กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

ในประเทศไทยมะเร็งปากมดลูก เป็นมะเร็งที่พบมากที่สุดในมะเร็งของสตรีไทยสาเหตุของมะเร็งปากมดลูกที่แท้จริงไม่ทราบแน่นอน แต่สาเหตุสำคัญเท่าที่วิทยาการทางการแพทย์ตรวจพบได้ในปัจจุบัน คือ การติดเชื้อ Human papilloma virus หรือ HPV บริเวณปากมดลูก เป็นสาเหตุจำเพาะของมะเร็งปากมดลูก ปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ เป็นเพียงปัจจัยส่งเสริมทำให้ปากมดลูกมีโอกาสติดเชื้อ HPV ได้มากขึ้นหรือง่ายขึ้น เช่นการมีคู่นอนหลายคน การมีเพศสัมพันธ์เมื่ออายุน้อย หรือการตั้งครรภ์เมื่ออายุน้อย มะเร็งปากมดลูกเป็นมะเร็งที่พบมากที่สุดเป็นอันดับ 1 ในผู้หญิงไทย และจะมีอัตราการเสียชีวิต เกินครึ่งหนึ่งเลยทีเดียว และเป็นต้นเหตุทำให้ผู้หญิงทั่วโลกเสียชีวิตมากกว่าปีละ 270,000 คน หรือเฉลี่ยวันละ 650 คน โดยมีสถิติของผู้เสียชีวิตเฉลี่ยสูงถึง 7 คนต่อวัน จากสถิติในปี 2560 พบผู้ป่วยใหม่ ประมาณ 7,000 ราย มีผู้เสียชีวิต ประมาณ 3,500 ราย หรือ 9 รายต่อวัน แต่โรคมะเร็งปากมดลูก สามารถรักษาให้หาย และมีความเป็นไปได้ในการที่จะกำจัดให้หมดไปจากประเทศไทย หากตรวจพบตั้งแต่อยู่ในระยะเริ่มแรก หรือระยะก่อนเป็นมะเร็ง ปัญหาสำคัญคือ คนไทยร้อยละ 50 มักไปพบแพทย์ขณะที่โรคลุกลามแล้ว ซึ่งยากต่อการรักษาให้หาย ผู้ป่วยมักเสียชีวิตรวมทั้งเสียค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลจำนวนมาก
จากการดำเนินงานตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านปีแนมูดอ ปี 2567-2568 สตรีเป้าหมายกลุ่มอายุ 30-60 ปี ทั้งหมด 995 ราย ได้รับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกรวม 103 ราย คิดเป็นร้อยละ 10.4 พบผู้ป่วยที่มีอาการผิดปกติส่งต่อไปตรวจซ้ำที่โรงพยาบาลนราธิวาสราชนครินทร์ ผลผิดปกติ จำนวน 3 ราย ไม่พบผู้ป่วยรายใหม่ และในปีงบประมาณ 2569 กลุ่มเป้าหมายที่ต้องได้รับการตรวจคัดกรองทั้งหมด 937 ราย จำนวนคงเหลือที่ต้องคัดกรอง 656 ราย เป้าหมายที่ต้องคัดกรอง ร้อยละ 25 ของปี 2569 จำนวน 164 ราย และการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมในสตรีเป้าหมายกลุ่มอายุ 30-70 ปี จำนวน 1,136 ราย มีอาการผิดปกติและได้รับการส่งต่อจำนวน 2 ราย พบผู้ป่วย 1 ราย และปกติ 1 ราย ผู้ป่วยได้รับการรักษา ประมาณ 1 ปีกว่า อาการทรงตัว และในปีงบประมาณ 2569 กลุ่มเป้าหมายที่ต้องได้รับการตรวจคัดกรองทั้งหมด 1,142 ราย
ปัญหาที่ผ่านมากลุ่มเป้าหมายที่ไม่มารับบริการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมและมะเร็งปากมดลูกที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล คือ
1. ไม่อยากตรวจกับเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ รู้สึกอาย
2. ขาดความใส่ใจและตระหนักในสุขภาพของตนเอง
3. ภาระการงาน ไม่มีเวลา
4. กลัวเจ็บ
5. กลัวผลการวินิจฉัยและยอมรับไม่ได้ถ้าตรวจพบเป็นมะเร็ง
ดังนั้น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านปีแนมูดอ จึงเห็นความสำคัญในการป้องกันมากกว่าการรักษาโรค โดยเฉพาะการตรวจคัดกรองค้นหาโรคระยะแรกในสตรีกลุ่มเป้าหมายซึ่งเป็นวิธีหนึ่งที่สามารถลดอัตราอุบัติการณ์รายใหม่ได้โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านปีแนมูดอ จึงได้จัดทำโครงการรู้ทันโรคมะเร็งเต้านมและโรคมะเร็งปากมดลูก ปีงบประมาณ 2569 ขึ้นโดยเน้นการให้ความรู้ความเข้าใจเรื่องโรคมะเร็งเต้านมและตรวจคัดกรองหา Cell มะเร็งปากมดลูกขึ้น และสามารถลดอัตราการเกิดและเสียชีวิตจากมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งเต้านมในระยะยาว