กองทุนสุขภาพตำบล - กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น - กปท

สถานการณ์วัณโรคทั่วโลกจาก องค์การอนามัยโลก (WHO) ปี 2567 พบว่าวัณโรคยังคงเป็นโรคติดเชื้อที่อันตราย มีผู้ป่วยกว่า 10.8 ล้านราย และมีผู้เสียชีวิตจากวัณโรคประมาณ 1.3 ล้านราย โดยในปี 2568 สถานการณ์ผู้ป่วยวัณโรคในประเทศไทยประมาณการจำนวนผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ 111,000 คน แต่มีการรายงานการขึ้นทะเบียนรักษาเพียง 72,274 คน และเสียชีวิตจากวัณโรค ปีละ 13,700 คน โดยเป็นผู้ป่วยวัณโรคที่ติดเชื้อเอชไอวีร่วมด้วยเสียชีวิต 2100 คน วัณโรคเป็นปัญหาสาธารณสุข ที่สำคัญของประเทศไทยมาเป็นเวลานาน ซึ่งก่อให้เกิดความเสียหายทางสังคมและเศรษฐกิจอย่างมาก อุบัติการณ์ของวัณโรคเคยลดลงอย่างช้า ๆในอดีต แต่ในระยะหลังนี้กลับเพิ่มขึ้น เนื่องจากการแพร่ระบาดของโรคเอดส์และการดื้อยา แม้ว่าประเทศไทยนำกลยุทธ์ DOTS มาใช้ในการดำเนินงานควบคุมป้องกันวัณโรค แต่อัตราผู้ป่วยวัณโรคปอดเสมหะพบเชื้อยังอยู่ และประกอบกับสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคเอดส์ ทำให้ปัญหาวัณโรคทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น ในแต่ละปีมีผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ขึ้นทะเบียนรายใหม่ ประมาณครึ่งหนึ่งเป็นผู้ป่วยวัณโรคปอดเสมหะบวกที่สามารถแพร่เชื้อได้ และมีแนวโน้มของการดื้อยารักษาวัณโรคเพิ่มสูงขึ้น การดำเนินการเร่งรัด การค้นหาผู้ที่มีความเสี่ยงสูงที่จะมีโอกาศเป็นวัณโรครายใหม่ ได้แก่ ผู้สูงอายุประวัติสูบบุหรี่ ผู้ป่วยที่ติดเชื้อเอชไอวี ผู้ต้องขัง ผู้ป่วยโรคเบาหวาน ผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ผู้ป่วยโรคไต ผู้ที่อาศัยร่วมบ้านกับผู้ป่วยวัณโรค และบุคลากรทางการแพทย์ พบว่าอัตราการค้นหาผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ได้เพียง 104 ต่อแสนประชากร ยังน้อยกว่าเกณฑ์ของประเทศ (150 ต่อ แสนประชากร)เป้าหมายร้อยละ 88
สถานการณ์ปัจจุบันของจังหวัดสตูล อัตราป่วยวัณโรคต่อประชากรแสนคน ปีงบประมาณ 2568 จำนวน 71.58 และจำนวนผู้ป่วยวัณโรครายใหม่และกลับมาเป็นซ้ำขึ้นทะเบียนรักษาวัณโรค ปีงบประมาณ 2568 จำนวน 232 คน เสียชีวิต จำนวน 3 คน สถานการณ์ของอำเภอทุ่งหว้า ปีงบประมาณ 2568 มีจำนวนผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ที่ขึ้นทะเบียน จำนวน 19 คน และสถานการณ์วัณโรคของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านนาทอน ปีงบประมาณ 2566 พบผู้ป่วยจำนวน 2 ราย ปีงบประมาณ 2567 พบผู้ป่วยจำนวน 2 ราย และปีงบประมาณ 2568 พบผู้ป่วยจำนวน 6 ราย ได้แก่ หมู่ที่ 1 บ้านนาทอน จำนวน 2 ราย , หมู่ที่ 3 บ้านช่องไทร จำนวน 3 ราย และหมู่ที่ 6 บ้านท่าข้ามควาย จำนวน 1 ราย จะเห็นได้ว่า ปีงบประมาณ 2568 มีจำนวนผู้ป่วยวัณโรครายใหม่มีเพิ่มขึ้นจากปีงบประมาณ 2566 และปีงบประมาณ 2567 จำนวน 4 คน สาเหตุสำคัญคาดว่าเกิดจากการแพร่กระจายเชื้อในกลุ่มผู้สัมผัสร่วมบ้านที่ยังไม่เข้าถึงบริการตรวจคัดกรอง และเกิดจากปัญหาการขาดความรู้ในการป้องกันตนเอง จึงทำให้ผู้ป่วยรายใหม่ ยังไม่ถูกค้นพบและเชื้อโรคแพร่กระจายไปในชุมชนได้อย่างรวดเร็ว
จากสถานการณ์ปัจจุบัน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านนาทอน ได้ตระหนักเห็นถึงปัญหา จึงได้มีการจัดทำโครงการอบรมให้ความรู้ ป้องกันและ ควบคุมโรควัณโรคในชุมชน แก่ อสม.และกลุ่มเสี่ยงสูงที่มีโอกาสจะเป็นผู้ป่วยวัณโรค ให้มีความรู้ ความเข้าใจ วิธีการป้องกันและควบคุมโรควัณโรค เพื่อที่จะลดปัญหาของการเกิดโรควัณรายใหม่ในชุมชน ดังนั้นการค้นหาผู้ป่วยวัณโรคในกลุ่มเสี่ยงจึงมีความสำคัญและจำเป็นในการลดการแพร่กระจายเชื้อโรค เนื่องจากหากสามารถนำผู้ป่วยเข้าสู่ระบบการรักษาได้เร็วและได้รับการดูแลรักษาอย่างต่อเนื่องจากเจ้าหน้าที่ จะทำให้เกิดผลสำเร็จในการรักษาและลดปัญหาการดื้อยาวัณโรคเชิงรุกด้วยการตรวจหาเชื้อวัณโรคและเอกซเรย์ทรวงอก เพื่อทำให้ผู้ที่มีอาการสงสัยวัณโรคได้เข้ารับการตรวจวินิจฉัยและรักษาในระยะเริ่มแรก ซึ่งเป็นกาตัดวงจรการแพร่กระจายและลดอัตราการเสียชีวิตจากการป่วยด้วยวัณโรค