กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

หลักการและเหตุผล
โรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตของประชาชนในระยะยาว โดยเฉพาะในกลุ่มประชาชนที่มีพฤติกรรมหรือปัจจัยเสี่ยง เช่น การรับประทานอาหารหวาน มัน เค็มเป็นประจำ การมีกิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ ภาวะน้ำหนักเกินหรืออ้วน การสูบบุหรี่ การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ รวมถึงผู้ที่มีประวัติบุคคลในครอบครัวป่วยด้วยโรคเบาหวานหรือโรคความดันโลหิตสูง ปัจจัยดังกล่าวล้วนมีส่วนเพิ่มโอกาสเกิดโรคและภาวะแทรกซ้อนในอนาคต ปัญหาสำคัญของโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง คือ ผู้ที่มีความผิดปกติในระยะแรกบางรายอาจยังไม่มีอาการที่ชัดเจน ทำให้ไม่ทราบว่าตนเองอยู่ในภาวะเสี่ยงหรือมีค่าระดับน้ำตาลในเลือดและความดันโลหิตผิดปกติ หากไม่ได้รับการคัดกรองและเข้าสู่กระบวนการดูแลตั้งแต่ระยะเริ่มต้น อาจทำให้โรคดำเนินต่อไปและเพิ่มโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนที่ส่งผลต่อการดำเนินชีวิต การประกอบอาชีพ และภาระด้านสุขภาพของครอบครัว ดังนั้น การคัดกรองสุขภาพเชิงรุกจึงเป็นแนวทางสำคัญในการค้นหาประชาชนที่มีพฤติกรรมเสี่ยง กลุ่มเสี่ยง และผู้ที่มีผลคัดกรองผิดปกติ เพื่อให้บุคคลเหล่านี้ได้รับรู้สถานะสุขภาพของตนเองอย่างรวดเร็ว ได้รับคำแนะนำในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ และในกรณีที่พบค่าผิดปกติสามารถประสานส่งต่อเข้าสู่ระบบบริการสุขภาพเพื่อรับการตรวจประเมินเพิ่มเติมได้อย่างเหมาะสม ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสในการป้องกันหรือชะลอการเกิดโรค รวมถึงลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว การสร้างความรู้ควบคู่กับการคัดกรองเป็นอีกส่วนหนึ่งที่มีความสำคัญ เนื่องจากการทราบค่าความดันโลหิตหรือระดับน้ำตาลเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากประชาชนยังขาดความเข้าใจเกี่ยวกับสาเหตุ ปัจจัยเสี่ยง อาการเตือน การป้องกัน และการดูแลตนเอง การให้ความรู้ก่อนการคัดกรองจึงช่วยให้ประชาชนสามารถเชื่อมโยงผลการตรวจสุขภาพกับพฤติกรรมของตนเอง และนำข้อมูลที่ได้รับไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น การเลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสม การเพิ่มกิจกรรมทางกาย การควบคุมน้ำหนัก การลดพฤติกรรมเสี่ยง และการติดตามสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมีบทบาทสำคัญในการดูแลสุขภาพประชาชนระดับชุมชน เนื่องจากมีความใกล้ชิดกับประชาชนและสามารถเข้าถึงครัวเรือนได้โดยตรง จึงสามารถช่วยประชาสัมพันธ์ ค้นหากลุ่มเป้าหมาย กระตุ้นให้ประชาชนเข้ารับการคัดกรอง ติดตามกลุ่มเสี่ยง และประสานผู้ที่มีผลคัดกรองผิดปกติให้เข้าสู่ระบบบริการสุขภาพได้อย่างต่อเนื่อง การดำเนินงานของชมรม อสม. ในลักษณะเชิงรุกจึงเป็นกลไกสำคัญที่จะช่วยให้ประชาชนเข้าถึงบริการด้านการป้องกันโรคได้มากขึ้น ชมรมอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านรพ.สต.ท่าธง จึงได้จัดทำ โครงการ อสม.เชิงรุก คัดกรองเร็ว รู้ทันโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง ขึ้น โดยมีกลุ่มเป้าหมายเป็นประชาชนอายุ 35 ปีขึ้นไปที่มีพฤติกรรมหรือปัจจัยเสี่ยง จำนวน 600 คน ภายในพื้นที่รับผิดชอบ กิจกรรมประกอบด้วยการให้ความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง ปัจจัยเสี่ยง อาการ การป้องกัน และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ จากนั้นดำเนินการคัดกรองความดันโลหิตและโรคเบาหวาน ประเมินภาวะสุขภาพเบื้องต้น แจ้งผล และติดตามกลุ่มเสี่ยงโดย อสม.พร้อมทั้งประสานส่งต่อผู้ที่มีผลคัดกรองผิดปกติ
การดำเนินโครงการดังกล่าวคาดว่าจะช่วยให้ประชาชนกลุ่มเป้าหมายมีความรู้และความตระหนักในการดูแลสุขภาพของตนเองมากขึ้น ได้รับการคัดกรองและทราบสถานะสุขภาพตั้งแต่ระยะเริ่มต้น สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรค และผู้ที่พบความผิดปกติได้รับการส่งต่อเข้าสู่ระบบบริการอย่างเหมาะสม อันจะนำไปสู่การลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง และภาวะแทรกซ้อน ตลอดจนส่งเสริมให้ประชาชนในชุมชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง