โครงการหญิงตั้งครรภ์สุขภาพดี ลูกเกิดรอด แม่ปลอดภัย
-
นายสามัน ดอเลาะ
การตั้งครรภ์เป็นช่วงเวลาสำคัญต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการของทารกในครรภ์ หญิงตั้งครรภ์จึงจำเป็นต้องได้รับสารอาหารอย่างเพียงพอและเหมาะสม ทั้งโปรตีน ธาตุเหล็ก โฟเลต แคลเซียม ไอโอดีน และสารอาหารที่จำเป็นอื่น ๆ ตลอดจนได้รับการดูแลสุขภาพอย่างต่อเนื่องตามอายุครรภ์ การฝากครรภ์ตามเกณฑ์ การรับประทานยาเสริมตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์ และการติดตามผลตรวจเลือด ล้วนมีความสำคัญต่อการป้องกันภาวะแทรกซ้อนของมารดาและทารก
จากข้อมูลหญิงตั้งครรภ์ในตำบลตะบิ้ง ปีงบประมาณ 2569 พบว่ามีหญิงตั้งครรภ์ทั้งหมด 64 คน ได้รับการฝากครรภ์ครั้งแรกก่อนหรือเท่ากับ 12 สัปดาห์ จำนวน 56 คน (87.50%) และได้รับการดูแลก่อนคลอด 5 ครั้งตามเกณฑ์ จำนวน 54 คน (84.38%) นอกจากนี้ พบหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะซีดจำนวน 35 คน (54.69%) ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับการบริโภคอาหารที่มีธาตุเหล็กและโฟเลต การรับประทานยาเสริมอย่างสม่ำเสมอ และการติดตามผลตรวจเลือดตามแนวทางการฝากครรภ์
ในส่วนของการรับบริการ พบหญิงตั้งครรภ์ที่มารับบริการในหน่วยบริการทั้งหมด 134 คน และได้รับยาเม็ดที่มีส่วนประกอบของไอโอดีนจำนวน 134 คน ขณะที่มีเด็กเกิดในช่วงเวลาที่กำหนดจำนวน 57 คน และมีเด็กแรกเกิดน้ำหนักน้อยกว่า 2,500 กรัม จำนวน 5 คน หรือประมาณร้อยละ 8.77 ของเด็กเกิดทั้งหมด ข้อมูลดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการส่งเสริมโภชนาการ การติดตามน้ำหนักที่เพิ่มขึ้นระหว่างตั้งครรภ์ และการดูแลสุขภาพมารดาและทารกอย่างต่อเนื่อง
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตะบิ้งจึงจัดทำโครงการนี้ขึ้น เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์และผู้ดูแลมีความรู้และทักษะในการเลือกบริโภคอาหารที่เหมาะสม การป้องกันภาวะโลหิตจาง การดูแลสุขภาพในแต่ละไตรมาส การเตรียมตัวคลอด การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และการดูแลทารกแรกเกิด โดยใช้กระบวนการอบรมให้ความรู้ควบคู่กับกิจกรรมประเมินสุขภาพและการวางแผนติดตามรายบุคคล เพื่อสนับสนุนให้หญิงตั้งครรภ์ได้รับการดูแลอย่างมีคุณภาพและลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนที่ป้องกันได้
-
เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์มีความรู้เกี่ยวกับการรับประทานอาหารครบ 5 หมู่และการเลือกอาหารที่หลากหลายเหมาะสมกับการตั้งครรภ์
-
เพื่อส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับสารอาหารที่จำเป็น ได้แก่ โปรตีน ธาตุเหล็ก โฟเลต แคลเซียม และไอโอดีน รวมถึงการรับประทานยาเสริมตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์
-
เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์สามารถดูแลสุขภาพตนเองในแต่ละไตรมาสและเข้ารับบริการฝากครรภ์ตามนัด
-
เพื่อส่งเสริมการประเมินภาวะโภชนาการและติดตามน้ำหนักที่เพิ่มขึ้นระหว่างตั้งครรภ์ รวมถึงผลตรวจเลือดและภาวะโลหิตจาง
-
เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์และผู้ดูแลมีความรู้เกี่ยวกับการเตรียมตัวคลอด การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และการดูแลทารกแรกเกิดอย่างเหมาะสม
กลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมกิจกรรมจำนวน 72 คน ประกอบด้วย
1. หญิงตั้งครรภ์ จำนวน 40 คน
2. สามีหรือผู้ดูแลหญฺิงตั้งครรภ์ จำนวน 20 คน
3. อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จำนวน 12 คน
- กิจกรรม แสดงขั้นตอนการทำกิจกรรมและกระบวนการดำเนินงาน เขียนให้ละเอียดว่าจะทำอะไร อย่างไร จึงจะสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ เขียนให้เห็นลำดับเป็นขั้นเป็นตอน
- งบประมาณ ในแต่ละกิจกรรม ขอให้จำแนกรายการค่าใช้จ่ายต่างๆ โดยละเอียด
-
อบรมเชิงปฏิบัติการ
- อบรมเรื่องโภชนาการหญิงตั้งครรภ์ การป้องกันภาวะโลหิตจาง และการใช้ยาเสริมอย่างเหมาะสม
- อบรมเรื่องการดูแลสุขภาพในแต่ละไตรมาส การฝากครรภ์ และการสังเกตอาการอันตราย
- อบรมเรื่องการเตรียมตัวคลอด การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และการดูแลทารกแรกเกิด
- จัดกิจกรรมฝึกจัดเมนูอาหารที่เหมาะสมกับหญิงตั้งครรภ์
- ชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง และประเมินน้ำหนักที่เพิ่มขึ้นระหว่างตั้งครรภ์ตามอายุครรภ์
- ทบทวนสมุดฝากครรภ์และติดตามผลตรวจเลือดตามแนวทางการฝากครรภ์
- ประเมินความรู้ก่อน-หลังอบรมและความพึงพอใจ
งบประมาณที่ใช้ในการอบรม
ค่าอาหารและเครื่องดื่ม 1 มื้อ จำนวน 72 คนๆละ 80 บาท เป็นเงิน 5,760 บาท
ค่าอาหารว่างพร้อมเครื่องดื่ม 2 มื้อ จำนวน 72 คนๆละ 35 บาท เป็นเงิน 5,040 บาท
ค่าป้ายไวนิลโครงการ ขนาด 1.5 x 3.0 เมตร เป็นเงิน 1,350 บาท
คู่มือโรงเรียนพ่อแม่ จำนวน 72 ชุดๆละ 60 บาท เป็นเงิน 4,320 บาท
คู่มือการปฎิบัติตัวหลังคลอด จำนวน 72 ชุดๆละ 60 บาท เป็นเงิน 4,320 บาท
ค่าสัมนาคุณวิทยากร 1 ท่าน 6 ชั่วโมงๆละ 600 บาท 1 วัน เป็นเงิน 3,600 บาท
ค่าชุดสื่อให้ความรู้ (X-Stand) เป็นเงิน 4,800 บาท
ค่าวัสดุเอกสารและแบบทดสอบ เป็นเงิน 810 บาท
ถึง30000 บาท
ขั้นเตรียมการ • วิเคราะห์ข้อมูลหญิงตั้งครรภ์ การฝากครรภ์ ภาวะโลหิตจาง และข้อมูลทารกแรกเกิดในพื้นที่ • จัดทำโครงการเพื่อขออนุมัติและกำหนดแผนการดำเนินงาน • ประสานวิทยากรและผู้เกี่ยวข้อง • ประชาสัมพันธ์และเชิญกลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมโครงการ • เตรียมเอกสาร แบบทดสอบ แบบประเมิน และอุปกรณ์สำหรับกิจกรรม
ขั้นดำเนินการ • ลงทะเบียนและประเมินความรู้ก่อนอบรม • อบรมเรื่องโภชนาการหญิงตั้งครรภ์ การป้องกันภาวะโลหิตจาง และการใช้ยาเสริมอย่างเหมาะสม • อบรมเรื่องการดูแลสุขภาพในแต่ละไตรมาส การฝากครรภ์ และการสังเกตอาการอันตราย • อบรมเรื่องการเตรียมตัวคลอด การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และการดูแลทารกแรกเกิด • จัดกิจกรรมฝึกจัดเมนูอาหารที่เหมาะสมกับหญิงตั้งครรภ์ • ชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง และประเมินน้ำหนักที่เพิ่มขึ้นระหว่างตั้งครรภ์ตามอายุครรภ์ • ทบทวนสมุดฝากครรภ์และติดตามผลตรวจเลือดตามแนวทางการฝากครรภ์ • ประเมินความรู้หลังอบรมและความพึงพอใจ
ขั้นติดตามและประเมินผล • บันทึกผลการเข้าร่วมและผลการประเมินความรู้ • จัดทำทะเบียนหญิงตั้งครรภ์ที่ต้องติดตามภาวะซีด น้ำหนัก และการฝากครรภ์ • ให้คำแนะนำรายบุคคลและประสานส่งต่อเมื่อพบความผิดปกติ • ติดตามการรับประทานยาเสริมและการมาตรวจตามนัด • สรุปผลการดำเนินงานและจัดทำรายงานเสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- หญิงตั้งครรภ์ ผู้ดูแล และอสม.มีความรู้เกี่ยวกับโภชนาการที่เหมาะสมและสามารถเลือกอาหารที่มีสารอาหารจำเป็นได้
- หญิงตั้งครรภ์มีความเข้าใจเกี่ยวกับการรับประทานยาเสริมธาตุเหล็ก โฟเลต และไอโอดีนตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์
- หญิงตั้งครรภ์ได้รับการประเมินภาวะโภชนาการและได้รับคำแนะนำเกี่ยวกับน้ำหนักที่เพิ่มขึ้นระหว่างตั้งครรภ์อย่างเหมาะสม
- หญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะซีดได้รับการติดตามและดูแลอย่างต่อเนื่อง
- หญิงตั้งครรภ์และครอบครัวมีความพร้อมในการคลอด การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และการดูแลทารกแรกเกิด
- หน่วยบริการและอสม.มีระบบติดตามหญิงตั้งครรภ์กลุ่มเสี่ยงที่เป็นระบบมากขึ้น และสามารถนำข้อมูลไปวางแผนพัฒนางานอนามัยแม่และเด็กในพื้นที่ได้
