กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

ยาเสพติดเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อบุคคล ครอบครัว ชุมชน เศรษฐกิจ และประเทศชาติปัจจุบันประเทศไทยยังมีผู้ใช้ยาและสารเสพติดจำนวนมาก โดยหลังผ่านการบำบัดรักษาในระบบสถานพยาบาล ยังมีโอกาสกลับไปใช้ซ้ำ เนื่องจากขาดการดูแลต่อเนื่องในชุมชน การแก้ไขปัญหาการใช้สารเสพติดจึงต้องอาศัยแนวทาง ที่เข้าใจพฤติกรรมและสภาพความเป็นจริงของผู้ใช้ยาและสารเสพติด มากกว่าการมุ่งเน้นการเลิกใช้เพียงอย่างเดียว

แนวคิด “การลดอันตรายจากการใช้สารเสพติด” (Harm Reduction) จึงเป็นมาตรการสำคัญที่มุ่ง ลดผลกระทบทางสุขภาพและสังคม แม้ผู้ใช้สารจะยังไม่สามารถเลิกใช้ได้ทั้งหมด โดยเน้นให้ผู้ใช้สารสามารถเข้าถึงบริการสุขภาพ การให้ความรู้ ความเข้าใจ และอุปกรณ์ที่ปลอดภัย การดูแลด้านสุขภาพจิต การคุ้มครองสิทธิ และการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน เพื่อให้สามารถลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ เช่น เอชไอวี (HIV) และไวรัสตับอักเสบซี (Hepatitis C) รวมถึงลดปัญหาความรุนแรง อาชญากรรมผลกระทบทางสุขภาพ การใช้ยาทำให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายและจิจใจในระยะยาวดังนี้ สุขภาพร่างกาย :การเสพยาเสพติด เช่น ยาบ้า,เฮโรอีน,หรือยาเสพติดประเภทอื่นๆสามารถทำลายระบบต่างๆ ของร่างกายเช่น ระบบหายใจ ,ระบบหัวใจ,ระบบตับ,และระบบภูมิคุ้มกัน ซึ่งอาจนำไปสู่โรคร้ายแรงหรืออาการเจ็บปวดเรื้อรัง สุขภาพจิต: การใช้สารเสพติดส่งผลต่อสมองและอารมณ์ อาจทำให้เกิดภาวะวิตกกังวล ซึมเศร้า หรือจิตเภท ซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นไม่สามารถควบคุมอารมณ์ หรือความคิดได้ และส่งผลกระทบต่อการเรียน การทำงาน ซึ่งเป็นปัญหาหลักทำให้สูญเสียรายได้ และจะนำไปสู่ปัญหาทางการเงิน ส่งผลให้ผู้เสพนั้นต้องใช้เงินจำนวนมากไปกับยาเสพติด หากยังใช้สารเสพติดแพร่หลายอาจทำให้เกิดค่าใช้จ่ายในการรักษาและการบำบัด รวมถึงการเสื่อมสภาพของสังคม ที่นี้จะเกิดผลกระทบต่อความปลอดภัย เพราะการใช้ยาเสพติดอาจทำให้บุคคลมีพฤติกรรมที่ไม่สมควร เช่น การขโมยของ การโจรกรรมหรือแม้แต่ความรุนแรง ซึ่งอาจจะร้ายแรงต่อคนในชุมชนถ้าหากยังไม่ ร่วมกันลดอันตรายจากการใช้สารเสพติด ซึ่งจะมีผลต่อการพัฒนาในสังคม

การขับเคลื่อนแนวทาง “การลดอันตรายจากการใช้สารเสพติด” (Harm Reduction) ในระดับชุมชนจึงมีความจำเป็น เพื่อเชื่อมโยงระบบการดูแลสุขภาพกับการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน หน่วยบริการสุขภาพ และกองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่นหรือพื้นที่ ในการจัดบริการที่เหมาะสมต่อกลุ่มผู้ใช้ยาและสารเสพติด สนับสนุนการฟื้นฟูสมรรถภาพทางกายและจิตใจ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และการสร้างโอกาสในการกลับคืนสู่สังคมอย่างปลอดภัย และยั่งยืน

สถานการณ์ผู้ใช้ยาและสารเสพติด ในพื้นที่เทศบาลตำบลกำแพงเมืองใหม่ มีจำนวน 66 คน อ้างอิงข้อมูล จากศูนย์ปฎิบัติการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด อำเภอละงู (ข้อมูล ณ วันที่ 1ตุลาคม 2568-มีนาคม2569) โดยแยกเป็นเพศชายทั้งหมด ช่วงอายุ18-25 ปี จำนวน 16 คน และช่วงอายุ25ปีขึ้นไป จำนวน 50 คน ซึ่งส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำสวน,รับจ้างทั่วไปและว่างงาน ในจำนวนผู้ใช้สารเสพติด 66 คนนี้ใช้สารเสพติดในรูปแบบสูบ,กินและสูดดม โดยจำแนกเป็นการเสพยาบ้าทั้งหมดและในจำนวนนี้ยังมีพฤติกรรมเสพยาบ้าร่วมกับยาไอซ์และกัญชาอีกด้วย

ยาเสพติดเป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงทั้งในระดับบุคคลและสังคม ซึ่งผลกระทบจากการใช้สารเสพติดสามารถแยกออกเป็นหลายด้านที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินชีวิตประจำวันดังนี้
1.ผลกระทบทางสุขภาพทางกายและจิตใจ การใช้สารเสพติดจะทำให้ระบบในร่างกายถูกทำลายเช่นระบบหายใจ,ระบบสมอง,ระบบหัวใจ,ระบบตับและระบบภูมิคุ้มกันซึ่งอาจนำไปสู่โรคร้ายหรืออาการเจ็บป่วยที่เรื้อรัง ทั้งนี้ผู้ที่ใช้อุปกรณ์เสพยาร่วมกันทำให้เกิดการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซี และการมีพฤติกรรมที่ไม่ป้องกันระหว่างการมีเพศสัมพันธ์จะก่อให้เกิดโรคHIVและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ตามมาอีกด้วย

2.ผลกระทบต่อการทำงานและการเรียน การใช้สารเสพติดทำให้สมองมีการทำงานไม่สมบูรณ์ส่งผลให้ ไม่สามารถคิดหรือจำสิ่งต่างๆได้ดี มักจะขาดพลังหรือความกระตือรือร้นในการทำงานหรือการเรียนส่งผลต่อประสิทธิภาพในการทำงานหรือผลการเรียน มีความเสี่ยงที่จะขาดงานหรือขาดเรียนสูง เนื่องจากผู้ใช้สารเสพติดมักมีสุขภาพแย่ลงหรือมีอาการติดยา

3.ผลกระทบต่อความสัมพันธ์ในครอบครัว การใช้สารเสพติดสามารถทำให้เกิดความเครียดในครอบครัวเช่น ทะเลาะกัน,ทำร้ายร่างกายและความกังวลของสมาชิกในครอบครัวเกี่ยวกับพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงของผู้ใช้ยาเสพติด

4.ผลกระทบทางเศรษฐกิจ การใช้สารเสพติดอาจสูญเสียงานหรือไม่สามารถทำงานได้เต็มที่ ทำให้รายได้ไม่เพียงพอ ซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาทางการเงิน ผู้ใช้สารเสพติดต้องใช้เงินจำนวนมากไปกับยาเสพติดแทนที่จะใช้จ่ายในสิ่งที่จำเป็นอื่นๆ

5.ผลกระทบต่อความปลอดภัย การใช้สารเสพติดก่อให้เกิดการกระทำความผิดและอาชญากรรมเช่น การขโมยของ,การโจรกรรมหรือแม้แต่ความรุนแรงและผู้ใช้สารเสพติดมักขาดสติปัญญาหรือการตัดสินใจที่ดี ซึ่งอาจนำไปสู่การเกิดอุบัติเหตุได้

6.ผลกระทบต่อการพัฒนาในสังคม การแพร่หลายของยาเสพติดในสังคมอาจส่งผลให้เกิดปัญหาทางสังคมที่รุนแรง เช่นการเพิ่มขึ้นของการติดยาเสพติดในหมู่วัยรุ่น,การลดคุณภาพชีวิตของประชาชนและการเพิ่มภาระงานในระบบสาธารณสุขและการบังคับใช้กฎหมาย

ดังนั้นศูนย์ลดอันตรายจากยาเสพติดจังหวัดสตูลได้ตระหนักถึงปัญหาดังกล่าว และได้เล็งเห็นถึงความสำคัญต่อผลกระทบในชุมชนที่จะเกิดขึ้นจากการใช้สารเสพติด จึงได้จัดทำโครงการนี้ขึ้นมา เพื่อเป็นการลดอันตรายจากการใช้สารเสพติด ในเขตเทศบาลตำบลกำแพงเมืองใหม่