กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

โครงการตรวจหาระดับปริมาณสารเคมีตกค้างในเลือดของเกษตรกร ปี ๒๕๖๔ 1.หลักการและเหตุผล ตามยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดสุรินทร์ ๒๐ ปี(พ.ศ.๒๕๖๐-๒๕๗๙) กำหนดวิสัยทัศน์การพัฒนาเป็น”ศูนย์กลางแห่งเมืองสุขภาวะและอาหารเพื่อสุขภาพ(Wellness and Healthy Food City)”ที่สอดคล้องกับกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งรณรงค์ให้ยกเลิกการใช้สารเคมีอันตรายทางการเกษตร 3 ชนิด ได้แก่ พาราควอต    ไกลโฟเซต และคลอร์ไพริฟอส เนื่องจากมีผลกระทบต่อสุขภาพร่างกาย และจำกัดการใช้ก็เพื่อช่วยลดความรุนแรงผลกระทบของสารเคมีต่อร่างกายมนุษย์ ซึ่งจากการเก็บข้อมูล พบว่า ทุกปีมีคนป่วยจากการใช้ยาฆ่าหญ้า 14,000 คน และตายมากกว่า 600 คนต่อปี ตำบลสำโรง ประชาชนส่วนใหญ่มีอาชีพพื้นฐานอยู่ในภาคเกษตรกรรม และเป็นแรงงานนอกระบบ เป็นผู้มีรายได้น้อย แต่ทำงานที่มีความเสี่ยงต่อสุขภาพจากสภาพภูมิอากาศที่ร้อนจัด ท่าทางการทำงานที่มีความเสี่ยงต่อการปวดหลังและกล้ามเนื้ออักเสบ รวมทั้งการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชซึ่งเป็นอันตรายต่อสุขภาพ มีพิษทั้งแบบเฉียบพลัน และเรื้อรังตั้งแต่ระดับเล็กน้อยจนรุนแรงถึงแก่ชีวิตขึ้นอยู่กับระดับความเข้มข้น ความเป็นพิษและปริมาณที่ได้รับสารเคมีกำจัดศัตรูพืชสามารถเข้าสู้ร่างกายได้หลายทาง โดยการสัมผัสทางผิวหนังที่ไม่สวมถุงมือและรองเท้าบู๊ท ป้องกันขณะทำงานกับสารเคมี การสูดหายใจละอองที่ฟุ้งกระจายในอากาศ และการรับประทานอาหารและดื่มน้ำที่มีสารเคมีปนเปื้อน พฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัยทำให้เกษตรกรมีความเสี่ยงจากการได้รับอันตรายจากสารเคมีเพิ่มขึ้นยกตัวอย่างเช่น ใช้ถังภาชนะบรรจุสารเคมีที่รั่วซึม ฉีดพ่นสวนทิศทางลมทำให้เสื้อผ้าเปียกชุ่มสารเคมีโดยไม่อาบน้ำและเปลี่ยนเสื้อผ้าที่ซึมเปื้อนทันที เป็นต้นสารเคมีกำจัดศัตรูพืช สามารถทำอันตรายต่อสุขภาพร่างกายได้ทั้งมนุษย์ และสัตว์ กล่าวคือ จะไปทำลายอวัยวะภายในร่างกาย เช่น ตับ ไต ปอด สมอง ผิวหนัง ระบบประสาท ระบบสืบพันธุ์ และตา ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับว่า เราจะรับสารเคมีเข้าสู้ร่างกาย ทางใด และปริมาณมากน้อยเท่าใด ส่วนใหญ่แล้วที่อวัยวะภายในร่างกายได้สะสมสารเคมีไว้จนถึงขีดที่ร่างกายไม่อาจทนได้จึงแสดงอาการต่างๆขึ้นมาเช่นโรคมะเร็ง โรคต่อมไร้ท่อ เป็นต้น ตำบลมีพื้นที่ที่ใช้ในการเกษตร มากถึงร้อยละ 70 ของพื้นที่ทั้งหมด ซึ่งประกอบด้วยพื้นที่ ทำนา ผลกระทบจากการใช้สารเคมีในการควบคุมและกำจัดศัตรูพืช คาดว่ากระจายและขยายเป็นวงกว้าง และยังไม่ได้รับการประเมินภาวะเสี่ยง ผลกระทบต่อสุขภาพของเกษตรกรว่าอยู่ในระดับใด ประกอบกับเกษตรกรในตำบลสำโรง ยังคงมีการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอยู่เป็นจำนวนมาก ซึ่งมีการนำมาใช้อย่างไม่ถูกวิธี และขาดความรู้จึงทำให้มีผลกระทบกับด้านสุขภาพโดยตรง
ดังนั้น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสำโรง  จึงเล็งเห็นความสำคัญของสุขภาพเกษตรกร ในตำบลสำโรงจึงได้จัดทำโครงการตรวจคัดกรองหาสารเคมีตกค้างในเลือดเกษตรกร ปี ๒๕๖๓  ขึ้นเพื่อให้เกษตรกรกลุ่มเสี่ยงในตำบลสำโรง ได้รับการตรวจสุขภาพ และเจาะเลือดเพื่อดูปริมาณสารเคมีตกค้างในกระแสเลือดว่าอยู่ในระดับใดเพื่อทำการเฝ้าระวังและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเสี่ยงต่อไป

2.วัตถุประสงค์ ๑.เพื่อตรวจหาระดับปริมาณสารเคมีตกค้างในเลือดของเกษตรกรที่มีผลต่อสุขภาพ ๒.เพื่อเฝ้าระวังภาวะสุขภาพของเกษตรกร ๓.เพื่อให้เกษตรกรเกิดมีความรู้และนำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพแบบมีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพตนเองที่ถูกต้อง

3.ตัวชี้วัดความสำเร็จ ๑. ผู้ประกอบอาชีพเกษตรกรได้รับการตรวจหาระดับโคลีนเอสเทอเรสในเลือด อย่างน้อยร้อยละ 80 ๒. เกษตรกรผู้ผ่านการตรวจฯ ได้ทราบระดับความเสี่ยงต่อภาวะสารเคมีตกค้างใน เลือด ของตนเอง ร้อยละ 100 ๓. การลดลงของระดับโคลีนเอสเทอเรสของผู้ที่มีความเสี่ยง ร้อยละ ๘๐ 4.เป้าหมายโครงการ (Target goal) ๑.ลดระดับปริมาณสารเคมีตกค้างในเลือดของเกษตรกรที่มีผลต่อสุขภาพ ๒.เกษตรกรมีความรู้และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพในการดูแลสุขภาพตนเองที่ถูกต้อง ๓.ประชาชนในชุมชนลดการใช้สารเคมีในการทำเกษตรกรรม 5.กลุ่มเป้าหมาย (Target group) ผู้ประกอบอาชีพเกษตรกรในพื้นที่ตำบลสำโรง จำนวน ๗๐๐ คน

6.กลยุทธ์/กลวิธี - แนวทาง/ขั้นตอนการดำเนินงาน ๑.ประชุม อสม. เพื่อเข้าร่วมกันกำหนดแผนงานการลงปฏิบัติในพื้นที่ ๒.ประชาสัมพันธ์ให้กลุ่มเกษตรการทราบเพื่อเตรียมกลุ่มเป้าหมาย และนัด วัน เวลา และสถานที่ในการตรวจ โดยทีม รพ.สต.ร่วมกับอสม. ๓.เตรียม เครื่องมือและอุปกรณ์ในการตรวจคัดกรองโดยการตรวจเลือด โดยใช้กระดาษทดสอบเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรส ๔.ดำเนินงานตามโครงการ ประสานกับหมู่บ้านในพื้นที่ เพื่อเตรียมการและวางแผนการดำเนินงานตรวจสอบหาสารเคมีกำจัดศัตรูพืชตกค้าง ๕.ดำเนินการตรวจหาสารเคมีกำจัดศัตรูพืชตกค้างในเกษตรกร ตามวัน และเวลาที่นัดหมาย การควบคุม กำกับงานตามโครงการ ๖.จัดอบรม ทำกิจกรรมสาธิตการป้องกันขณะทำงานกับสารเคมี รณรงค์และกระตุ้นให้มีลดการใช้สารเคมีในครัวเรือนและ/ร่วมกันในชุมชน โดยมีมาตรการชุมชนยกเลิกการใช้สารเคมี 3 ชนิด (พาราควอต ไกลโฟเซต และคลอร์ไพริฟอส ) ๗.แจ้งผลการตรวจพร้อมคำแนะนำที่ถูกต้องของการดูแลสุขภาพ การติดตามและประเมินผลตามวัตถุประสงค์ ๘.สรุปผล และรายงานผล การดำเนินโครงการ 7.กิจกรรมการดำเนินงาน ลำดับ กิจกรรม ระยะเวลา สถานที่ ๑ ประชุม อสม. เพื่อเข้าร่วมกันกำหนดแผนงานการลงปฏิบัติในพื้นที่ ม.ค.๖๔ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสำโรง ๒ จัดการประชาสัมพันธ์ให้กลุ่มเกษตรการทราบเพื่อเตรียมกลุ่มเป้าหมาย และนัด วัน เวลา และสถานที่ในการตรวจ โดยทีม อสม. ม.ค.-ก.พ.๖๔ หมู่บ้านในเขตพื้นที่ตำบลสำโรง ๓ ดำเนินงานตามโครงการ ประสานกับหมู่บ้านในพื้นที่ เพื่อเตรียมการและวางแผนการดำเนินงานตรวจสอบหาสารเคมีกำจัดศัตรูพืชตกค้าง ก.พ.๖๔ หมู่บ้านในเขตพื้นที่ตำบลสำโรง ๔ ครั้งที่ ๑
- ดำเนินการตรวจหาสารเคมีกำจัดศัตรูพืชตกค้างในเกษตรกร ตามวัน และเวลาที่นัดหมาย
- แจ้งผลการตรวจพร้อมคำแนะนำที่ถูกต้องของการดูแลสุขภาพ การติดตามและประเมินผลตามวัตถุประสงค์ - จัดอบรม ทำกิจกรรมสาธิตการป้องกันขณะทำงานกับสารเคมี รณรงค์และกระตุ้นให้มีลดการใช้สารเคมีในครัวเรือนและ/ร่วมกันในชุมชน ประชาคมชุมชนสร้างมาตรการชุมชนในการยกเลิกใช้สารเคมี 3 ชนิด (พาราควอต ไกลโฟเซต และคลอร์ไพริฟอส ) ก.พ.-พ.ค.๖๔ หมู่บ้านในเขตพื้นที่ตำบลสำโรง ๕ ครั้งที่ ๒
- ติดตามดำเนินการตรวจหาสารเคมีกำจัดศัตรูพืชตกค้างในเกษตรกรในกลุ่มที่เสี่ยง ตามวัน และเวลาที่นัดหมาย เพื่อเปรียบเทียบผลก่อนและหลังดำเนินงานโครงการ - แจ้งผลการตรวจพร้อมคำแนะนำที่ถูกต้องของการดูแลสุขภาพ การติดตามและประเมินผลตามวัตถุประสงค์ ก.ค.-ก.ย.๖๔ หมู่บ้านในเขตพื้นที่ตำบลสำโรง ๖ รายงานผลการดำเนินโครงการ ๒๗ ก.ย.6๔

8.ระยะเวลาดำเนินงาน ๑  ตุลาคม ๒๕6๓ – ๓๐กันยายน ๒๕6๔





9.งบประมาณ จากเงินบำรุงโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสำโรง(เงินอุดหนุนจากกองทุนหลักประกันสุขภาพองค์การบริหารงานส่วนตำบลสำโรง) จำนวน 40,875 บาท(สี่หมื่นแปดร้อยเจ็ดสิบห้าบาทถ้วน) รายละเอียด ดังนี้ - ค่าอาหารวางและเครื่องดื่ม ๒ มื้อๆละ ๒๕ บาท จำนวน 150 คน    เป็นเงิน  ๗,๕๐๐  บาท
- ค่าอาหารกลางวัน ๑ มื้อๆละ ๕๐ บาท จำนวน ๑๕๐ คน    เป็นเงิน  ๗,๕๐๐  บาท - ค่าวิทยากร จำนวน ๑ คน ชั่วโมง ละ ๖๐๐ จำนวน ๖ ชั่วโมง เป็นเงิน ๓,๖๐๐ บาท
- ค่าป้ายประชาสัมพันธ์โครงการ ๑.๕x๓ ตรม.ๆละ ๑๕๐ บาท เป็นเงิน ๖๗๕ บาท - ค่าเบี้ยเลี้ยงเจ้าหน้าที่ออกปฏิบัติงาน เพื่อเจาะตรวจหาระดับปริมาณสารเคมีตกค้างในเลือดของเกษตรกร เจ้าหน้าที่ ๖ คน คนละ ๑๒๐ บาท จำนวน ๑๕ หมู่ หมู่ละ ๒ ครั้ง เป็นเงิน ๒๑,๖๐๐ บาท รวมเงิน    40,875  บาท(สี่หมื่นแปดร้อยเจ็ดสิบห้าบาทถ้วน) หมายเหตุ : ทุกรายการสามารถถัวเฉลี่ยจ่ายได้

10.สถานที่ดำเนินโครงการ 15 หมู่บ้านในเขตพื้นที่ตำบลสำโรง อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์

11.การประเมินผลการดำเนินโครงการ - การลดลงของระดับโคลีนเอสเทอเรสของผู้ที่มีความเสี่ยง ก่อนและหลังการดำเนินงานโครงการ

12.ผลที่คาดว่าจะได้รับ 12.1 ผลผลิต - ผู้ประกอบอาชีพเกษตรกรได้รับการตรวจหาระดับโคลีนเอสเทอเรสในเลือด อย่างน้อยร้อยละ 80 - เกษตรกรผู้ผ่านการตรวจฯทราบระดับความเสี่ยงต่อภาวะสารเคมีตกค้างในเลือด ของตนเอง ร้อยละ 100 - เกษตรกรผู้ผ่านการตรวจหาระดับโคลีนเอสเทอเรสในเลือด ที่อยู่ในระดับมีความเสี่ยงได้รับความรู้และปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ร้อยละ 100 - การลดลงของระดับโคลีนเอสเทอเรสของผู้ที่มีความเสี่ยง ร้อยละ ๘๐ 12.2 ผลลัพธ์ - สมาชิกครัวเรือนในชุมชนตำบลสำโรง ได้รับการบริโภคสินค้าทางการเกษตรปลอดสารเคมี   - ประชาชนในชุมชนมีความรู้และตระหนักรู้(Health Literacy) ภัยจากการใช้สารเคมีและเกิดกติการร่วมของชุมชนในการปลูกผักบริโภคโดยไม่ใช้สารเคมี - ประชาชนในชุมชนมีความรู้และความตระหนักในการปรุงอาหารและการเลือกรับประทานอาหารที่ปลอดภัยและเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพ

13.หน่วยงานที่รับผิดชอบ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสำโรง อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์