โครงการเยาวชนเรียงราษฎร์ร่วมใจ ห่างไกลบุหรี่ไฟฟ้า ประจำปีงบประมาณ 2569
-
นางมารียัม แวกืจิ
-
นายอาบู
-
นางมารียัม แวกืจิ
-
นายอาบูบากา เต๊ะมาลอ
ในทศวรรษปัจจุบัน โลกได้ก้าวเข้าสู่ยุคดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ ส่งผลให้ข้อมูลข่าวสารและค่านิยมใหม่ๆ เข้าถึงเยาวชนได้ง่ายขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ข้อมูลสถานการณ์เยาวชนในปี 2025-2026 พบว่าบุหรี่ไฟฟ้าได้กลายเป็นหนึ่งในภัยคุกคามรูปแบบใหม่ที่เข้าถึงเด็กในวัยเรียนได้รวดเร็วกว่าเดิม ผ่านรูปลักษณ์ที่ทันสมัย กลิ่นที่ดึงดูดใจ และการโฆษณาที่สร้างภาพลักษณ์ว่าเป็นสิ่งที่ปลอดภัยกว่าบุหรี่มวน ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้เป็นเพียงกระแสความนิยมชั่วคราว แต่ได้กลายเป็นปัญหาสุขภาพสาธารณะที่ส่งผลกระทบในวงกว้างต่อกลุ่มเป้าหมายนักเรียนซึ่งเป็นทรัพยากรสำคัญของตำบลเรียง
ปัญหาการติดนิโคตินจากบุหรี่ไฟฟ้าส่งผลกระทบโดยตรงต่อเด็กและเยาวชนซึ่งอยู่ในช่วง หน้าต่างแห่งโอกาส ของพัฒนาการทางสมอง สารนิโคตินที่ได้รับในปริมาณที่เข้มข้นจะเข้าไปทำลายการทำหน้าที่ของสมองส่วนหน้า (Executive Functions - EF) ส่งผลให้เด็กขาดทักษะการยับยั้งชั่งใจ สมาธิสั้นลง และมีปัญหาด้านการควบคุมอารมณ์ นอกจากนี้ยังส่งผลกระทบต่อสุขภาพกายอย่างรุนแรง เช่น ภาวะปอดอักเสบเฉียบพลัน และส่งผลเสียต่อพัฒนาการด้านอื่นๆ ที่จำเป็นต่อการเรียนรู้และการใช้ชีวิตในสังคมอย่างเห็นได้ชัด
จากการสำรวจพฤติกรรมเยาวชนในพื้นที่และสถานศึกษา พบว่าสาเหตุสำคัญประการหนึ่งที่ทำให้บุหรี่ไฟฟ้าแพร่ระบาดคือความเข้าใจผิดเกี่ยวกับความเสี่ยง รวมถึง ความไม่พร้อมของระบบนิเวศครอบครัว และชุมชน ผู้ปกครองและครูบางส่วนยังขาดความรู้เท่าทันในรูปแบบของบุหรี่ไฟฟ้าที่เลียนแบบของใช้ทั่วไป ทำให้ขาดการเฝ้าระวังที่มีประสิทธิภาพ อีกทั้งเยาวชนส่วนใหญ่ยังขาดทักษะการสื่อสารเชิงบวกและการปฏิเสธเพื่อนเมื่อถูกชักชวน ทำให้เกิดภาวะพึ่งพาสิ่งเสพติดจนกลายเป็นความเคยชินและนำไปสู่ปัญหาที่ซับซ้อนขึ้นในอนาคต
หากสถานการณ์นี้ไม่ได้รับการแก้ไขอย่างเป็นระบบ ปัญหาจะทวีความรุนแรงจนกลายเป็นวิกฤตด้านทรัพยากรมนุษย์ในระดับพื้นที่ องค์การบริหารส่วนตำบลเรียงจึงเล็งเห็นความจำเป็นในการจัดโครงการเพื่อให้ความรู้ที่ถูกต้องตามหลักวิชาการ และสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างเยาวชน ครู และผู้ปกครอง โดยเน้นการปรับเปลี่ยนทัศนคติ การเสริมสร้างทักษะชีวิต และการสร้างเครือข่ายเฝ้าระวัง เพื่อเปลี่ยนพฤติกรรมเสี่ยงให้เป็นพลังในการสร้างสรรค์สังคมอันจะนำไปสู่การพัฒนาเยาวชนอย่างรอบด้านและยั่งยืนสืบไป
-
เพื่อให้เด็กและเยาวชนมีความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับพิษภัยของบุหรี่ไฟฟ้า
วชี้วัดนี้มุ่งเน้นการประเมินความรู้ผ่านกิจกรรม ถอดรหัสพิษภัยบุหรี่ไฟฟ้า โดยวัดผลจากการที่นักเรียนทั้ง 120 คนสามารถจำแนกประเภทของสารอันตรายและผลกระทบต่อสุขภาพผ่านแผ่นป้ายความรู้หรือกิจกรรมระดมสมองได้อย่างถูกต้องไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 ของกลุ่มเป้าหมาย ซึ่งความสำเร็จจะพิจารณาจากความถูกต้องในการตอบคำถามรายกลุ่มและการสรุปบทเรียนหน้าชั้นเรียนที่แสดงให้เห็นถึงการรับรู้เรื่องนิโคตินและสารก่อมะเร็งได้อย่างชัดเจน วิธีการนี้จะช่วยลดความกดดันจากการทำข้อสอบและเปลี่ยนเป็นการวัดผลเชิงประจักษ์ที่เกิดจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันภายในกลุ่มเพื่อนอย่างเป็นธรรมชาติ ข้อมูลสรุปจากการทำกิจกรรมกลุ่มจะถูกบันทึกเป็นสถิติการเรียนรู้เพื่อใช้ยืนยันว่าเยาวชนมีความเข้าใจที่ถูกต้องและพร้อมที่จะนำความรู้นี้ไปบอกต่อในครอบครัวและชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพตามเป้าหมายของโครงการ
-
.เพื่อเสริมสร้างทักษะการปฏิเสธและสร้างภูมิคุ้มกันทางจิตใจต่อบุหรี่ไฟฟ้า
ตัวชี้วัดนี้มุ่งเน้นการประเมินความสามารถในการเอาตัวรอดจากสถานการณ์เสี่ยง โดยวัดผลจากการเข้าร่วมกิจกรรมจำลองสถานการณ์ (Role Play) ซึ่งนักเรียนไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 ต้องสามารถแสดงทักษะการปฏิเสธการชักชวนสูบบุหรี่ไฟฟ้าได้อย่างถูกต้องตามหลัก 3 ประการ คือ การปฏิเสธอย่างชัดเจน การบอกความรู้สึกหรือเหตุผลประกอบ และการเบี่ยงเบนความสนใจไปสู่กิจกรรมอื่นที่สร้างสรรค์ ความสำเร็จจะถูกประเมินโดยวิทยากรและเพื่อนร่วมชั้นผ่านการสังเกตพฤติกรรม ความมั่นใจในการสื่อสาร และความหนักแน่นของท่าทางที่แสดงออก ซึ่งกระบวนการนี้จะช่วยเปลี่ยนจากความรู้ในทฤษฎีมาเป็นทักษะติดตัวที่นำไปใช้ได้จริงในชีวิตประจำวันเมื่อถูกกดดันจากกลุ่มเพื่อน ข้อมูลจากการประเมินเชิงพฤติกรรมนี้จะใช้เป็นดัชนีชี้วัดความเข้มแข็งของภูมิคุ้มกันทางจิตใจ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการลดอัตราการเป็นนักสูบหน้าใหม่ในกลุ่มเยาวชนของตำบลเรียงได้อย่างยั่งยืน
-
.เพื่อสร้างแกนนำเยาวชนในการเฝ้าระวังและรณรงค์ในสถานศึกษาและชุมชน
นี้มุ่งเน้นการคัดเลือกและบ่มเพาะนักเรียนกลุ่มเป้าหมายจำนวนไม่น้อยกว่า 22 คน (คิดเป็นร้อยละ 10 ของผู้เข้าร่วมทั้งหมด) ให้ยกระดับจากผู้รับความรู้สู่การเป็น เยาวชนแกนนำต้านบุหรี่ไฟฟ้า ที่มีความพร้อมในการส่งต่อความรู้และเฝ้าระวังพฤติกรรมเสี่ยงในสถานศึกษาและชุมชนของตนเองอย่างต่อเนื่อง โดยวัดผลจากความสำเร็จในการจัดทำ แผนรณรงค์ขนาดเล็ก หรือสื่อสร้างสรรค์ต้นแบบ เช่น คำขวัญสะท้อนพิษภัยหรือแนวทางการสอดส่องดูแลเพื่อนนักเรียนด้วยกัน ซึ่งแสดงให้เห็นถึงทัศนคติเชิงรุกและการมีส่วนร่วมที่เข้มแข็งในการสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดบุหรี่ไฟฟ้า ความสำเร็จจะถูกประเมินจากทะเบียนรายชื่อแกนนำที่มีความกระตือรือร้นและสรุปแนวทางการดำเนินงานที่ชัดเจนหลังจบโครงการ เพื่อให้องค์การบริหารส่วนตำบลเรียงมีฐานเครือข่ายเยาวชนในการขับเคลื่อนงานด้านสาธารณสุขและสร้างชุมชนที่เข้มแข็งอย่างยั่งยืนในระยะยาว
-
นักเรียนโรงเรียนเรียงราษฎร์อุปถัมภ์ จำนวน 120 คน
- กิจกรรม แสดงขั้นตอนการทำกิจกรรมและกระบวนการดำเนินงาน เขียนให้ละเอียดว่าจะทำอะไร อย่างไร จึงจะสำเร็จตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ เขียนให้เห็นลำดับเป็นขั้นเป็นตอน
- งบประมาณ ในแต่ละกิจกรรม ขอให้จำแนกรายการค่าใช้จ่ายต่างๆ โดยละเอียด
-
1. กิจกรรมเช็กอินเปิดโลกทัศน์ควันอันตราย Check-in เปิดโลกทัศน์ 2. กิจกรรม Workshop Say No อย่างมีสไตล์ 3. กิจกรรม ปั้นแกนนำสร้างเครือข่ายเรียงราษฎร์ สร้างเครือข่ายแกนนำ
- กิจกรรมเช็กอินเปิดโลกทัศน์ควันอันตราย Check-in เปิดโลกทัศน์
กิจกรรม Workshop Say No อย่างมีสไตล์
กิจกรรม ปั้นแกนนำสร้างเครือข่ายเรียงราษฎร์ สร้างเครือข่ายแกนนำ นักเรียนโรงเรียนเรียงราษฎร์อุปถัมภ์ จำนวน 120 คน -ค่าตอบแทนวิทยากร 600 บาท x 5 ชั่วโมง x 1 คน = 3,000 บาท -ค่าอาหารกลางวัน 80 บาท x 120 คน = 9,600 บาท -ค่าอาหารว่างและเครื่องดื่ม 30 บาท x 120 คน x 2 มื้อ = 7,200 บาท -ค่าวัสดุที่ใช้ในการอบรม = 200 บาท (วัสดุอุปกรณ์ Workshop - วัสดุสาธิต “ควันอันตราย”, ปากกา , กระดาษฟลิปชาร์ท)
รวมเป็นเงิน…………...20,000............... บาท
1 พฤษภาคม 2569 ถึง 30 กันยายน 256920000 บาท
6.1 ด้านความรู้และทักษะ (Individual Level):
oเด็กและเยาวชนกลุ่มเป้าหมายจำนวน 120 คน มีความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับสารพิษและอันตรายของบุหรี่ไฟฟ้า ส่งผลให้มีทัศนคติในเชิงลบต่อการสูบบุหรี่ไฟฟ้าและไม่คิดที่จะทดลองใช้
oนักเรียนที่เข้าร่วมโครงการมีทักษะการปฏิเสธ (Refusal Skills) ที่เข้มแข็ง และมีกระบวนการคิดวิเคราะห์ในการรู้เท่าทันสื่อโฆษณาชวนเชื่อของบุหรี่ไฟฟ้าในโลกออนไลน์
6.2 ด้านเครือข่ายและการเฝ้าระวัง (Social & School Level):
oโรงเรียนเรียงราษฎร์อุปถัมภ์มี แกนนำเยาวชนต้านบุหรี่ไฟฟ้า จำนวน 22 คน ที่มีความพร้อมในการช่วยสอดส่องดูแล ให้คำปรึกษาเพื่อน และช่วยรณรงค์กิจกรรมป้องกันยาเสพติดภายในสถานศึกษาอย่างต่อเนื่อง
oเกิดการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างนักเรียน ครู และผู้ปกครอง ในการเฝ้าระวังพื้นที่เสี่ยงและสร้างสภาพแวดล้อมให้เป็นโรงเรียนปลอดบุหรี่ไฟฟ้า 100%
6.3 ด้านสุขภาพและสังคม (Community Level):
oลดโอกาสการเกิดนักสูบหน้าใหม่ (New Smokers) ในพื้นที่ตำบลเรียง ซึ่งจะส่งผลให้ลดความเสี่ยงต่อโรคระบบทางเดินหายใจและผลกระทบต่อพัฒนาการทางสมองของเยาวชนในระยะยาว
oตำบลเรียงมีต้นแบบเยาวชนที่มีจิตสาธารณะและมีพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ เป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาชุมชนให้น่าอยู่และปลอดภัยจากสิ่งเสพติด
