าที่ทบทวนข้อมูลเดือนละครั้ง
- แก้ไขอุปสรรครายบุคคลและให้ครอบครัวมีส่วนร่วม
รายละเอียดงบประมาณ - ค่าอาหารว่างและเครื่องดื่ม 35*30 = 1,050 บาท * 3 ครั้ง = 3,150 บาท - ค่าวัสดุชุดตรวจน้ำตาลในเลือด ชุดละ 25 บาท * 360 ชิ้น = 9,000 บาท
* 1 ครั้ง/สัปดาห์ * 12 ครั้ง (3 เดือน) = 300 บาท/คน * 30 คน1 มีนาคม 2570 ถึง 30 มิถุนายน 2570กลุ่มเสี่ยงได้รับการติดตามต่อเนื่องและผู้ขาดนัดได้รับการติดตามกลับเข้าสู่ระบบ
12150 บาท
- มีฐานข้อมูลกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานที่ครบถ้วนและเป็นปัจจุบัน
- กลุ่มเสี่ยงทราบระดับน้ำตาล ปัจจัยเสี่ยง และเป้าหมายสุขภาพของตนเอง
- เจ้าหน้าที่และ อสม.ใช้เครื่องมือติดตามในแนวทางเดียวกัน
- ผู้มีผลตรวจผิดปกติได้รับการส่งต่ออย่างรวดเร็ว
