โครงการส่งเสริมคุณภาพชีวิตและสุขภาวะทางจิตวิญญาณผู้ป่วยภาวะพึ่งพิง (LTC) และครอบครัว ด้วยวิถีอิสลาม ตำบลแหลมโพธิ์ พ.ศ. 2570
-
ร้อยละของผู้ดูแลที่มีความรู้ความเข้าใจ ในการส่งเสริมให้ผู้ป่วยหรือผู้สูงวัยปฏิบัติศาสนกิจตามแนวทางอิสลาม16.67
-
ร้อยละของผู้ป่วยภาวะพึ่งพิงที่ปฏิบัติศาสนกิจประจำวัน(ละหมาด)ตามหลักศาสนาอิสลาม13.64
การดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะพึ่งพิงระยะยาว (Long-Term Care: LTC) ซึ่งเป็นผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดบ้าน ติดเตียง หรือผู้ป่วยโรคเรื้อรัง มักมุ่งเน้นเฉพาะการดูแลทางกายวิภาคและการรักษาทางการแพทย์เป็นหลัก อย่างไรก็ตาม มิติทางจิตใจและจิตวิญญาณ (Spiritual Health) โดยเฉพาะในบริบทวิถีมุสลิม ถือเป็นหัวใจสำคัญที่มีผลต่อคุณภาพชีวิต ความเจ็บป่วยในทัศนะของศาสนาอิสลามมิใช่เพียงความเสื่อมถอยทางร่างกาย แต่คือบททดสอบ (บะลาฮ์) จากพระผู้เป็นเจ้า (อัลลอฮ์) และเป็นโอกาสในการลบล้างความผิดบาป ตลอดจนการยกระดับจิตใจ
ในทางปฏิบัติ ผู้ป่วย LTC มักประสบปัญหาความวิตกกังวล ความรู้สึกเป็นภาระ และข้อจำกัดในการปฏิบัติศาสนกิจ (เช่น การตอยัมมุม/การละหมาดขณะนอนป่วย) ขณะเดียวกัน ผู้ดูแลหลัก (Caregiver) มักเกิดภาวะเหนื่อยล้าทางอารมณ์และจิตใจ (Burnout) การนำหลักศาสนาอิสลามเข้ามาบูรณาการร่วมกับการบริบาลทางสุขภาพทั้งเรื่องความซอบัร (ความอดทน), ความตะวักกัล (การไว้วางใจในพระเจ้า), การทำความสะอาดร่างกาย (เฏาะฮาระฮ์) สำหรับผู้ป่วย และบทบาทของญาติในฐานะผู้แสวงหาผลบุญ จะช่วยเสริมสร้างกำลังใจ สร้างความผ่อนคลาย และยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและผู้ดูแลอย่างยั่งยืนและมีศักดิ์ศรี
จากการสำรวจของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแหลมโพธิ์ พบว่ามีผู้ป่วยภาวะพึ่งพิง จำนวน 22 ราย เข้าเกณฑ์อายุต้องปฏิบัติศาสนกิจ จำนวน 21 ราย สามารถปฏิบัติศาสนกิจได้เอง 3 ราย คิดเป็นร้อยละ 16.67 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแหลมโพธิ์ ได้เล็งเห็นถึงประโยชน์ที่ผู้ป่วย และผู้ดูแลจะได้รับ จึงได้จัดทำโครงการนี้ขึ้น
-
เพื่อเพิ่มผู้ดูแลที่มีความรู้ความเข้าใจ ในการส่งเสริมให้ผู้ป่วยหรือผู้สูงวัยปฏิบัติศาสนกิจตามแนวทางอิสลาม80
-
เพื่อเพิ่มผู้ป่วยภาวะพึ่งพิงที่ปฏิบัติศาสนกิจประจำวัน(ละหมาด)ตามหลักศาสนาอิสลาม50
-
กลุ่มผู้สูงอายุและผู้ป่วยระยะพึ่งพิง18
-
ผู้ดูแลหลัก22
-
อสม.33
-
CG4
-
จนท.รพ.สต.2
- กิจกรรม แสดงขั้นตอนการทำกิจกรรมและกระบวนการดำเนินงาน เขียนให้ละเอียดว่าจะทำอะไร อย่างไร จึงจะสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ เขียนให้เห็นลำดับเป็นขั้นเป็นตอน
- งบประมาณ ในแต่ละกิจกรรม ขอให้จำแนกรายการค่าใช้จ่ายต่างๆ โดยละเอียด
-
ระยะที่ 1: การเตรียมการและสร้างความร่วมมือ
• จัดตั้งทีมทำงานร่วม (หมอ/พยาบาล LTC + ผู้ดูแล + อิหม่าม/ผู้นำศาสนาในชุมชน) • สำรวจข้อมูล จัดทำฐานข้อมูลความต้องการด้านจิตวิญญาณของผู้ป่วย LTC แต่ละราย
-ค่าอาหารว่างและเครื่องดื่ม 15 คน x 1 มื้อ x 30 บาท เป็นเงิน 450 บาท3 พฤศจิกายน 2569 ถึง 31 มีนาคม 25701.ข้อมูลพื้นฐานของผู้ป่วยแต่ละรายเพื่อใช้ในการวางแผนการดูแล
450 บาท -
อบรมเชิงปฏิบัติการ การบริบาลผู้ป่วย LTC ตามวิถีอิสลาม (สำหรับ Caregiver และ อสม./CG)
ให้ความรู้ในหัวข้อ
1. การทำความสะอาดร่างกายผู้ป่วย (การอาบน้ำยกฮะดัษ / การทำตอยัมมุม/ใช้ฝุ่นดินบนกระจกหรือกระดาษชำระ)
2. วิธีการจัดท่าทางและการละหมาดสำหรับผู้ป่วยตามข้อผ่อนผัน (รุคเศาะฮ์) เช่น นอนละหมาด หรือใช้ขยับสายตา/หัวใจ
3. โภชนาการฮาลาลและตอยยิบ (ดีต่อสุขภาพ) สำหรับผู้ป่วยติดเตียง
4. การจัดการอารมณ์ผู้ดูแลด้วยหลัก ซอบัร (อดทน) และ ริฎอ (ยอมรับด้วยใจยินดี)
5. Pre-post test
-ค่าอาหารว่างและเครื่องดื่ม 61 คน x 2 มื้อ x 30 บาท เป็นเงิน 3,660 บาท
(อสม.33 คน,ผู้ดูแล 22 คน,CG 4 คน,รพ.สต 2 คน)
-ค่าอาหารกลางวัน 61 คน x 1 มื้อ x 60 บาท เป็นเงิน 3,660 บาท
-ค่าสมนาคุณวิทยากร 3 คน x 2 ชม. x 600 บาท เป็นเงิน 3,600 บาท
-ค่าไวนิลประชาสัมพันธ์ ขนาด1 x 2 เมตร ตรม.ละ 250 บาท x 1 ผืน เป็นเงิน 500 บาท3 พฤศจิกายน 2569 ถึง 30 กันยายน 25701.ผู้ดูแลมีความเข้าใจในการอำนวยความสะดวกเรื่องการทำศาสนกิจของผู้ป่วยอย่างถูกต้อง
11420 บาท -
โครงการ เยี่ยมไข้ ได้บุญ เยียวยาใจ (Home Spiritual Care Visits)ในกลุ่มผู้ป่วยLTC
1.ทีมเยียวยาจิตใจ (พยาบาล + ผู้นำศาสนา/โต๊ะครู/ผู้รู้ศาสนาชาย-หญิง)และเครือข่าย ลงเยี่ยมบ้านผู้ป่วย LTC เดือนละ 1-2 ครั้ง
2.สอนการอ่านอัลกุรอาน (บทซูเราะฮ์ยาสีน หรืออายะฮ์ ชิฟาอ์ - อายะฮ์ยารักษาโรค) และการทำซิกรุลลอฮ์ (การรำลึกถึงพระเจ้า) เพื่อสร้างความสงบทางจิตใจ
3.การมอบชุด กล่องสุขใจวิถีมุสลิม (เช่น ชุดตอยัมมุม, ผ้าละหมาด/หมวกละหมาด, หนังสือดุอาอ์ผู้ป่วย, ลำโพงเล่นเสียงอัลกุรอาน/ดุอาอ์ ,กระบอกฉีดน้ำสำหรับทำน้ำ ละหมาด)
-ค่าชุดกล่องสุขใจวิถีมุสลิม 18 คน x 1 ชุด x 500 บาท เป็นเงิน 9,000 บาท
-ค่าอาหารว่างและเครื่องดื่มทีมเยียวยาจิตใจและเครือข่ายที่ลงเยี่ยมบ้าน 15 คน x 1 มื้อ x 30 บาท x 2 วัน เป็นเงิน 900 บาท3 พฤศจิกายน 2569 ถึง 30 กันยายน 25701.ผู้ป่วย LTC มีคุณภาพชีวิตและความสุขทางจิตวิญญาณ
9900 บาท -
สร้างแรงใจผู้ดูแล สานสัมพันธ์ ร่วมนับผลบุญ (Caregiver Support Group)
1.กิจกรรมกลุ่มแลกเปลี่ยนเรียนรู้สำหรับญาติ/ผู้ดูแล จำนวน 30 คน เพื่อผ่อนคลายความเครียด
2.การบรรยายให้ความรู้ศาสนาในหัวข้อ คุณค่าและความโปรดปรานของการดูแลผู้ป่วยในครอบครัว
-ค่าตอบแทนวิทยากร 1 คน x 2 ชม. x 600 บาท เป็นเงิน 1,200 บาท
-ค่าอาหารว่างและเครื่องดื่ม 61 คน x 1 มื้อ x 30 บาท เป็นเงิน 1,830 บาท3 พฤศจิกายน 2569 ถึง 30 กันยายน 25701.ผู้ดูแลหลักมีระดับความเครียดลดลง
3030 บาท -
ติดตามและประเมินผล
1.ประเมินสภาวะทางจิตใจ สุขภาวะทางศาสนกิจ และความพึงพอใจของผู้ป่วยและผู้ดูแล
2.สรุปผลและถอดบทเรียนเพื่อพัฒนาเป็นแนวปฏิบัติประจำชุมชน (SOP)
-ค่าอาหารว่างและเครื่องดื่ม 15 คน x 1 มื้อ x 30 บาท เป็นเงิน 450 บาท1 กรกฎาคม 2570 ถึง 30 กันยายน 2570แนวทางปฏิบัติประจำชุมชน
450 บาท
- ด้านผู้ป่วย: มีจิตใจที่สงบ ไม่รู้สึกโดดเดี่ยว สามารถปฏิบัติศาสนกิจได้ตามศักยภาพ เกิดความพึงพอใจในชีวิตแม้ในภาวะพึ่งพิง
- ด้านผู้ดูแล/ครอบครัว: ลดภาวะความเครียดและแรงกดดัน มีทักษะและความเข้าใจที่ถูกต้องในการดูแลผู้ป่วยทั้งทางกายและทางศาสนา
- ด้านชุมชนและระบบสุขภาพ: เกิดเครือข่ายบูรณาการระหว่าง ศาสนา-สาธารณสุข-ชุมชน ที่เข้มแข็ง สะท้อนบริบทสังคมพหุวัฒนธรรมและวิถีท้องถิ่นอย่างเป็นรูปธรรม
