กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

3. สถานการณ์

ผู้สูงอายุนับเป็นกลุ่มประชากรที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในสังคมไทยที่ทุกฝ่ายต้องให้ความสำคัญ และประเทศไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ (Complete Aged Society) คือ มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป ร้อยละ 20 ของประชากรทั้งหมด ซึ่งการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวนี้ จำเป็นต้องให้ความสำคัญในเรื่องการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุที่มีจำนวนเพิ่มขึ้นทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสังคม เพื่อลดผลกระทบต่อสุขภาพ สุขภาพช่องปากถือเป็นองค์ประกอบหนึ่งที่สำคัญกับสุขภาพทางด้านร่างกาย อาทิ การสูญเสียฟันจำนวนมากจะลดประสิทธิภาพการเคี้ยวอาหาร ส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินอาหาร การดำเนินชีวิตประจำวันและสุขภาพจิต
จากการสรุปผลการตรวจและสำรวจพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากโดยรวม พบว่า ในกลุ่มผู้ป่วยติดบ้าน/ติดเตียงมีภาวะเสี่ยงต่อการเกิดโรคภายในช่องปากได้ง่าย เช่น โรคฟันผุ โรคเหงือกอักเสบ เป็นต้น สาเหตุเนื่องจากการขาดความรู้และทักษะด้านการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้องของผู้ดูแลและผู้ป่วย อีกทั้ง Caregivers ทำให้ไม่ ตระหนักถึงความสำคัญในการดูแลสุขภาพช่องปากก่อให้เกิดฟันผุ สูญเสียฟันก่อนเวลาอันควร เหงือกอักเสบ มีกลิ่นปาก เศษอาหารติดค้างบริเวณเพดานช่องปาก เป็นที่สะสมของเชื้อแบคทีเรีย ส่งผลให้ผู้ป่วยเกิดสำลักอาหารอาจทำให้มีอาการปอดอักเสบติดเชื้อได้ เนื่องจากแบคทีเรียที่สะสมบริเวณช่องปากตกลงไปในปอด ซึ่งมีโอกาสทำให้เสียชีวิตได้
ดังนั้นเพื่อเป็นการกระตุ้นให้ผู้สูงอายุติดบ้าน/ติดเตียง อสม. รวมทั้งคนในชุมชน ให้ความสำคัญของทันตสุขภาพ ของตนเองมากขึ้น และเป็นการส่งเสริม ป้องกัน ไม่ให้โรคในช่องปากลุกลามและทวีความรุนแรงมากกว่าเดิม เพื่อเป็นการสร้างแรงจูงใจให้ผู้สูงอายุมีสุขภาวะที่ดีต่อไป จึงได้จัดทำโครงการโครงการส่งเสริมสุขภาพช่องปากผู้ป่วยติดบ้าน/ติดเตียง เขตรับผิดชอบ รพ.สต.บ้านป่าบาก ประจำปีงบประมาณ2569 เพื่อพัฒนาระบบการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุขสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในพื้นที่ (LTC) และเพื่อพัฒนา รูปแบบการทำงานในผู้สูงอายุติดบ้าน/ติดเตียงทั้งจังหวัดต่อไป
จากการสรุปผลการตรวจสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้านติดเตียง อ.ป่าบอน จ.พัทลุง จำนวน 135 คน พบว่า ได้รับการตรวจฟันและวางแผนการรักษา ร้อยละ 71.1 และจากแบบสำรวจการรับรู้และ การรับบริการสุขภาพช่องปาก ด้านการสื่อสารความรู้เกี่ยวกับสุขภาพช่องปาก พบว่า การสื่อสารผ่าน บุคลากรสาธารณสุขเป็นช่องทางหลักที่ผู้สูงอายุได้รับความรู้เกี่ยวกับสุขภาพช่องปากมากที่สุด ในรอบปีที่ผ่านมาผู้สูงอายุติดบ้าน/ติดเตียง ร้อยละ 27.73 เคยเข้ารับบริการทันตกรรม เฉลี่ย 1.1 ครั้ง/ปี เหตุผลที่เข้ารับบริการทันตกรรมมากสุดคือ มีอาการปวดฟัน/เสียวฟัน รองลงมาคือมีหินปูน สถานบริการหลักที่ไปรับ บริการทันตกรรมคือหน่วยบริการ ปฐมภูมิ และ ผู้สูงอายุร้อยละ 35.5 ไม่เคยเข้ารับบริการทันตกรรมใน รอบปีที่ผ่านมา โดยเหตุผลหลักคือ รู้สึกว่าช่องปากตนเองไม่มีความผิดปกติ ร้อยละ 75.0 แต่จากการ นิเทศติดตามการด าเนินงานทันตสาธารณสุขในจังหวัดเพชรบูรณ์ พบว่ากลุ่มผู้สูงอายุมีการเข้าถึงบริการ ทางทันตกรรม เพียงร้อยละ 27.5 และยังไม่มีรูปแบบการท างานของทันตาภิบาลในการดูแล ด้านทันตสาธารณสุขส าหรับผู้สูงอายุอย่างชัดเจน