โครงการ “ตัดวงจรยุงลาย ควบคุมไว หยุดภัยไข้เลือดออก” ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570
-
นางสาวนาซือเราะห์ แลแงแน
-
นายนิรูสลาน แวนามะกัน
-
โรคไข้เลือดออกเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ ซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนและระบบบริการสาธารณสุข โดยมียุงลายเป็นพาหะนำโรค การแพร่ระบาดของโรคมีความสัมพันธ์กับสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเพาะพันธุ์ยุงลาย โดยเฉพาะภาชนะที่มีน้ำขังภายในบ้านและบริเวณชุมชน การป้องกันและควบคุมโรคอย่างมีประสิทธิภาพจึงจำเป็นต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง ครอบคลุมทั้งการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย การเฝ้าระวังโรค การแจ้งเตือน และการตอบสนองต่อสถานการณ์อย่างรวดเร็ว จากข้อมูลสถานการณ์โรคไข้เลือดออกในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านลาไม ซึ่งครอบคลุม 3 หมู่บ้าน มีประชากรรวม 4,536 คน พบผู้ป่วยโรคไข้เลือดออกในปี 2567 จำนวน 5 ราย ปี 2568 จำนวน 8 ราย และปี 2569 จำนวน 7 ราย แสดงให้เห็นว่ายังคงพบผู้ป่วยโรคไข้เลือดออกอย่างต่อเนื่องในพื้นที่ แม้ว่าจำนวนผู้ป่วยในปี 2569 จะลดลงจากปีก่อนหน้า แต่ยังจำเป็นต้องดำเนินมาตรการป้องกันและควบคุมโรคอย่างเข้มข้นและต่อเนื่อง เพื่อจำกัดโอกาสการแพร่กระจายของโรคในชุมชน นอกจากนี้ ผลการสำรวจลูกน้ำยุงลายในพื้นที่ตัวอย่าง จำนวน 50 หลังคาเรือน พบบ้านที่มีลูกน้ำยุงลาย 20 หลัง คิดเป็นค่า House Index (HI) ร้อยละ 40 และจากภาชนะที่สำรวจ 30 ใบ พบลูกน้ำยุงลาย 16 ใบ คิดเป็นค่า Container Index (CI) ร้อยละ 53.33 ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นในการเร่งรัดกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายในระดับครัวเรือนและชุมชน ควบคู่กับการติดตามประเมินผลอย่างเป็นระบบ ทั้งนี้ อสม. ในพื้นที่มีความครอบคลุมการสำรวจครัวเรือนตามข้อมูลที่รายงานร้อยละ 95 ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนมาตรการป้องกันและควบคุมโรคในชุมชน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านลาไมจึงจัดทำโครงการ “ตัดวงจรยุงลาย ควบคุมไว หยุดภัยไข้เลือดออก” ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 โดยมุ่งเน้นการส่งเสริมความรู้และทักษะในการป้องกันโรคแก่ประชาชน การสำรวจและกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายอย่างต่อเนื่อง การพัฒนาระบบเฝ้าระวังและแจ้งเตือนเมื่อพบผู้ป่วยสงสัย ตลอดจนการประสานความร่วมมือระหว่างเจ้าหน้าที่สาธารณสุข อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ผู้นำชุมชน และประชาชน เพื่อให้สามารถดำเนินมาตรการควบคุมโรคได้อย่างรวดเร็วและเหมาะสมตามแนวทางวิชาการ ดังนั้น เพื่อให้การป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกในพื้นที่เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม จึงกำหนดกลุ่มเป้าหมายประชาชนและภาคีเครือข่าย ครอบคลุม 3 หมู่บ้าน คาดว่าจะช่วยเพิ่มความรู้และการมีส่วนร่วมของประชาชน ลดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย พัฒนาประสิทธิภาพการเฝ้าระวังและตอบสนองต่อโรค และสนับสนุนให้ชุมชนสามารถป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยื
-
1. เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้ ความเข้าใจ และทักษะในการป้องกันโรคไข้เลือดออกอย่างถูกต้อง
- เพื่อส่งเสริมการสำรวจและกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายอย่างสม่ำเสมอในครัวเรือนและชุมชน
-
2. เพื่อส่งเสริมการสำรวจและกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายอย่างสม่ำเสมอในครัวเรือนและชุมชน
-
3. เพื่อพัฒนาการมีส่วนร่วมของ อสม. แกนนำชุมชน และประชาชนในการเฝ้าระวัง แจ้งเตือน และควบคุมโรคไข้เลือดออก
-
4. เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการประสานงานและการตอบโต้เมื่อพบผู้ป่วยสงสัยหรือเกิดการระบาดของโรคในพื้นที่อย่างรวดเร็วตามแนวทางที่กำหนด
-
ประชาชน อสม. และแกนนำชุมชนในพื้นที่รับผิดชอบ จำนวน 3 หมู่บ้าน รวมทั้งสิ้น 120 คน
- กิจกรรม แสดงขั้นตอนการทำกิจกรรมและกระบวนการดำเนินงาน เขียนให้ละเอียดว่าจะทำอะไร อย่างไร จึงจะสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ เขียนให้เห็นลำดับเป็นขั้นเป็นตอน
- งบประมาณ ในแต่ละกิจกรรม ขอให้จำแนกรายการค่าใช้จ่ายต่างๆ โดยละเอียด
-
กิจกรรมที่ 1 อบรมให้ความรู้ และสร้างทักษะป้องกันโรค
• ให้ความรู้เกี่ยวกับสาเหตุ การติดต่อ อาการเตือน และการป้องกันโรคไข้เลือดออก • สาธิตวิธีสำรวจ และกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย • ให้ความรู้เรื่องการปิดฝาภาชนะเก็บน้ำ การเปลี่ยนน้ำ และการจัดการสิ่งแวดล้อม • แนะนำให้ประชาชนรีบไปพบเจ้าหน้าที่สาธารณสุขเมื่อมีไข้ หรือมีอาการสงสัย โดยเฉพาะอาการเตือนที่อาจบ่งชี้ภาวะรุนแรง - ค่าอาหารกลางวัน 60 คน x 50 x 1 มือ x 2 รุ่น เป็นเงิน 6,000 บาท - ค่าอาหารว่าง/เครื่องดื่ม 60 คน x 30 บาท x 2 มื้อ x 2 รุ่น เป็นเงิน 7,200 บาท - ค่าวิทยากร 6 ชม.ๆละ 600 บาท x 2 รุ่น เป็นเงิน 7,200 บาท - ค่าไนิล 1x3 เมตร เป็นเงิน 840 บาท
22 เมษายน 2570 ถึง 22 เมษายน 2570ผลผลิต (Output) 1.ประชาชนและเครือข่ายเข้าร่วมกิจกรรมรวม 150 คน 2.มีช่องทางแจ้งเตือนและแนวทางประสานทีมควบคุมโรค ผลลัพธ์ (Outcome)
1.ผู้เข้าร่วมอย่างน้อยร้อยละ 80 มีคะแนนความรู้หลังอบรมสูงขึ้นหรือผ่านเกณฑ์ที่กำหนด 2.ผู้ป่วยสงสัยได้รับการประสานส่งต่อ และพื้นที่เสี่ยงได้รับการตอบสนองตามแนวทางที่กำหนด21240 บาท
งบประมาณโครงการนี้สามารถถัวเฉลี่ยได้ทุกกิจกรรม
- ประชาชนในพื้นที่ 3 หมู่บ้าน มีความรู้และทักษะในการป้องกันโรคไข้เลือดออก สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในครัวเรือนได้อย่างถูกต้อง
- ครัวเรือนและชุมชนมีการสำรวจและกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายอย่างต่อเนื่อง ลดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการแพร่พันธุ์ของยุงพาหะ
- อสม. แกนนำชุมชน และภาคีเครือข่ายมีบทบาทในการเฝ้าระวัง แจ้งเตือน และประสานงานด้านการควบคุมโรคอย่างชัดเจน
- เมื่อพบผู้ป่วยสงสัยหรือสถานการณ์เสี่ยง มีการประสานงานและดำเนินมาตรการควบคุมโรคอย่างรวดเร็วตามแนวทางวิชาการ
- ชุมชนมีส่วนร่วมในการป้องกันโรคไข้เลือดออกอย่างเป็นรูปธรรม และมีข้อมูลสำหรับติดตามประเมินผลและวางแผนดำเนินงานในปีต่อไป
