กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

สถานการณ์โรคและภัยสุขภาพจากสารเคมีในปัจจุบัน สะท้อนให้เห็นว่ามีการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชสูงขึ้น ซึ่งส่งผลให้อัตราป่วยของโรคจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชเพิ่งสูงขึ้นเช่นกัน กลุ่มเกษตรกรเป็นกลุ่มแรงงานที่สำคัญ และยังคงมีปัญหาการเจ็บป่วยจากพิษสารเคมีกำจัดศัตรูพืช และสารกำจัดแมลง ซึ่งอันตรายจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชดังกล่าวทำให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพทั้งแบบเฉียบพลันและเรื้อรัง อาการแสดงแบบเฉียบพลันมีตั้งแต่ระดับเล็กน้อยจนรุนแรงถึงแก่ชีวิตขึ้นอยู่กับระดับความเข้มข้น ความเป็นพิษและปริมาณสารเคมีที่ได้รับ ส่วนอาการเรื้อรัง สารเคมีกำจัดศัตรูพืชจะสะสมในระบบต่างๆ ของร่างกายทำให้เกิดความผิดปกติในร่างกาย สารเคมีที่เข้าไปสะสมจะไปทำลายอวัยวะภายในร่างกาย เช่น ตับ ไต ปอด สมอง ผิวหนัง ระบบประสาท ระบบสืบพันธุ์ และตา ขึ้นอยู่กับว่าจะได้รับสารเคมีเข้าสู่ร่างกายทางใด และปริมาณมากน้อยเพียงใด ส่วนใหญ่แล้วการที่อวัยวะภายในร่างกายได้สะสมสารเคมีไว้จนถึงขีดที่ร่างกายไม่อาจทนได้ จนแสดงอาการต่างๆขึ้นมา เช่น โรคมะเร็ง โรคต่อมไร้ท่อ โรคเลือด และระบบภูมิคุ้มกัน เป็นต้น โดยสารเคมีกำจัดศัตรูพืชสามารถเข้าสู่ร่างกายได้หลายทาง ทั้งทางผิวหนัง การสูดหายใจละอองสารเคมีที่ฟุ้งกระจายในอากาศ และการรับประทานน้ำและอาหารที่มีสารเคมีปนเปื้อน ซึ่งพฤติกรรมการใช้สารเคมีที่ไม่ปลอดภัยนั้น ทำให้เกษตรกรผู้อาศัยในชุมชนและผู้บริโภคมีความเสี่ยงจากการได้รับอันตรายจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชเพิ่มขึ้น พื้นที่ตำบลควนเมา อำเภอรัษฎา จังหวัดตรัง พบว่า ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม (สวนยางพารา สวนปาล์ม สวนผลไม้ ปลูกผัก) และได้มีการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชเพิ่มมากขึ้นเนื่องจากรูปแบบการเกษตรเปลี่ยนแปลงไปจากรูปแบบเดิม จากการทำเกษตรเพื่อบริโภคมาเป็นการทำเกษตรเพื่อเศรษฐกิจ เกษตรกรต้องการผลผลิตและรักษาคุณภาพของสินค้า ประกอบกับมีการระบาดของศัตรูพืช จึงจำเป็นต้องใช้สารเคมีในการกำจัดศัตรูพืชเพิ่มสูงขึ้น โดยทางสถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติฯ ตำบลควนเมา ได้มีการดูแลสุขภาพเกษตรกรมาอย่างต่อเนื่อง โดยการให้ความรู้ การจัดกิจกรรมรณรงค์ การจัดบริการตรวจระดับเอ็นไซม์โคลีนเอสเตอเรส เพื่อให้เกษตรกรมีความตระหนักถึงโอกาสเสี่ยงในการได้รับอันตรายจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชทุกปี โดยล่าสุด ได้มีการสำรวจพฤติกรรมความเสี่ยงในกลุ่มเกษตรกร กลุ่มผู้บริโภค และกลุ่มที่ได้รับการสัมผัสสารเคมีทั้งทางตรงและทางอ้อม และการตรวจวัดเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรส จำนวน 315 คน พบว่า อยู่ในระดับไม่ปลอดภัย จำนวน 11 คน (ร้อยละ 3.49) ระดับเสี่ยง จำนวน 42 คน (ร้อยละ 13.33) ระดับปลอดภัย จำนวน 173 คน (ร้อยละ 54.92) และระดับปกติ จำนวน 89 คน (ร้อยละ 28.25) จากสถานการณ์ดังกล่าวจะเห็นว่าประชาชนยังคงมีพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่ไม่ถูกต้องจนส่งผลกระทบต่อสุขภาพ
ดังนั้น สถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติฯ ตำบลควนเมา จึงได้จัดทำโครงการ ตรวจคัดกรองสารเคมีตกค้างในเลือดแก่ประชาชนที่มีความเสี่ยง ประจำปี 2569 ขึ้น เพื่อให้ประชาชนได้รับการประเมินความเสี่ยงในการทำงานของเกษตรกรจากการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืช ได้รับการเจาะเลือดตรวจระดับเอ็นไซม์โคลีนเอสเตอเรส เพื่อดูปริมาณสารเคมีตกค้างในกระแสเลือด ประชาชนที่มีผลการตรวจระดับเอ็นไซม์โคลีนเอสเตอเรส อยู่ในระดับเสี่ยงและระดับไม่ปลอดภัย ได้รับการรักษาด้วยยาสมุนไพร และเพื่อให้ประชาชนมีความรู้ในการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชได้อย่างปลอดภัย *** โครงการนี้ไม่ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกระทรวงสาธารณสุข***