กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

ปัจจุบันประเทศไทยมีสัดส่วนประชากรผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้การดูแลสุขภาพและการป้องกันภาวะพึ่งพิงในผู้สูงอายุเป็นประเด็นสำคัญของระบบสุขภาพ โดยเฉพาะปัญหาด้านระบบกระดูกและข้อ ซึ่งโรคข้อเข่าเสื่อม (Osteoarthritis of Knee) เป็นภาวะที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุและส่งผลโดยตรงต่อความสามารถในการดำเนินชีวิตประจำวัน ผู้ที่มีภาวะข้อเข่าเสื่อมมักมีอาการปวดเข่า ข้อฝืดติดขัด เคลื่อนไหวลำบาก และมีกำลังกล้ามเนื้อรอบข้อเข่าลดลง เมื่อมีอาการมากขึ้นอาจทำให้ผู้สูงอายุหลีกเลี่ยงการเดินหรือการออกกำลังกาย ส่งผลให้สมรรถภาพทางกายลดลง เพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้ม การเกิดภาวะพึ่งพิง และการเข้าสู่ภาวะติดบ้านหรือติดเตียงในระยะยาว

สำหรับพื้นที่เทศบาลตำบลโคกชะงาย ข้อมูลสถานการณ์ผู้สูงอายุ ปี 2569 จากแผนงานผู้สูงอายุ ปีงบประมาณ 2570 ของกองทุนสุขภาพตำบลเทศบาลตำบลโคกชะงาย พบว่า มีผู้สูงอายุที่มีคะแนนประเมินความสามารถในการประกอบกิจวัตรประจำวัน (ADL) ต่ำกว่า 11 คะแนน จำนวน 48 คน ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีภาวะพึ่งพิงและจำเป็นต้องได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ยังพบผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุ เช่น การหกล้ม จำนวน 31 คน และมีผู้สูงอายุที่มีกิจกรรมทางกายเพียงพอตามเกณฑ์ 150 นาทีต่อสัปดาห์ เพียงร้อยละ 48.63 สะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นในการส่งเสริมการเคลื่อนไหว การฟื้นฟูสมรรถภาพ และการป้องกันปัญหาสุขภาพที่อาจนำไปสู่ภาวะพึ่งพิงในผู้สูงอายุ

ภาวะข้อเข่าเสื่อมในทางการแพทย์แผนไทยมีความสัมพันธ์กับกลุ่มอาการที่เรียกว่า “โรคลมจับโปงแห้งเข่า” ซึ่งเป็นปัญหาที่สามารถนำศาสตร์การแพทย์แผนไทยมาประยุกต์ใช้ในการดูแลและฟื้นฟูสุขภาพได้ โดยกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกได้จัดทำแนวทางการตรวจวินิจฉัยและรักษาภาวะข้อเข่าเสื่อมด้วยการแพทย์แผนไทย และมีแนวทางการให้หัตถการพอกเข่าด้วยยาสมุนไพรร่วมกับการนวดในกลุ่มผู้ป่วยโรคลมจับโปงแห้งเข่า (โรคข้อเข่าเสื่อม) สำหรับสถานบริการสาธารณสุขของรัฐ

ดังนั้น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโคกชะงาย จึงเห็นความสำคัญของการพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีอาการปวดเข่าและมีความเสี่ยงต่อภาวะข้อเข่าเสื่อม โดยนำองค์ความรู้และภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย โดยเฉพาะการพอกเข่าด้วยยาสมุนไพร มาใช้ร่วมกับการส่งเสริมการเคลื่อนไหวและการฟื้นฟูสมรรถภาพอย่างเหมาะสม เพื่อช่วยบรรเทาอาการปวด เพิ่มความสามารถในการเคลื่อนไหวและการทำกิจวัตรประจำวัน ตลอดจนลดปัจจัยเสี่ยงที่อาจนำไปสู่การหกล้มและภาวะพึ่งพิง

นอกจากนี้ โครงการยังมุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพของผู้สูงอายุ ผู้ดูแล อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และภาคีเครือข่ายในชุมชน ให้มีความรู้และทักษะในการดูแลสุขภาพข้อเข่าอย่างถูกต้อง รวมทั้งส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากสมุนไพรและภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างเหมาะสม เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถดูแลสุขภาพตนเองได้อย่างต่อเนื่อง ลดการพึ่งพาบริการสุขภาพที่ไม่จำเป็น และสนับสนุนเป้าหมายของแผนงานผู้สูงอายุของกองทุนสุขภาพตำบลเทศบาลตำบลโคกชะงาย ซึ่งให้ความสำคัญกับการพัฒนาศักยภาพ การฟื้นฟูสมรรถภาพ การจัดบริการเชิงรุก การใช้ภูมิปัญญาชุมชนและการแพทย์แผนไทย ตลอดจนการสร้างความเข้มแข็งของชุมชนในการดูแลผู้สูงอายุ

ด้วยเหตุผลดังกล่าว จึงจัดทำโครงการส่งเสริมสุขภาพและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะปวดข้อเข่าด้วยการแพทย์แผนไทย เพื่อให้ผู้สูงอายุได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม ปลอดภัย และต่อเนื่อง สามารถดำรงชีวิตประจำวันได้อย่างมีคุณภาพ ลดความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะพึ่งพิงและการติดบ้านติดเตียง และส่งเสริมให้เกิดระบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัว ชุมชน และหน่วยบริการสุขภาพอย่างยั่งยืน