โครงการ ผู้นำสุขภาพ ร่วมสร้างภูมิคุ้มกัน 3 มิติ : โภชนาการดี ฟันดี ปลอดโรคติดต่อ โรงเรียนรักไทย ปี 2569
-
นางสมใจ นรพิมพ์
-
นางพัสดา ใจแก้ว
-
นางจุฑามาศ มะเอียด
-
นางนราพรชงชิด
-
นางชนากันต์ ทองศรี
-
ร้อยละของเด็กวัยเรียน (6 ปีขึ้นไป) ที่มีภาวะเสี่ยงทุพโภชนาการ21.62
-
ร้อยละของเด็กวัยเรียน (6 ปีขึ้นไป) ที่มีปัญหาฟันผุ37.88
-
ร้อยละของเด็กเล็ก 2-6 ปี ที่เป็นโรคมือเท้าปากระบาด7.79
หลักการและเหตุผล การลงทุนด้านสุขภาพในกลุ่มวัยเรียนเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของชาติ ตามนโยบายการสร้าง สังคมคุณภาพทุกช่วงวัย ของกระทรวงสาธารณสุข โดยโรงเรียนคือพื้นที่สำคัญในการสร้างพฤติกรรมสุขภาพที่ยั่งยืน อย่างไรก็ตาม จากการสำรวจปัญหาด้านสุขภาพข้อมูลพื้นฐาน (Baseline Data) นักเรียนโรงเรียนรักไทย ปี ๒๕๖๘ พบว่ามีภาวะสุขภาพที่ต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วนใน ๓ มิติหลัก ดังนี้: 1. ปัญหาภาวะโภชนาการไม่สมส่วน: พบนักเรียนมีภาวะสมส่วนเพียงร้อยละ 78.38 ขณะที่พบภาวะโภชนาการเกิน (เริ่มอ้วน/ท้วม/อ้วน) สูงถึง ร้อยละ 14.86 และภาวะค่อนข้างผอม ร้อยละ 6.76 ภาวะโภชนาการที่ขาดหรือเกินนี้ไม่เพียงแต่ส่งผลต่อพัฒนาการทางร่างกายและการเรียนรู้ในปัจจุบันเท่านั้น แต่ยังเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่นำไปสู่โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ในอนาคต ซึ่งสอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์สุขภาพที่ต้องเร่งแก้ไขปัญหา NCDs ตั้งแต่ต้นทาง 2. ปัญหาด้านทันตสาธารณสุข: พบอัตราการเกิดฟันผุสูงอย่างน่ากังวล โดยมีภาวะ ฟันน้ำนมผุสูงถึงร้อยละ 42.42 และฟันแท้ผุร้อยละ 37.88 ซึ่งอัตราดังกล่าวสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานที่ตั้งไว้ และเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินงานตามนโยบาย จังหวัดเด็กฟันดี ปัญหาฟันผุนำมาซึ่งความเจ็บปวด การขาดเรียน และส่งผลกระทบต่อการรับประทานอาหารและการพัฒนาบุคลิกภาพของเด็ก 3. ปัญหาโรคติดต่อและการควบคุมพาหะนำโรค: พบนักเรียนป่วยด้วย โรคมือ เท้า ปาก ร้อยละ 7.79 ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความจำเป็นในการสร้างระบบสุขาภิบาลและเฝ้าระวังที่เข้มข้นในโรงเรียน นอกจากนี้ การพบผู้ป่วยไข้เลือดออกและมาลาเรียในชุมชนใกล้เคียง (ไข้เลือดออก 2 ราย) ย้ำถึงความสำคัญของการควบคุมแหล่งพาหะนำโรค (ยุง) อย่างต่อเนื่องทั้งในและรอบรั้วโรงเรียน กลุ่มอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) รพ.สต.ร่มเกล้าพยาบาล ในฐานะกลไกสาธารณสุขมูลฐานและผู้เชื่อมโยงระหว่างชุมชนกับหน่วยบริการสุขภาพ จึงเล็งเห็นความสำคัญเร่งด่วนในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว โดยโครงการนี้จะเปลี่ยนบทบาทของ อสม.แกนนำ จากการทำงานในชุมชนสู่การเป็น ผู้นำโค้ชสุขภาพ ในโรงเรียนอย่างเป็นระบบ การดำเนินโครงการโดย อสม.แกนนำ จะเน้นการบูรณาการความรู้ที่ได้รับจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลร่มเกล้าพยาบาล มาสู่การปฏิบัติงานจริงร่วมกับครูและนักเรียนแกนนำ โดยเฉพาะการเฝ้าระวังกลุ่มเสี่ยงโภชนาการและการจัดการสิ่งแวดล้อมเพื่อป้องกันโรคติดต่อ ซึ่งจะนำไปสู่การสร้างภูมิคุ้มกันสุขภาพที่ยั่งยืน และลดภาระงานของหน่วยบริการในระยะยาว จึงขอเสนอโครงการนี้ต่อกองทุนหลักประกันสุขภาพ องค์การบริหารส่วนตำบลภูเขาทอง เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานตามพันธกิจในการดูแลสุขภาพประชาชนทุกกลุ่มวัยอย่างครอบคลุม
-
เพื่อพัฒนาศักยภาพ ผู้นำสุขภาพในชุมชน และนักเรียนแกนนำในการเป็นผู้ช่วยครูในการคัดกรองและให้คำแนะนำสุขภาพเบื้องต้น 3 มิติ10
- เพื่อพัฒนาศักยภาพ ผู้นำสุขภาพในชุมชน และนักเรียนแกนนำในการเป็นผู้ช่วยครูในการคัดกรองและให้คำแนะนำสุขภาพเบื้องต้น 3 มิติ
-
เพื่อลดภาวะโภชนาการไม่สมส่วนและอัตราฟันผุของนักเรียน10
อัตรานักเรียนที่มีภาวะโภชนาการสมส่วน เพิ่มขึ้นร้อยละ ๒ และอัตราฟันผุ ลดลงร้อยละ ๕ ภายใน ๓ เดือน
-
เพื่อสร้างระบบการเฝ้าระวังและสุขาภิบาลที่ยั่งยืนในโรงเรียน10
โรงเรียนมีกิจกรรมทำความสะอาด/กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุง อย่างน้อย ๔ ครั้ง โดยการนำของ อสม. และไม่มีการระบาดซ้ำของโรคมือ เท้า ปาก
-
กลุ่มเด็กวัยเรียนและเยาวชน65
-
กลุ่มวัยทำงาน20
-
กลุ่มหญิงตั้งครรภ์และหญิงหลังคลอด0
- กิจกรรม แสดงขั้นตอนการทำกิจกรรมและกระบวนการดำเนินงาน เขียนให้ละเอียดว่าจะทำอะไร อย่างไร จึงจะสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ เขียนให้เห็นลำดับเป็นขั้นเป็นตอน
- งบประมาณ ในแต่ละกิจกรรม ขอให้จำแนกรายการค่าใช้จ่ายต่างๆ โดยละเอียด
-
1. การเตรียมการและจัดซื้อวัสดุ
- การเตรียมการและจัดซื้อวัสดุ (เม.ย. สัปดาห์ 1-2) 1.1 อสม. แกนนำประสานงานกับ รพ.สต./โรงเรียน และจัดทำฐานข้อมูลกลุ่มเสี่ยง
1 พฤษภาคม 2569 ถึง 20 พฤษภาคม 25690.00 บาท -
2. อบรมเชิงปฏิบัติการ
- อบรมเชิงปฏิบัติการ (ผู้นำสุขภาพในชุมชน ; ครูและนักเรียนแกนนำ) ครึ่งวัน
2.1 จัดอบรม ผู้นำโค้ชสุขภาพในโรงเรียน ให้แก่ผู้นำสุขภาพ 10 คน, ครู/บุคลากรทางการศึกษา 10 คน นักเรียน 65 (รวม 85 คน)
- ค่าอาหารกลางวัน/อาหารว่าง/เครื่องดื่ม85 คน x 1 มื้อ x 25 บาทเป็นเงิน2,125.- บาท
- ค่าตอบแทนวิทยากรจาก รพ.สต. 2 ท่าน x 1 ชม. x 600 บาทเป็นเงิน 1,200.- บาท
18 พฤษภาคม 2569 ถึง 22 พฤษภาคม 25693325.00 บาท - อบรมเชิงปฏิบัติการ (ผู้นำสุขภาพในชุมชน ; ครูและนักเรียนแกนนำ) ครึ่งวัน
2.1 จัดอบรม ผู้นำโค้ชสุขภาพในโรงเรียน ให้แก่ผู้นำสุขภาพ 10 คน, ครู/บุคลากรทางการศึกษา 10 คน นักเรียน 65 (รวม 85 คน)
-
3. การจัดหาสื่อ/อุปกรณ์และเครื่องมือสนับสนุน (3 มิติ)
- การจัดหาสื่อ/อุปกรณ์และเครื่องมือสนับสนุน (3 มิติ)
3.1 มิติโภชนาการ
3.2 มิติฟันดี
3.3 มิติปลอดโรคติดต่อ/สุขาภิบาล
- แปรงสีฟันสำหรับนักเรียน
จำนวน 65 ด้าม x 15 บาท เป็นเงิน 975.- บาท
- แปรงสีผลผสมฟลูออไรด์สำหรับนักเรียน
จำนวน 8 หลอด x 25 บาท เป็นเงิน 200.- บาท
1 พฤษภาคม 2569 ถึง 22 พฤษภาคม 25691175.00 บาท -
4. กิจกรรมการขับเคลื่อนและติดตามผลโดย นำ (3 เดือน)
- กิจกรรมการขับเคลื่อนและติดตามผลโดย นำ (3 เดือน)
4.1 กิจกรรม อิ่มดี ฟันสวย ผู้นำสุขภาพ 10 คน ลงเยี่ยมติดตามครัวเรือนกลุ่มเสี่ยงโภชนาการ (13 คน x 3 ครั้ง)
4.2 กิจกรรม Big Cleaning Day รอบโรงเรียน ผู้นำสุขภาพ 10 คน ร่วมกับ นร. แกนนำ ดำเนินการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุง (3 ครั้ง)
1 พฤษภาคม 2569 ถึง 30 มิถุนายน 25690.00 บาท
ผลที่คาดว่าจะได้รับ 1. ด้านนักเรียน (ผลลัพธ์เชิงสุขภาพโดยตรง) 1. ภาวะโภชนาการดีขึ้น: อัตรานักเรียนที่มีภาวะโภชนาการ สมส่วนเพิ่มขึ้นร้อยละ 2 ตามเป้าหมายที่กำหนด และอัตรานักเรียนที่มีภาวะโภชนาการเกิน (เริ่มอ้วน/อ้วน) และค่อนข้างผอม ลดลง 2. ทันตสุขภาพดีขึ้น: อัตราการเกิด ฟันผุ (ทั้งฟันน้ำนมและฟันแท้) ของนักเรียน ลดลงร้อยละ 2 สอดคล้องกับนโยบาย จังหวัดเด็กฟันดี และนักเรียนมีพฤติกรรมการแปรงฟันที่ถูกต้องและสม่ำเสมอมากขึ้น 3. ปลอดโรคติดต่อ: โรงเรียนไม่มีการระบาดซ้ำของ โรคมือ เท้า ปาก และลดความเสี่ยงการป่วยด้วยโรคจากพาหะนำโรค (ไข้เลือดออก) เนื่องจากมีการจัดการสุขาภิบาลและควบคุมยุงลายอย่างมีประสิทธิภาพ 2. ด้านศักยภาพ และความร่วมมือ 1. แกนนำสุขภาพมีศักยภาพเพิ่มขึ้น: ผู้นำสุขภาพ และนักเรียนแกนนำ (รวม 40 คน) ร้อยละ 80 มีความรู้และทักษะในการเป็น ผู้นำโค้ชสุขภาพ สามารถคัดกรองภาวะโภชนาการเบื้องต้น และให้คำแนะนำด้านทันตสุขภาพและการป้องกันโรคติดต่อในโรงเรียนได้ 2. เกิดกลไกการติดตามในชุมชน: ผู้นำสุขภาพ สามารถนำข้อมูลนักเรียนกลุ่มเสี่ยง (โภชนาการ) ไปดำเนินการ เยี่ยมติดตามที่บ้าน (Home Visit) เพื่อให้คำแนะนำแก่ผู้ปกครอง ทำให้การแก้ไขปัญหาขยายผลไปถึงระดับครัวเรือน 3. สร้างความร่วมมือที่เข้มแข็ง: เกิดการบูรณาการการทำงานด้านสุขภาพระหว่าง กลุ่มอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) รพ.สต.ร่มเกล้า กับ โรงเรียนรักไทย และได้รับการสนับสนุนจาก องค์การบริหารส่วนตำบลภูเขาทองอย่างเป็นระบบ 3. ด้านสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน 1. สิ่งแวดล้อมเอื้อต่อสุขภาพ: โรงเรียนมีสภาพแวดล้อมที่ถูกสุขลักษณะ สะอาด และ ปลอดแหล่งเพาะพันธุ์ยุง โดยมีกิจกรรม Big Cleaning Day และการควบคุมพาหะนำโรคอย่างสม่ำเสมอ (อย่างน้อย 3 ครั้ง) 2. เกิดการขับเคลื่อนด้วยตนเอง: โรงเรียนมี นักเรียนแกนนำ ที่มีความตื่นตัวและสามารถขับเคลื่อนกิจกรรม 3 มิติ (เช่น กิจกรรมแปรงฟันและกำจัดลูกน้ำ) ได้อย่างต่อเนื่อง แม้สิ้นสุดระยะเวลาโครงการแล้ว
