โครงการแม่สุขภาพดี ด้วยการเสริมโภชนาการช่วงตั้งครรภ์และดูแลหลังคลอดตามเกณฑ์มาตรฐาน ปี 2570
-
นางอโนชา เลาหวิริยานนท์
-
นางสาววารุณี มะรุมดี
-
นายรูสลาม สาร๊ะ
งานอนามัยแม่และเด็กเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และการสร้างสุขภาวะที่ดีอย่างยั่งยืนของประเทศ เนื่องจากคุณภาพชีวิตของประชากรเริ่มต้นตั้งแต่อยู่ในครรภ์มารดา การดูแลหญิงตั้งครรภ์และทารกอย่างมีคุณภาพและต่อเนื่องตั้งแต่ระยะก่อนตั้งครรภ์ ระยะตั้งครรภ์ ระยะคลอด จนถึงระยะหลังคลอด จะช่วยลดภาวะแทรกซ้อน ลดอัตราการเสียชีวิตของมารดาและทารกแรกเกิด และส่งเสริมให้เด็กเติบโตมีพัฒนาการที่สมวัยตามศักยภาพ จากสถานการณ์ดำเนินงานอนามัยแม่และเด็กในภาพรวมของประเทศ (ข้อมูลระบบ Dashboard กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ปีงบประมาณ 2569) พบว่ายังคงมีประเด็นท้าทายสำคัญที่ต้องเร่งแก้ไขและเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด ได้แก่ อัตราส่วนการตายมารดาไทยอยู่ที่ 25.24 ต่อการเกิดมีชีพแสนคน ซึ่งยังสูงกว่าค่าเป้าหมายที่กำหนดไว้ไม่เกิน 15.0 ต่อการเกิดมีชีพแสนคน อัตราการฝากครรภ์ครั้งแรกภายในอายุครรภ์ 12 สัปดาห์อยู่ที่ร้อยละ 74.12 (เป้าหมายร้อยละ 80.0) การฝากครรภ์ครบ 5 ครั้งตามเกณฑ์อยู่ที่ร้อยละ 64.17 (เป้าหมายร้อยละ 75.0) การดูแลหญิงหลังคลอดครบ 3 ครั้งอยู่ที่ร้อยละ 63.25 (เป้าหมายร้อยละ 80.0) รวมถึงปัญหาทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยกว่า 2,500 กรัม ร้อยละ 7.21 และอัตราการเกิดไร้ชีพ 13.74 ต่อพันการเกิด ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าหญิงตั้งครรภ์ส่วนหนึ่งยังเข้าถึงบริการฝากครรภ์ล่าช้า ได้รับการดูแลไม่ต่อเนื่อง และเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนที่สามารถป้องกันได้ ดังนั้น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสะเตงนอกได้เห็นถึงความสำคัญของการฝากครรภ์เร็ว ฝากครรภ์ครบ เพื่อลูกรักสุขภาพดี และเพื่อมุ่งส่งเสริมสุขภาพหญิงตั้งครรภ์และหลังคลอดทุกช่วงวัยให้มีภาวะโภชนาการที่เหมาะสมขณะตั้งครรภ์ และได้รับการติดตามเยี่ยมบ้านทุกหลังคาเรือน จึงจัดทำโครงการแม่สุขภาพดี ด้วยการเสริมโภชนาการช่วงตั้งครรภ์และดูแลหลังคลอดตามเกณฑ์มาตรฐาน ปี 2570 ขึ้น
วัตถุประสงค์ ในกลุ่มที่ 1 1. เพื่อค้นหาและติดตามหญิงตั้งครรภ์มาฝากครรภ์ทันทีที่ทราบว่าตั้งครรภ์ 2. เพื่อป้องกันภาวะเสี่ยงที่อาจจะเกิดในขณะตั้งครรภ์ คลอด และหลังคลอด 3. เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์ได้รับการดูแลตามเกณฑ์มาตรฐาน
วัตถุประสงค์ ในกลุ่มที่ 2 1. เพื่อค้นหาหญิงตั้งครรภ์ และติดตามประเมินสุขภาพมารดาและทารกหลังคลอด 2. เพื่อให้มารดาหลังคลอดมีความรู้ ความเข้าใจในเรื่องการดูแลตนเองหลังคลอดและสามารถเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวอย่างน้อย 6 เดือน
วัตถุประสงค์ ในกลุ่มที่ 3 1. เพื่อให้ภาคีเครือข่ายและชุมชนมีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพหญิงตั้งครรภ์และหลังคลอด 2. เพื่อฟื้นฟูและพัฒนาศักยภาพชมรมแม่อาสา 3. เพื่อให้สมาชิกชมรมแม่อาสา มีความรู้ และทักษะ ตรวจชั่งนน.เด็กแรกเกิด/พัฒนาการ และสามารถกระตุ้นมารดาหลังคลอดให้รับประทานยาเสริมธาตุเหล็ก ไอโอดีน โฟลิก
-
กลุ่มหญิงตั้งครรภ์และหญิงหลังคลอด150
- กลุ่มหญิงตั้งครรภ์ จำนวน 50 คน หญิงตั้งครรภ์เสี่ยง จำนวน 8 คน จำนวน 58 คน
- สมาชิกชมรมแม่อาสา จำนวน 20 คน
- กิจกรรม แสดงขั้นตอนการทำกิจกรรมและกระบวนการดำเนินงาน เขียนให้ละเอียดว่าจะทำอะไร อย่างไร จึงจะสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ เขียนให้เห็นลำดับเป็นขั้นเป็นตอน
- งบประมาณ ในแต่ละกิจกรรม ขอให้จำแนกรายการค่าใช้จ่ายต่างๆ โดยละเอียด
-
กิจกรรมที่ 1 ติดตามหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะซีดและภาวะเสี่ยงต่อโภชนาการไม่เหมาะสมตามเกณฑ์
กิจกรรมในกลุ่มที่ 1 ติดตามหญิงตั้งครรภ์ 1. ติดตามและค้นหาหญิงตั้งครรภ์ในเขตรับผิดชอบ เพื่อให้มาฝากครรภ์ก่อน 12 สัปดาห์ 2. ติดตามเยี่ยมหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะเสี่ยง 5 โรคตามเกณฑ์มาตรฐานและบันทึกข้อมูลในระบบติดตามHHC ยะลา 3. รายงานภาวะเสี่ยงและความผิดปกติให้แพทย์ 4. อสม.ติดตามการกินยาเสริมธาตุเหล็กหญิงตั้งครรภ์บันทึกลงใน APP สมาร์ท อสม. 5. ติดตามเจาะ Hct. เพื่อประเมินภาวะโลหิตจาง 6.ประเมินภาวะโภชนาการหญิงตั้งครรภ์ตามไตรมาส
ค่าใช้จ่ายในกิจกรรมที่ 1 - ค่าอาหารเสริม (นม) สำหรับหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะเสี่ยงต่อโภชนาการ จำนวน 58 คน x 30 กล่อง (ขนาด 180 มล.) x 15 บาท เป็นเงิน 26,100 บาท
1 ธันวาคม 2569 ถึง 30 กันยายน 2570- ร้อยละของหญิงที่สิ้นสุดการตั้งครรภ์ในเขตมีภาวะโลหิตจางไม่เกินร้อยละ 10
- ร้อยละ 100 ของหญิงตั้งครรภ์มีน้ำหนักตามเกณฑ์ในแต่ละไตรมาส
- ทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยกว่า 2,500 กรัมไม่เกินร้อยละ 7
26100 บาท -
กิจกรรมที่ 2 เยี่ยมติดตามมารดาหลังคลอดที่คลอดปกติ ไม่มีภาวะเสี่ยง โดย กลุ่มชมรมแม่อาสาและอาสาสมัครสาธารณสุข
กิจกรรมในกลุ่มที่ 2 1. ติดตามเยี่ยมประเมินสุขภาพมารดาและทารกหลังคลอดโดยตรวจชั่ง นน. เด็กแรกเกิด วัดรอบศีรษะ วัดความยาว/พัฒนาการ ให้ความรู้ เรื่องการดูแลหลังคลอด 2. แนะนำมารดาให้กระตุ้นส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างน้อย 6 เดือน 3. กรณีมารดาทำงานนอกบ้านแนะนำเรื่องการบีบน้ำนม และการเก็บน้ำนมไว้ในตู้เย็นที่ถูกต้อง ตลอดจนวิธีการเก็บรักษาและการนำมาให้บุตรดื่มทีถูกต้องเพื่อส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
4. อสม.ติดตามการกินยาเสริมธาตุเหล็กหญิงหลังคลอดและบันทึก APP สมาร์ทอสม.ค่าใช้จ่ายในกิจกรรมที่ 2 เยี่ยมติดตามมารดาหลังคลอดที่คลอดปกติ ไม่มีภาวะเสี่ยง โดย กลุ่มชมรมแม่อาสาและอาสาสมัครสาธารณสุข จำนวน 150 ราย 1. ค่าชุดอุปกรณ์สำหรับมารดาและทารกหลังคลอด ประกอบด้วย
- ผ้าขนหนู (33 x 70 ซม.) จำนวน 150 ผืน x45 บาท เป็นเงิน 6,750 บาท - ถุงเก็บน้ำนม ขนาด 4 ออนซ์ ขนาด 20 ชิ้น/กล่อง กล่องละ 100 บาท จำนวน 150 คน คนละ 1 กล่อง 150 คน x 150 กล่อง x 100 บาท เป็นเงิน 15,000 บาท 2. ค่าติดตามเยี่ยมดูแลสุขภาพ หญิงตั้งครรภ์ มารดาและทารกหลังคลอด จำนวน 150 คน x 50 บาท เป็นเงิน 7,500 บาท1 ธันวาคม 2569 ถึง 30 กันยายน 2570- มารดาหลังคลอดได้รับการติดตามเยี่ยมบ้านดูแลครบ 3 ครั้งตามเกณฑ์ ไม่น้อยกว่าร้อยละ 75
- ร้อยละเด็ก แรกเกิด – 6 เดือน กินนมแม่อย่างเดียว ร้อยละ50
- ร้อยละของหญิงที่สิ้นสุดการตั้งครรภ์ได้รับยาเม็ดที่ส่วนประกอบของไอโอดีน ธาตุเหล็ก โฟลิก มากกว่าหรือเท่ากับร้อยละ 95
29250 บาท -
กิจกรรมที่ 3 อบรมฟื้นฟูให้ความรู้สมาชิกชมรมแม่อาสาและอาสาสมัครสาธารณสุข
กิจกรรมในกลุ่มที่ 3 1. อบรมฟื้นฟู สมาชิกชมรมแม่อาสา ในเรื่องการส่งเสริมสุขภาพหญิงตั้งครรภ์ และหลังคลอด
2. สมาชิกชมรมแม่อาสาติดตามเยี่ยมมารดาและทารกหลังคลอดร่วมกับเจ้าหน้าที่ รพ.สต.สะเตงนอก 3. สมาชิกชมรมแม่อาสาค้นหากลุ่มเป้าหมาย NO ANC และส่งตอข้อมูลมา รพ.สต.เพื่อติดตามค่าใช้จ่ายในกิจกรรม ที่ 3
- ค่าอาหารว่างและเครื่องดื่ม 20 คน × 35 บาท x 2 มื้อ ×1 วัน เป็นเงิน 1,400 บาท
- ค่าอาหารกลางวัน 20 คน x 75 บาท x 1 มื้อ x 1 วัน เป็นเงิน 1,500 บาท
1 ธันวาคม 2569 ถึง 28 กุมภาพันธ์ 2570- ร้อยละ 90 ของสมาชิกชมรมแม่อาสา มีความรู้ ความเข้าใจ ในเรื่องการส่งเสริมสุขภาพหญิงตั้งครรภ์ และหลังคลอด
- ร้อยละ 100 ของสมาชิกชมรมแม่อาสา มีทักษะ ในการติดตามเยี่ยมมารดาและทารกหลังคลอด
2900 บาท
ทุกรายการสามารถถัวเฉลี่ยกันได้
- อัตราการตายของมารดาจากการตั้งครรภ์และการคลอด เท่ากับ 0 ราย
- อัตราการเกิดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยกว่า 2,500 กรัม ไม่เกินร้อยละ 7
- อัตราการเกิดไร้ชีพ (Stillbirth) ไม่เกิน 10 ต่อพันการเกิด
- แกนนำแม่อาสามีความรู้ ความเข้าใจการดูแลหญิงตั้งครรภ์และติดตามหญิงหลังคลอดที่มีภาวะปกติ ได้อย่างถูกต้อง
